دوربینهای مستند «سیاره آبی ۳» صحنهای کمسابقه از همکاری دهها نهنگ غولپیکر برای شکار در آبهای قطب جنوب ثبت کردهاند.
مستند «سیاره آبی ۳» صحنهای کمسابقه از همکاری حدود ۵۰ نهنگ بالهای را در آبهای نزدیک جزیره الفنت در قطب جنوب ثبت کرده است. این نهنگها که معمولا بهتنهایی زندگی میکنند و بهندرت در گروههای بزرگ دیده میشوند، برای شکار کریلها رفتاری هماهنگ از خود نشان دادند؛ رفتاری که پیش از این بهطور مستقیم و علمی مشاهده نشده بود.
نهنگهای بالهای دومین گونه بزرگ نهنگ در جهان هستند و طول بدن آنها میتواند به حدود ۲۷ متر برسد. در این رویداد، جانوران با حرکت دایرهای دور تودهای متراکم از کریلها حلقهای تشکیل دادند و سپس به نوبت دهان بزرگ خود را از این سختپوستان ریز پر کردند. یکی از پژوهشگران این صحنه را نوعی «جشن شکار» توصیف کرده است.
شکار هماهنگ نهنگها پس از سالها انتظار ثبت شد
پژوهشگران و گروه تولید مستند نزدیک به ۲۰ سال بهدنبال ثبت چنین رفتاری بودند. گزارشهای پراکنده و روایتهای غیررسمی از گذشته احتمال میدادند که نهنگهای بالهای برای شکار به تودههای متراکم کریل جذب شوند؛ اما تاکنون کسی این رفتار را بهطور مستقیم بررسی نکرده بود.
سه سال پیش، دکتر هلنا هِر از دانشگاه هامبورگ و گروه مستند «سیاره آبی» با تجمع بزرگی از نهنگهای بالهای روبهرو شدند. در نگاه اول، حرکت جانوران شبیه ازدحامی بینظم به نظر میرسید؛ اما تصاویر پهپادها نشان داد که نهنگها هماهنگ و در مسیری دایرهای دور یک نقطه مشخص شنا میکنند.
پژوهشگران نتوانستند برای بررسی دقیقتر وارد آب شوند و وجود توده کروی کریلها را تأیید کنند. بااینحال، نشانهها از این فرضیه پشتیبانی میکنند که نهنگها با حرکت هماهنگ، کریلها را در یک محدوده متراکم جمع میکنند و مانع پراکندهشدن آنها میشوند.
هر توضیحی درباره شیوه دقیق این شکار همچنان در حد فرضیه است؛ زیرا بررسی گروه فقط بر تصاویر هوایی و رفتار نهنگها در سطح آب تکیه دارد و تصاویر زیرآبی برای نشاندادن نحوه تجمع کریلها در دسترس نیست.
چرا نهنگها به یک سمت متمایل میشوند؟
یکی دیگر از مشاهدات پژوهشگران، تمایل نهنگها به خمشدن روی سمت راست بدن هنگام تغذیه بود. این رفتار ممکن است سرنخی درباره چگونگی هماهنگی آنها در جریان شکار به دست بدهد.
سمت راست آرواره نهنگهای بالهای سفید و سمت چپ آن سیاه یا خاکستری است. بنابراین، یکی از احتمالها این است که نهنگها با مشاهده سمت بدن همنوعان خود، جهت حرکتشان را تنظیم میکنند. احتمال دیگر به ارتباط صوتی مربوط میشود؛ آنها شاید از طریق صداهای کمفرکانس با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
دکتر هِر این موضوع را یکی از پرسشهای هیجانانگیز حاصل از مشاهدات اخیر میداند و امیدوار است در پژوهشهای آینده آن را بررسی کند.
جمعیت نهنگهای بالهای پس از شکار بیرویه افزایش یافت
ثبت چنین رفتار گروهی از این جهت اهمیت دارد که نهنگهای بالهای در قرن بیستم تا آستانه انقراض بر اثر شکار بیرویه پیش رفتند. شکار این گونه در نیمکره جنوبی از سال ۱۹۷۶ ممنوع شد و جمعیت آن از آن زمان نشانههایی از بهبود نشان داده است.
در دهه ۱۹۷۰، تنها حدود ۵ هزار نهنگ بالهای در آبهای جنوبی باقی مانده بود؛ اما برآوردهای کنونی جمعیت آنها را بین ۴۰ تا ۵۰ هزار رأس نشان میدهد. پژوهشگران احتمال میدهند افزایش جمعیت این گونه یکی از دلایلی باشد که اکنون تجمعهای بزرگ آن را بیشتر مشاهده میکنند.
بااینحال، آینده این نهنگها همچنان به سلامت زیستبومی وابسته است که برای تغذیه و زندگی به آن نیاز دارند. دکتر هِر امیدوار است نمایش این صحنه در مستند «سیاره آبی ۳» توجه بیشتری به حفاظت از اقیانوسها و زیستگاههای دریایی جلب کند.