راهنمای سفر یک روزه به ورامین

ورامین را بیشتر با دشت‌های اطراف تهران می‌شناسند، اما در دل این شهر مجموعه‌ای از بناهای تاریخی از دوره‌های مختلف باقی مانده است. مسجد جامع، برج آجری علاءالدوله و یخچال‌های قدیمی تنها بخشی از دیدنی‌هایی هستند که می‌توانید در یک سفر یک روزه به ورامین ببینید. پس اگر آماده‌اید، سفرمان را از مسجد جامع ورامین شروع کنیم و قدم‌به‌قدم جلو برویم.

ورامین فاصله زیادی از تهران ندارد و چند جاذبه تاریخی مهم آن در محدوده‌ای نسبتا نزدیک به هم قرار گرفته‌اند. به همین دلیل می‌توانید بدون برنامه‌ریزی پیچیده، در یک روز از چند بنای تاریخی دیدن کنید و عصر به تهران برگردید.

بهار و پاییز بهترین زمان برای گشت‌وگذار در ورامین است. در این دو فصل خبری از گرمای شدید تابستان و سرمای زمستان نیست و هوای معتدل، فرصت خوبی برای یک روزگردی دلچسب فراهم می‌کند. می‌توانید با خیال راحت به دیدن جاذبه‌های تاریخی ورامین بروید، در روستاهای قدیمی آن گشتی بزنید و بدون عجله، گوشه‌وکنار این شهر را کشف کنید.

اگر از تهران راه می‌افتید، بهتر است صبح زود حرکت کنید تا زمان کافی برای بازدید داشته باشید. برنامه را از مسجد جامع ورامین شروع کنید و بعد به برج علاءالدوله بروید که فاصله زیادی از مرکز شهر ندارد. حوالی ظهر می‌توانید برای صرف ناهار در یکی از رستوران‌های ورامین توقف کنید و کمی استراحت داشته باشید.

بعدازظهر مسیرتان را به سمت یخچال حصار کوچک ادامه دهید و اگر هنوز زمان و انرژی داشتید، بازدید از قلعه باجک را هم در برنامه بگذارید. با این ترتیب، بدون عجله می‌توانید چند جاذبه تاریخی متفاوت را در یک روز ببینید و پیش از شب به تهران برگردید.

ورامین در جنوب شرقی تهران قرار دارد و با ماشین می‌توانید از چند مسیر خودتان را به این شهر برسانید. مسیر اول از شهرری و اتوبان تهران–ورامین می‌گذرد. برای رسیدن به این اتوبان هم می‌توانید از بزرگراه امام علی، بزرگراه شهید کریمی یا بزرگراه شهید آوینی استفاده کنید.

مسیر دوم از بزرگراه امام رضا (ع) و مسیر پاکدشت و شریف‌آباد می‌گذرد. در ادامه باید به سمت پیشوا بروید و از آنجا، با عبور از جاده کمربندی پیشوا–ورامین، به مقصد برسید. بسته به این‌که از کدام نقطه تهران حرکت می‌کنید، می‌توانید مسیر مناسب‌تر را انتخاب کنید.

اگر ترجیح می‌دهید بدون رانندگی به ورامین سفر کنید، قطار حومه‌ای هم گزینه خوبی است. خط ریلی تهران–گرمسار–فیروزکوه و خط تهران–پیشوا–گرمسار از ورامین عبور می‌کنند و امکان سفر ریلی به این شهر را فراهم می‌کنند.

اگر به مکان‌های تاریخی علاقه‌مندید، ورامین را باید در لیست سفرهایتان بگذارید، چرا که چندین مکان تاریخی بسیار دیدنی در این منطقه وجود دارد. با ما همراه باشید تا آنها را باهم بشناسیم.

• آدرس: محله موسی آباد، خیابان شهید بهشتی (مشاهده روی نقشه)
• ساعات بازدید: از ۸ صبح تا ۶ عصر

وقتی به ورامین رسیدید، می‌توانید سفر یک‌روزه‌تان را از مسجد جامع ورامین شروع کنید؛ بنایی تاریخی که نمونه‌ای ارزشمند از معماری دوره ایلخانی به شمار می‌رود. این مسجد با چهار ایوان ساخته شده و از همان ابتدا، جزئیات معماری آن توجهتان را جلب می‌کند. گچ‌بری‌های ظریف و کتیبه‌های متعدد، بخش مهمی از زیبایی بنا را شکل داده‌اند.

کمی که داخل شبستان مسجد قدم بزنید، کتیبه‌هایی به خط کوفی می‌بینید که در میان آن‌ها کتیبه سوره جمعه جایگاه ویژه‌ای دارد. مسجد جامع ورامین را با نام مسجد جمعه ورامین هم می‌شناسند و ساختمان آن یکی از نمونه‌های شاخص برای آشنایی با هنر و معماری دوره ایلخانی است.

برای شروع یک روز گردش در ورامین، بد نیست کمی زمان بگذارید و جزئیات بنا را از نزدیک تماشا کنید؛ از فرم چهار ایوان و گچ‌بری‌ها تا نوشته‌هایی که روی دیوارهای مسجد باقی مانده‌اند. بعد از بازدید، می‌توانید راهی جاذبه بعدی شوید و ادامه روز را با یکی دیگر از دیدنی‌های تاریخی ورامین پیش ببرید.

• آدرس: محله موسی آباد، خیابان پانزده خرداد، خیابان شهیدان آقایی (مشاهده روی نقشه)
• ساعات بازدید: هر روز به جز جمعه‌ها، از ۷ تا ۲۱:۳۰

بعد از مسجد جامع، به برج علاءالدوله در میدان امام ورامین بروید؛ برجی ۱۷ متری که با آجر ساخته شده و نمونه‌ای تماشایی از هنر آجرکاری دوره سلجوقی است. برخلاف بسیاری از برج‌های مشابه که کاربری مذهبی داشتند، این بنا به‌عنوان آرامگاه علاءالدوله ساخته شده است.

ساختار برج به مقبره‌های سلطنتی شباهت دارد و گفته می‌شود پیکر متوفی در سرداب آن نگهداری می‌شده است. اگر به معماری تاریخی علاقه دارید، هنگام بازدید به نقش‌ونگارهای آجری بنا دقت کنید؛ جزئیاتی که با وجود سادگی مصالح، نمای برج را چشمگیر کرده‌اند. امروزه در فضای داخلی برج یک گالری هنرهای تجسمی نیز فعالیت می‌کند.

• آدرس: جنوب شرقی ورامین، ابتدای ورودی روستای حصار کوچک (مشاهده روی نقشه)

اگر بعد از دیدن بناهای تاریخی ورامین به دنبال کشف مکان قدیمی‌تری هستید، حتما بازدید از یخچال حصار کوچک را هم در برنامه‌تان بگذارید. این بنای قاجاری با خشت و گل ساخته شده و طاقی هلالی‌شکل دارد. ورودی آن در شمال قرار گرفته و دریچه‌هایی در دو طرف بنا دیده می‌شود که برای انتقال یخ به داخل یخچال کاربرد داشته‌اند.

در نزدیکی یخچال، آب‌انبار و دیواری برای نگه‌داشتن آب قرار داشته که از آب آن برای تهیه یخ استفاده می‌کردند. این مجموعه، نمونه جالبی از شیوه نگهداری یخ در روزگاری است که خبری از یخچال‌های امروزی نبود.

• آدرس: ورامین، بخش مرکزی، دهستان بهنام وسط شمالی، روستای باجک. (مشاهده روی نقشه)

اگر به بناهای تاریخی کمترشناخته‌شده علاقه دارید، می‌توانید در ادامه مسیر به بقایای قلعه باجک در روستای قشلاق امرآباد سر بزنید. قدمت این قلعه به دوره ساسانی و قرون اولیه اسلامی می‌رسد و در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. البته امروز بخش زیادی از آن از بین رفته و محوطه، متروکه است؛ بنابراین بهتر است آن را بیشتر به چشم یک توقف کوتاه تاریخی در مسیر ببینید.

• آدرس: کمربندی ورامین به‌سمت پیشوا، جاده عسگرآباد عباسی (مشاهده روی نقشه)

قلعه ایرج یکی از دیدنی‌های تاریخی ورامین است که آن را با نام‌های «اسپید دژ» و «قلعه گبری» هم می‌شناسند. ساخت این قلعه را به دوره ساسانی نسبت می‌دهند، اما کشف آثاری با بیش از سه هزار سال قدمت نشان می‌دهد که شاید بنای اولیه آن قدیمی‌تر باشد و در دوره ساسانی بازسازی شده باشد. نام قلعه نیز از نام ایرج، فرزند فریدون در اسطوره‌های ایرانی گرفته شده است.

اگر از قلعه ایرج دیدن کنید، بخش‌هایی از آن را می‌بینید که با وجود گذشت سال‌ها هنوز پابرجا مانده‌اند. البته قسمت‌های زیادی از این بنای تاریخی بر اثر فرسایش طبیعی و دخالت‌های انسانی تخریب شده‌اند. قلعه ایرج در ۱۱ شهریور ۱۳۸۲ با شماره ۹۸۳۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و همچنان یکی از جاذبه‌های تاریخی ورامین است که ارزش دیدن دارد.

• آدرس: محله جانبازان ورامین، بلوار امام خمینی (مشاهده روی نقشه)

پل باقرآباد یکی از بناهای تاریخی ورامین است که سال‌ها تنها راه ارتباطی مردم دشت ورامین با تهران به شمار می‌رفت. این پل روی یکی از شاخه‌های مهم رودخانه جاجرود ساخته شده بود؛ شاخه‌ای که آب زمین‌های کشاورزی گسترده منطقه را تامین می‌کرد. طغیان رودخانه گاهی چنان شدید می‌شد که راه رفت‌وآمد مردم را می‌بست و همین موضوع، اهمیت وجود پل را دوچندان می‌کرد.

پل باقرآباد در طول سال‌ها بارها بر اثر سیلاب آسیب دید و در دوره‌های قاجار، پهلوی و پس از آن مرمت شد. این پل که بخشی از تاریخ رفت‌وآمد مردم منطقه را در دل خود دارد، با شماره ۹۹۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

• آدرس: ورامین، جوادآباد (مشاهده روی نقشه)

روستای قلعه بلند در بخش جوادآباد ورامین قرار دارد و با فضای آرام و دیدنی‌اش، می‌تواند مقصدی جذاب برای گشت‌وگذار باشد. نام روستا از قلعه‌ای تاریخی گرفته شده که قدمتش به دوره صفوی می‌رسد. این بنا در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و هنوز هم بخشی از گذشته تاریخی منطقه را به نمایش می‌گذارد.

در قلعه بلند، بناهای قدیمی دیگری هم به چشم می‌خورند: خانه تاریخی اربابی رمضان‌زاده، عمارت‌های حاج میرزاحسین، حاج اسماعیل و حاج حسین حسینی نقوی. آب‌انبار روستا هم یکی دیگر از دیدنی‌های این منطقه است. در کنار این آثار تاریخی، کشاورزی و دامپروری همچنان بخش مهمی از زندگی مردم روستا را تشکیل می‌دهند.

• آدرس: ورامین، جوادآباد، جاده خاوه (مشاهده روی نقشه)

روستای خاوه از روستاهای تاریخی و دیدنی ورامین است که بافت سنتی خود را تا حد زیادی حفظ کرده و هنوز می‌توان در کوچه‌پس‌کوچه‌های آن نشانه‌هایی از زندگی قدیمی روستایی را دید.

از دیدنی‌های این روستا می‌توانیم به حمام تاریخی خاوه اشاره کنیم که قدمت آن به دوره قاجار می‌رسد. بقعه امامزاده علی (ع) هم از دیگر بناهای ارزشمند روستاست که در سال ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. این جاذبه‌ها در کنار بافت قدیمی روستا، خاوه را به یکی از مقصدهای قابل‌توجه گردشگری در شهرستان ورامین تبدیل کرده‌اند.

در ورامین رستوران‌های زیادی وجود دارد. برای صرف ناهار یا شام، می‌توانید به رستوران‌های زیر که از نظر کاربران گوگل مپ امتیازهای بالایی گرفته‌اند، سر بزنید.

• رستوران پرک بختیاری | آدرس: موسی آباد، بلوار شهید سلیمانی | امتیاز کاربران گوگل مپ: ۵
• کافه رستوران شب‌های روشن | آدرس: شهرک مدرس، بزرگراه تهران، خیابان شهریار، روبه‌روی فرهنگ ۴ | امتیاز کاربران گوگل مپ: ۴.۷
• رستوران سنتی بهارنارنج | آدرس: میدان ولیعصر، کمربندی پیشوا | امتیاز کاربران گوگل مپ: ۴.۵
• رستوران باباتراب | آدرس: محله سکینه بانو، خیابان دانشگاه، خیابان خبرنگار | امتیاز کاربران گوگل مپ: ۴.۴
• کافه رستوران همسا | آدرس: اصلاح ذر، بزرگراه تهران، هتل شایان. | امتیاز کاربران گوگل مپ: ۴.۳

هنگام سفر به ورامین، پیشنهاد می‌کنیم نکات زیر را در نظر بگیرید تا سفر راحت‌تری داشته باشید:

• صبح زود راه بیفتید: اگر می‌خواهید در یک روز از چند جای دیدنی ورامین بازدید کنید، بهتر است صبح حرکت کنید تا برای گشت‌وگذار وقت کافی داشته باشید.
• مسیر رفت‌وآمد را از قبل بررسی کنید: اگر با ماشین شخصی سفر می‌کنید، وضعیت ترافیک و مسیر را پیش از حرکت بررسی کنید. برای سفر با قطار هم بهتر است ساعت حرکت و برنامه برگشت را از قبل ببینید.
• آب و خوراکی همراه داشته باشید: برای گشت‌وگذار در بناهای تاریخی و مناطق اطراف شهر، به‌خصوص در روزهای گرم، همراه داشتن آب و کمی خوراکی به کارتان می‌آید.
• کفش راحت بپوشید: برای قدم زدن در محوطه بناهای تاریخی، روستاهای قدیمی و مسیرهای خاکی، کفش مناسب کمک می‌کند راحت‌تر گشت‌وگذار کنید.

سفر به ورامین برای دوست‌داران تاریخ و جاهای تاریخی بدون شک سفر جذابی خواهد بود. اگر شما هم تاکنون به این شهر سفر کرده‌اید، از تجربه‌تان برایمان بنویسید.