سفر به اعماق فضا با فناوری لیزر؛ رصدخانه سلطنتی گرینویچ چه شگفتی‌هایی دارد؟
یک پروژه بزرگ بازسازی در گرینویچ، قرار است تجربه بازدید از تاریخ نجوم و تماشای آسمان را به سطح تازه‌ای برساند.
به نقل از دیلی میل، رصدخانه سلطنتی گرینویچ در لندن با افتتاح افلاک‌نمایی تازه، تجربه‌ای متفاوت از تماشای آسمان و سفر مجازی به اعماق فضا را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. این مجموعه ۱۲۰ نفر ظرفیت دارد و با نام پیتر هریسون، بازرگان و حامی اصلی پروژه، شناخته می‌شود. مهم‌ترین بخش آن نیز یک دستگاه نمایش لیزری پیشرفته است که می‌تواند تصویری گسترده و پرجزئیات از آسمان شب ارائه دهد.
بازدیدکنندگان در این افلاک‌نما روی صندلی‌های خود می‌نشینند و سفری شبیه‌سازی‌شده را به اعماق فضا آغاز می‌کنند؛ سفری که در آن زمین به نقطه‌ای کوچک تبدیل می‌شود و سرانجام از میدان دید خارج می‌شود. مقیاس این سفر مجازی چنان بزرگ توصیف شده که به محدوده‌ای می‌رسد که امواج رادیویی آزمایشی گولیلمو مارکونی، مخترع ایتالیایی، حدود یک قرن پیش به آن دست یافته بودند.
افلاک‌نمای لیزری گرینویچ چه ویژگی‌هایی دارد؟
دستگاه نمایش این افلاک‌نما را شرکت آمریکایی ایوانز اند ساترلند (Evans & Sutherland)، فعال در حوزه فناوری‌های دفاعی، ساخته است. این دستگاه در زمان افتتاح مجموعه، دومین نمونه از نوع خود در جهان به شمار می‌رفت و ساخت آن حدود یک میلیون پوند هزینه داشت.
روی کلر، مدیر موزه، درباره قابلیت‌های این فناوری می‌گوید قدرت دستگاه لیزری امکان نمایش تعداد بیشتری از ستاره‌ها و حتی بازسازی نمایی از تمام آسمان را فراهم می‌کند.
این افلاک‌نما بخشی از پروژه بازسازی ۱۶ میلیون پوندی رصدخانه سلطنتی گرینویچ است. وزارت فرهنگ، رسانه و ورزش بریتانیا، کمیسیون هزاره، مؤسسه لویدز رجیستر و چند حامی دیگر در تأمین هزینه‌های این پروژه مشارکت داشته‌اند.
از تاریخ نجوم تا تجربه‌های تعاملی
بازسازی رصدخانه فقط به ساخت افلاک‌نما محدود نمی‌شود. ساختمان‌هایی که پیش‌تر وضعیت نامناسبی داشتند و هنگام بارندگی آب از سقف آن‌ها به داخل نفوذ می‌کرد، اکنون میزبان گالری‌هایی درباره تاریخ نجوم و نمایشگاه‌های تعاملی هستند.
بازدیدکنندگان در این بخش‌ها می‌توانند با تأثیر نیروی گرانش آشنا شوند، مراحل ساخت یک کاوشگر فضایی را یاد بگیرند و ابزارهایی را ببینند که انسان در گذشته برای شناخت سیاره‌ها و اجرام آسمانی به کار می‌برد. یکی از تجربه‌های ویژه مجموعه نیز لمس یک شهاب‌سنگ با قدمت ۴٫۵ میلیارد سال است؛ سنگی که موزه آن را «قدیمی‌ترین چیزی که در زندگی لمس خواهید کرد» معرفی می‌کند.
در مرکز آموزشی ویژه کودکان نیز امکان مشاهده آسمان شب در طول روز فراهم شده است. تلسکوپ‌های کنترل از راه دور در استرالیا و هاوایی به کودکان اجازه می‌دهند از آسمان مناطق مختلف جهان تصویر دریافت کنند.
گنبد افلاک‌نما روی نصف‌النهار مبدأ قرار دارد
بخش زیادی از فضای افلاک‌نما زیر سطح زمین ساخته شده است؛ اما سقف گنبدی آن به‌دلیل پوشش برنزی و وزن ۴۵ تنی، از بیرون نیز به‌وضوح دیده می‌شود. طراحی هندسی این سازه از مختصات آسمانی الهام گرفته است: ساختمان درست روی نصف‌النهار مبدأ، یعنی طول جغرافیایی صفر درجه، قرار دارد و ضلع جنوبی آن به سمت ستاره قطبی اشاره می‌کند.
انتخاب گرینویچ برای فعالیت‌های نجومی نیز به تاریخ دریانوردی بریتانیا بازمی‌گردد. در قرن هفدهم، شناخت موقعیت ستاره‌ها و سیاره‌ها برای ناوبری دریایی اهمیت زیادی داشت و دریانوردان برای تعیین طول جغرافیایی به مشاهدات آسمانی نیاز داشتند.
رصدخانه سلطنتی گرینویچ نیز بخشی از تلاش‌ها برای حل مسئله تعیین طول جغرافیایی بود؛ موضوعی که داوا سوبل در کتاب پرفروش خود به نام «طول جغرافیایی» (Longitude) به آن پرداخته است.
جاذبه‌های شاخص مجموعه جدید گرینویچ
در میان بخش‌های مختلف رصدخانه بازسازی‌شده، چند وسیله و تجربه توجه بیشتری جلب می‌کنند:
1. شهاب‌سنگ گیبئون: این شهاب‌سنگ با قدمتی حدود ۴٫۵ میلیارد سال، یکی از قدیمی‌ترین اجرامی است که بازدیدکنندگان می‌توانند آن را لمس کنند.
2. موسیقی با الهام از صداهای فضا: مارتین وِر، عضو پیشین گروه موسیقی هِوِن ۱۷، قطعه‌ای صوتی از ترکیب صداهای تپ‌اخترها، بادهای خورشیدی و پرتاب شاتل‌های فضایی ساخته است.
3. مدل مکانیکی منظومه شمسی: این مدل متعلق به سال ۱۷۸۰ است و منظومه شمسی را بر اساس شناخت انسان در قرن هجدهم، با زمین و پنج سیاره دیگر، نمایش می‌دهد.
4. ابزارهای ویلیام هرشل: عدسی متمرکزکننده نور و دماسنج‌هایی که هرشل، کاشف سیاره اورانوس، برای شناسایی تابش فروسرخ به کار می‌برد، در این مجموعه به نمایش درآمده‌اند.
5. شبیه‌ساز ساخت کاوشگر فضایی: بازدیدکنندگان می‌توانند در یک بازی تعاملی کاوشگری فضایی بسازند و عملکرد آن را در پرواز آزمایش کنند.