کاروانسرای رنگارنگ خراسان شمالی زیر دست مرمتگران؛ رباط قلی جهانی در مسیر احیا
عملیات مرمت و حفاظت کاروانسرای تاریخی رباط قلی، تنها اثر ثبتشده خراسان شمالی در فهرست میراث جهانی یونسکو، به پیشرفت ۸۰ درصدی رسید.
عملیات مرمت و ساماندهی کاروانسرای تاریخی رباط قلی جاجرم به عنوان تنها اثر ثبتشده استان خراسان شمالی در فهرست میراث جهانی یونسکو، به پیشرفت فیزیکی ۸۰ درصدی رسید. سازهای تاریخی که در مسیر باستانی خراسان بزرگ به استرآباد قرار دارد و اکنون مراحل پایانی حفاظت سازهای را سپری میکند.
اقدامات حفاظتی با هدف صیانت از ارزشهای کالبدی و کاهش خطرات ناشی از فرسایش محیطی روی بقایای این اثر انجام میگیرد. بنای مذکور در محدوده شهر سنخواست از توابع شهرستان جاجرم و میان روستاهای قلی و گازان واقع شده است و بر اساس متون کهن، قدمت ساخت آن به دورههای تیموری و صفوی بازمیگردد.
احمد دیناری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان شمالی، گفت:
«عملیات مرمت و ساماندهی کاروانسرای تاریخی رباط قلّی جاجرم از ۲۰ شهریورماه امسال با استفاده از ۳۰ میلیارد ریال اعتبار ملی آغاز شده و تاکنون ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.»
دیناری با اشاره به اهمیت مراقبت از این اثر افزود:
«این طرح با هدف حفاظت از بنای تاریخی، صیانت از ارزشهای معماری و جلوگیری از آسیبهای ناشی از فرسایش و عوامل محیطی در حال اجرا است. ثبت جهانی این اثر، اهمیت حفاظت اصولی و مستمر از آن را دوچندان کرده و نگهداری از چنین بناهایی نیازمند برنامهریزی و اجرای اقدامات تخصصی است.»
مدیرکل میراث فرهنگی خراسان شمالی ادامه داد:
«نزدیک شدن طرح به مراحل پایانی، زمینه را برای تکمیل اقدامات حفاظتی و ساماندهی این بنای تاریخی فراهم میکند و تلاش میشود ارزشهای تاریخی و معماری آن برای نسلهای آینده حفظ شود.»
معماری رباط قلی از نقشه مستطیلشکل با کشیدگی شرقی-غربی پیروی میکند و وجه تمایز شاخص آن استفاده از سنگهای رنگارنگ سبز، قرمز، بنفش و کبود با ملات گچ خالص بهشمار میرود؛ ویژگی خاصی که اعتمادالسلطنه نیز در کتاب مطلعالشمس به آن پرداخته است. کاروانسرا شامل حیاط مرکزی، ایوانهای پیرامونی، حجرههای اقامتی و ۲ اتاق شاهنشین برای پذیرایی از سرکاروانها بوده و ساخت بنا به امیر علیشیر نوایی منسوب است.
رباط قلی در ۲۵ آذر ۱۳۷۵ به شماره ۱۸۰۶ در فهرست آثار ملی ثبت شد و سرانجام سال ۱۴۰۲ خورشیدی در قالب پرونده زنجیرهای کاروانسراهای ایرانی به فهرست میراث جهانی یونسکو راه یافت. طبق آمار رسمی، تاکنون یکهزار و ۵۳۶ اثر در خراسان شمالی شناسایی شده که ۷۵۸ مورد از آنها در فهرست آثار ملی قرار دارند.