کشف گنجینهای از نوشتههای ۲ هزارساله در چین؛ از آموزشهای پزشکی تا فنون جنگی
کاوش در گورستانی باستانی در چین، مجموعهای از نوشتهها و اشیای کمنظیر را آشکار کرده است که جنبههای مختلف زندگی در آن دوران را نشان میدهند.
به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در جریان کاوش گورستان لائوهودون در شهرستان یونمِنگ، استان هوبی چین، بیش از ۶۰۰ قطعه نوشته روی لوحهای بامبو و چوب کشف کردهاند. این متون موضوعاتی مانند دفاع نظامی، پزشکی، آیینهای مذهبی و آموزش زنان را پوشش میدهند و اطلاعات ارزشمندی درباره زندگی و اداره جامعه در چین باستان در اختیار پژوهشگران میگذارند.
در کنار نوشتهها، بیش از ۶۰۰ قطعه چوب لاکاندود نیز به دست آمده است؛ اشیایی که برخی از آنها شکلها و نقشونگارهایی دارند که پیش از این در یافتههای باستانشناسی دیده نشده بود.
این گورستان از اواخر دوره دولتهای جنگطلب، یعنی سالهای ۴۷۵ تا ۲۲۱ پیش از میلاد، تا اوایل سلسله هان غربی، از ۲۰۲ پیش از میلاد تا سال ۹ میلادی، مورد استفاده قرار میگرفت. باستانشناسان از ماه آوریل تاکنون ۱۱۳ گور متعلق به دورههای چین و هان را در این محوطه کاوش کردهاند.
نوشتههای بامبویی درباره جنگ، پزشکی و آموزش زنان
پژوهشگران در مجموع ۶۲۲ لوح بامبویی و چوبی را از سه گور بیرون آوردهاند. پیش از رواج کاغذ، مردم چین از قطعات باریک بامبو و چوب برای نوشتن استفاده میکردند. این لوحها مجموعهای متنوع از اطلاعات را در خود جای دادهاند.
بررسیهای اولیه نشان میدهد بخشی از نوشتهها به سازماندهی استحکامات دفاعی در دوره سلسله چین مربوط میشود. یکی از اسناد از ۱۰ تأسیسات دفاعی محلی نام میبرد و جزئیاتی درباره ذخیره غلات، علوفه حیوانات و مس در دو مورد از آنها ارائه میدهد. اطلاعاتی درباره خندقهای دفاعی، شمار سربازان، ابزارها و سلاحها نیز در این متون دیده میشود. این نوشتهها تصویری از شیوه تأمین آذوقه و نگهداری نیروهای نظامی در پادگانهای کوچک به دست میدهند.
بخش دیگری از لوحها به تقویم و روش انتخاب روزهای فرخنده اختصاص دارد و اطلاعاتی درباره آیینها، دعاها و باورهای مذهبی ارائه میکند. نوشتههای پزشکی نیز توصیههایی درباره بیماری مالاریا، دنداندرد و زایمان دارند. در میان متون، دستورالعملی درباره شستوشوی کرمهای ابریشم هم شناسایی شده است.
یکی از یافتههای قابلتوجه، متن کاملی با عنوان «آموزش دختران» یا «پندهایی به زنان» است که به تربیت اخلاقی زنان میپردازد.
اشیای لاکی با شکلها و نقشهای کمسابقه
شرایط خاص گورها، علاوه بر نوشتهها، به حفظ صدها شیء چوبی لاکاندود کمک کرده است. باستانشناسان بیش از ۶۰۰ قطعه از این آثار، از جمله کاسهها، جامهای نوشیدنی، جعبههای گرد و فلاسکها را کشف کردهاند. برخی از آنها تزئینات خود را با جزئیات چشمگیری حفظ کردهاند.
در میان این اشیا، قاشقی لاکی با دستهای به شکل پیکره یک انسان ایستاده است و بدنهای با نقش ققنوس دیده میشود. ظرف دیگری تصویر یک گاو نر را روی خود دارد. پژوهشگران همچنین نامی را در زیر یکی از ظروف لاکی پیدا کردهاند.
برخی از این اشیا شکل و تزئیناتی دارند که پیشتر در یافتههای باستانشناسی مشابهی مشاهده نشده بود. حفظ این آثار در وضعیت مناسب، فرصتی برای بررسی مهارت صنعتگران و سنتهای هنری دوره سلسله چین و سالهای آغازین سلسله هان فراهم میکند؛ دورههایی که نمونههای سالمی از هنر و صنایعدستی آنها چندان در دسترس نیست.
آب چگونه آثار باستانی را حفظ کرد؟
گورستان لائوهودون علاوه بر لوحهای نوشتهشده و ظروف لاکی، مجموعه متنوعی از اشیای تدفینی را نیز در خود جای داده است. سلاحهای برنزی، ظروف سفالی، اشیای یشمی و بقایای پارچههای ابریشمی از دیگر یافتههای این محوطه هستند.
عامل اصلی حفظ این آثار، ماندن طولانیمدت گورها در زیر آب بوده است. حدود ۴۰ گور برای قرنها در شرایط غرقابی قرار داشتند. آب با محدود کردن تماس مواد آلی با اکسیژن، روند تجزیه موادی مانند چوب و بامبو را کند کرد؛ موادی که معمولا بهسرعت از بین میروند و کمتر در کاوشهای باستانشناسی باقی میمانند.
کاوش ۱۱۳ گور در لائوهودون شواهدی از دوره گذار سیاسی میان اواخر عصر دولتهای جنگطلب، سلسله چین و اوایل سلسله هان غربی به دست داده است. کنار هم قرار گرفتن اسناد اداری، توصیههای پزشکی، متون مذهبی و اشیای روزمره، تصویری کمنظیر از زندگی مردم و سازوکار اداره جامعه در چین بیش از ۲ هزار سال پیش ترسیم میکند.