بهنقل از Design Boom، در اعماق آبهای اقیانوس اطلس و در نزدیکی جزیره لانزاروته، منظرهای وجود دارد که بسیاری از غواصان را در همان لحظه نخست متوقف میکند؛ دهها و حتی صدها مجسمه انسانی که روی بستر دریا ایستادهاند، در سکوتی عجیب میان ماهیها و جریان آب. روی سطح این مجسمهها را جلبکها و مرجانها پوشاندهاند؛ انگار قرنها است که در اعماق اقیانوس باقی ماندهاند.
اما این مجسمهها بقایای یک تمدن گمشده نیستند. آنها بخشی از موزه آتلانتیکو (Museo Atlántico)، بزرگترین موزه زیر آب جهان هستند؛ مجموعهای که در سواحل جزایر قناری اسپانیا قرار دارد و مرز میان هنر، گردشگری و حفاظت از محیط زیست را از بین برده است.
موزهای که سقفش اقیانوس است
موزه آتلانتیکو در سال ۲۰۱۶ در آبهای جزیره لانزاروته افتتاح شد. این مجموعه اثر جیسون دکایرس تیلور، مجسمهساز بریتانیایی است که به خلق آثار هنری زیر آب شهرت دارد.
برخلاف موزههای معمولی، اینجا خبری از سالنهای نمایش، دیوارهای سفید یا ساعت بازدید نیست. تنها راه دیدن آثار، غواصی در آبهای اطلس است؛ جایی که مجسمههای هماندازه انسان از کف دریا سر برآوردهاند و منظرهای متفاوت از هر گالری هنری خلق کردهاند.
مجسمههایی که از مردم واقعی ساخته شدهاند
شاخصترین بخش موزه، مجموعهای از صدها پیکره انسانی است که در کنار هم روی بستر دریا ایستادهاند. نکته جالب این است که این مجسمهها بر اساس چهره و اندام ساکنان واقعی منطقه لانزاروته ساخته شدهاند.
این افراد عادی اکنون نسخههایی از خود را در اعماق دریا دارند؛ مجسمههایی که به مرور زمان دیگر شبیه روز اولشان نیستند و هر سال ظاهر تازهای پیدا میکنند.
اقیانوس، هنرمند دوم این پروژه است
یکی از جذابترین ویژگیهای موزه آتلانتیکو این است که آثار آن قرار نبوده همیشه ثابت بمانند. تمام مجسمهها از موادی ساخته شدهاند که برای اکوسیستم دریایی بیخطر هستند تا مرجانها، جلبکها و دیگر موجودات دریایی بتوانند روی سطح آنها رشد کنند.
در نتیجه، هر مجسمه به مرور به بخشی از طبیعت تبدیل میشود. ماهیها میان آنها پناه میگیرند، بافت سطحشان تغییر میکند و رنگهای تازهای روی آنها شکل میگیرد؛ تغییراتی که هیچ هنرمندی از قبل طراحی نکرده است. به همین دلیل، هیچ دو بازدیدی از این موزه کاملا شبیه هم نیست؛ زیرا اقیانوس هر روز در حال تکمیل این آثار است.
وقتی هنر به زیستگاه آبزیان تبدیل میشود
موزه آتلانتیکو فقط یک جاذبه گردشگری نیست. این پروژه با هدف کمک به حفاظت از محیط زیست دریایی نیز طراحی شده است.
صخرههای مرجانی در بسیاری از نقاط جهان تحت تاثیر تغییرات اقلیمی، آلودگی و فعالیتهای انسانی آسیب دیدهاند. سازههایی مانند مجسمههای این موزه میتوانند به عنوان صخرههای مصنوعی عمل کنند و فضای مناسبی برای زندگی گونههای مختلف دریایی فراهم کنند.
در عین حال، وجود چنین مقصدی باعث میشود بخشی از غواصیهای تفریحی به جای ورود به مناطق حساس مرجانی، به این مجموعه هدایت شود و فشار کمتری بر زیستگاههای طبیعی وارد شود.
موزهای که هرگز کامل نمیشود
در بیشتر موزههای جهان، آثار هنری با دقت از نور، رطوبت و گذر زمان محافظت میشوند تا دقیقا همانطور که هنرمند خلق کرده باقی بمانند.
اما در موزه آتلانتیکو ماجرا کاملا برعکس است. این آثار از همان ابتدا به اقیانوس سپرده شدند تا جریان آب، مرجانها، جلبکها و گذر زمان آنها را تغییر دهند.
امروز بسیاری از این مجسمهها دیگر فقط آثار هنری نیستند؛ آنها به خانه آبزیان، بخشی از اکوسیستم دریایی و نمونهای از همزیستی میان هنر و طبیعت تبدیل شدهاند. شاید به همین دلیل است که موزه آتلانتیکو را نمیتوان یک پروژه تمامشده دانست؛ زیرا هر روز اقیانوس فصل تازهای به داستان آن اضافه میکند.