۳۸۰ پله تا دنیای ممنوعه؛ معدن نمکی که هوش از سر میبرد!
در جنوب شرقی کراکوف (Krakow)، دومین شهر بزرگ لهستان، دنیایی موازی در جریان است. این قلمروی زیرزمینی آمیزهای از هنر، صنعت و مذهب است. معدن نمک ویلیچکا (Wieliczka)، با تونلهایی به طول بیش از ۲۴۰ کیلومتر، گویی شهری است که از دل سنگهای خاکستری نمک جوانه زده است. (CNN)
اینجا بازدیدکنندگان پس از پایین رفتن از ۳۸۰ پله سرگیجهآور، با دیوارهایی روبرو میشوند که برخلاف انتظار، سفید نیستند. راهنمایان تور، گردشگران را تشویق میکنند تا کمی از دیوارها بچشند تا اصالت نمک را باور کنند. این نمک خاکستری است که ناخالصیهای معدنی، آن را به رنگ صخرههای سخت درآورده است.
میراثی ۷۰۰ ساله؛ از ابزار جنگی تا صلح ابدی
استخراج نمک در ویلیچکا از اواخر قرن سیزدهم میلادی آغاز شد. در آن زمان، نمک حکم طلای سفید را داشت و چنان ارزشمند بود که به عنوان واحد پول برای داد و ستد استفاده میشد. درآمد حاصل از این معدن در دوران پادشاهی «کازیمیر کبیر» (Casimir the Great)، یکسوم از کل خزانه سلطنتی لهستان را تأمین میکرد و این ثروت حتی هزینه ساخت اولین دانشگاه این کشور را پوشش داد.
اما تاریخ این معدن همیشه با شکوه و جلال پیوند نخورده است. در جریان جنگ جهانی دوم، اشغالگران نازی این دالانهای عمیق را به کارخانهای زیرزمینی برای تولید قطعات هواپیما تبدیل کردند. هزاران زندانی از اردوگاههای اجباری در این دخمههای مرطوب به کار گذاشته شدند، هرچند رطوبت بالای معدن و خاصیت خورندگی نمک، خیلی زود بساط تولیدات فلزی نازیها را برچید.
کلیسای «کینگای مقدس»؛ معجزهای در دل تاریکی
بدون شک، چشمنوازترین بخش این قلمرو، کلیسای «کینگای مقدس» (St. Kinga’s Chapel) است. تالاری عظیم که از محراب و مجسمههای مذهبی گرفته تا لوسترهای باشکوهی که با بلورهای شفاف نمک تزیین شدهاند، تمامش از سنگ نمک تراشیده شده است.
سه معدنچی هنرمند، بیش از ۶۰ سال از عمر خود را صرف تراشیدن این کلیسا کردند تا امروزه به یکی از منحصربهفردترین مکانهای عبادت در جهان تبدیل شود. افسانهها میگویند کینگا، شاهزاده مجارستانی، انگشتر نامزدی خود را در یک معدن نمک در مجارستان به چاه انداخت و بعدها همان انگشتر در دل یک تکه سنگ نمک در ویلیچکا پیدا شد؛ پیوندی اساطیری که نمک را به برکت این سرزمین تبدیل کرد.
جایی برای نفس کشیدن؛ فراتر از یک موزه
برخلاف معادن زغالسنگ که عامل گرد و غبار و بیماریهای ریوی هستند، ویلیچکا به داشتن هوایی پاک و شفابخش شهرت دارد. هوای اینجا اشباع شده از مواد معدنی و فاقد هرگونه باکتری و آلاینده است.
در عمق ۱۳۵ متری زمین، یک مرکز درمانی تخصصی برای بیماران تنفسی برپا شده است. حتی در سالهای اخیر، از این فضای منحصربهفرد برای بازتوانی بیمارانی که از عوارض تنفسی کرونا (Covid-19) رنج میبردند، استفاده شده است. این خاصیت ضدعفونیکننده نمک باعث شده تا معدنچیان این منطقه نسبت به همتایان خود در معدنهای دیگر، عمر طولانیتری داشته باشند.
نگهبانان قلمرو خاکستری
هرچند تولید انبوه نمک در این مکان در سال ۱۹۹۶ متوقف شد، اما نبض زندگی در ویلیچکا همچنان میتپد. امروزه صدها معدنچی نه برای استخراج، بلکه برای حفاظت از این میراث جهانی یونسکو در معدن کار میکنند. بزرگترین دشمن این سازههای نمکین، نفوذ آبی است که میتواند ستونهای نمکی را حل کرده و سقف تالارهای تاریخی را فروریزد.
معدنچیان امروز، وظیفه دارند آبهای نفوذی را جمعآوری کرده و به سطح زمین پمپاژ کنند. آنها پاسداران پادشاهی زیرزمینی هستند که از ۷۰۰ سال پیش تا کنون، روایتگر سختکوشی و هنر دست انسان در تاریکترین اعماق زمین است.
اگر قرار بود میان کلیساهای باشکوه روی زمین و این قلمرو نمکین در دل خاک یکی را برای دیدن انتخاب کنید، کدام را انتخاب میکردید؟ آیا تجربه حضور در چنین فضای وهمآلودی برایتان جذاب است؟ ما و مخاطبان دیگر کجارو مشتاق خواندن نظرات شما هستیم.