کشف حلقههای سنگی اسرارآمیز در عربستان؛ عکسهای هوایی از راز تازهای در عربستان پرده برداشتند
تصاویر هوایی از جنوب عربستان، سازههایی هندسی را آشکار کردهاند که قدمت و دلیل ساخت آنها هنوز مشخص نیست.
به نقل از هریتیج دیلی، تصاویر هوایی از جنوب غربی عربستان سعودی، مجموعهای از حلقههای سنگی درهمتنیده را آشکار کردهاند که شکل و چیدمان غیرمعمولی دارند. این سازهها از سنگهای آتشفشانی محلی ساخته شدهاند و با وجود الگوی هندسی مشخص، هنوز کسی نمیداند چه زمانی و با چه هدفی شکل گرفتهاند.
این حلقهها در منطقه حلی، از توابع استان قنفذه و در امتداد ساحل دریای سرخ قرار دارند. برخی از دایرهها اندازههای متفاوتی دارند و بخشی از آنها با یکدیگر همپوشانی پیدا میکنند. تشخیص الگوی کلی سازهها از سطح زمین دشوار است و عکسهای هوایی به پژوهشگران کمک کردهاند تا شکل و ارتباط حلقهها را بهتر ببینند.
محمد المرحبی، تاریخدان و پژوهشگر، در گفتوگو با خبرگزاری رسمی عربستان گفته است که چیدمان سنگها تصادفی به نظر نمیرسد و احتمالا افراد آنها را آگاهانه کنار هم قرار دادهاند. بااینحال، هنوز مشخص نیست هدف سازندگان چه بوده است.
آیا حلقهها برای رصد ستارگان ساخته شدهاند؟
المرحبی میگوید این سازهها شباهت مشخصی به بقایای خانهها یا مقبرهها ندارند. یکی از فرضیههای مطرحشده این است که مردم از آنها برای مشاهده تغییر فصلها، الگوهای آبوهوایی یا حرکت ستارگان و دیگر اجرام آسمانی استفاده میکردهاند.
منطقه حلی در تیهمه، بخشی از استان مکه، قرار دارد؛ ناحیهای با پیشینه طولانی سکونت انسانی. درههای حاصلخیز این منطقه در گذشته از جوامع محلی پشتیبانی میکردند و با دشت ساحلی دریای سرخ و مکه ارتباط تاریخی داشتند.
المرحبی احتمال میدهد سنتهای محلی مربوط به مشاهده فصلها و تنظیم تقویم بتوانند سرنخهایی درباره کاربرد حلقهها به دست دهند؛ اما هنوز مدرکی وجود ندارد که این سنتها را به سازههای سنگی مرتبط کند. بنابراین، فرضیه رصد آسمان یا طبیعت همچنان در حد گمانهزنی باقی مانده است.
سازههای سنگی مشابه در بخشهای دیگر عربستان
عربستان سعودی آثار سنگی باستانی متنوعی دارد؛ اما شباهت ظاهری سازهها لزوما به معنای یکسان بودن کاربرد آنها نیست.
برای نمونه، باستانشناسان در منطقه العلا، واقع در شمالغربی عربستان، سازههای دایرهای سنگی متعلق به هزاره ششم و پنجم پیش از میلاد کشف کردهاند. این سازهها حدود ۴ تا ۸ متر قطر دارند و بهعنوان پی خانههای نوسنگی شناسایی شدهاند. سنگهای عمودی در ساختار آنها به نگهداری تیرکهای چوبی و سقف خانهها کمک میکردند.
کاوشها در این محوطه ابزارها، استخوانهای حیوانات و زیورآلاتی را نیز آشکار کردهاند که از فعالیتهای روزمره، تولید صنایع دستی و مبادلات میان جوامع آن دوره خبر میدهند. بااینحال، تاکنون شواهدی به دست نیامده است که حلقههای منطقه حلی را به این خانههای نوسنگی مرتبط کند.
محوطههای باستانی، تصویری گستردهتر از گذشته عربستان
کشفهای دیگری نیز به شناخت زندگی جوامع باستانی در شبهجزیره عربستان کمک کردهاند. در واحه خیبر، باستانشناسان سکونتگاهی متعلق به عصر برنز به نام النطاه (Al-Natah) کشف کردهاند که حدود ۲٫۶ هکتار وسعت دارد و تقریبا بین سالهای ۲۴۰۰ تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد مسکونی بوده است.
این سکونتگاه بخشهای جداگانهای برای زندگی و دفن مردگان داشت که مسیرهای باریک آنها را به هم متصل میکردند. شواهد نشان میدهند بعضی ساختمانها بیش از یک طبقه داشتهاند و دیواری سنگی نیز محدوده وسیعتری از واحه را در بر میگرفته است.
چنین یافتههایی نشان میدهند جوامع باستانی عربستان سازههای متنوعی، از خانه و سکونتگاه تا بناهای سنگی، میساختند و هرکدام میتوانستند کاربرد متفاوتی داشته باشند.
بااینحال، حلقههای سنگی حلی همچنان در هالهای از ابهام قرار دارند. تا زمانی که باستانشناسان محوطه را کاوش نکنند و با روشهای علمی قدمت سنگها را تعیین نکنند، نمیتوان درباره زمان ساخت یا کاربرد آنها نظر قطعی داد. فرضیه ارتباط این حلقهها با رصد ستارگان و تغییر فصلها نیز هنوز پشتوانه شواهدی ندارد.