از اختلال در ارتباط تا آسیب شنوایی؛ آلودگی صوتی چه بلایی سر نهنگ‌ها و دلفین‌ها می‌آورد؟
نهنگ‌ها و دلفین‌ها برای ارتباط، شکار و مسیریابی به صدا وابسته‌اند؛ اما فعالیت‌های انسانی آرامش صوتی اقیانوس‌ها را برهم زده است.
به نقل از بی‌بی‌سی، نهنگ‌ها، دلفین‌ها و گرازماهی‌ها در دنیای زیر آب بیش از هر چیز به صدا وابسته‌اند. در محیطی که دید محدود است، صدا به آن‌ها کمک می‌کند مسیرشان را پیدا کنند، شکار کنند و با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. برخی نهنگ‌ها حتی می‌توانند با صداهایی با فرکانس پایین، در شرایط مناسب پیام‌هایشان را تا هزاران کیلومتر دورتر برسانند.
اما اقیانوس‌ها دیگر محیطی آرام نیستند. کشتی‌های بزرگ، عملیات ساخت‌وساز دریایی، تجهیزات سونار و فعالیت‌های نظامی حجم زیادی از صدا را وارد آب می‌کنند. این آلودگی صوتی می‌تواند ارتباط پستانداران دریایی را مختل کند، رفتارشان را تغییر دهد و حتی سلامت و بقای آن‌ها را به خطر بیندازد.
آلودگی صوتی زیر آب از کجا می‌آید؟
آلودگی صوتی انسان‌ساخت در اقیانوس به صداهایی گفته می‌شود که فعالیت‌های انسانی تولید می‌کنند و محیط صوتی طبیعی دریا را برهم می‌زنند. منابع اصلی این آلودگی عبارت‌اند از:
- کوبیدن پایه‌های فلزی در بستر دریا: برای نصب توربین‌های بادی دریایی، ستون‌های فولادی را با ضربه‌های سنگین به کف دریا می‌کوبند. این فرایند امواج صوتی عمیق و قدرتمندی در آب ایجاد می‌کند.
- ساخت‌وساز و حمل‌ونقل دریایی: کشتی‌های بزرگ، عملیات لایروبی و ماشین‌آلات صنعتی صدایی مداوم و کم‌فرکانس تولید می‌کنند.
- سونار و تجهیزات نقشه‌برداری: ابزارهای بررسی بستر دریا و سونارهای نظامی می‌توانند پالس‌های صوتی شدیدی ایجاد کنند که گاهی صدها کیلومتر در آب پیش می‌روند.
چرا نهنگ‌ها و دلفین‌ها در برابر آلودگی صوتی آسیب‌پذیرند؟
نهنگ‌ها و دلفین‌ها برای پیدا کردن غذا، مسیریابی و ارتباط با یکدیگر به شنوایی وابستگی زیادی دارند. در آب‌های تاریک و کدر، بینایی کاربرد محدودی دارد و صدا به حس اصلی آن‌ها برای درک محیط تبدیل می‌شود.
هرگونه صدای اضافی می‌تواند پیام‌هایی را که این جانوران برای بقا به آن‌ها نیاز دارند، بپوشاند. وقتی صدای کشتی‌ها و تجهیزات صنعتی فضای صوتی اقیانوس را پر می‌کند، نهنگ‌ها و دلفین‌ها ممکن است نتوانند پیام‌های یکدیگر را به‌درستی دریافت کنند یا جهت‌یابی کنند.
آلودگی صوتی چگونه ارتباط نهنگ‌ها را مختل می‌کند؟
هر گونه نهنگ و دلفین مجموعه‌ای از صداها، از جمله کلیک‌ها، سوت‌ها و آوازها را برای ارتباط به کار می‌گیرد. برای مثال، نهنگ‌های گوژپشت نر در فصل جفت‌گیری آوازهای پیچیده‌ای می‌خوانند و نهنگ‌های قاتل از صداهای ویژه‌ای برای هماهنگی با اعضای گروه خود استفاده می‌کنند.
وقتی صداهای انسان‌ساخت در اقیانوس بلند و مداوم باشند، پیام‌های این جانوران به‌سختی به مقصد می‌رسند. در چنین شرایطی، پیدا کردن جفت، هشدار دادن درباره شکارچیان و حفظ ارتباط میان اعضای گروه دشوارتر می‌شود.
پیامدهای جسمی آلودگی صوتی برای نهنگ‌ها و دلفین‌ها
تأثیر آلودگی صوتی فقط به تغییر رفتار جانوران محدود نمی‌شود. قرارگرفتن طولانی‌مدت در معرض صداهای شدید می‌تواند به استرس، کاهش شنوایی و حتی آسیب به ساختارهای حساس گوش منجر شود.
برای مثال، سونارهای قدرتمند نظامی با به‌گل‌نشستن دسته‌جمعی نهنگ‌ها ارتباط داشته‌اند. بررسی علمی یکی از بزرگ‌ترین موارد به‌گل‌نشستن دلفین‌های معمولی در بریتانیا، در سواحل کورنوال در سال ۲۰۱۳، نشان داد که محتمل‌ترین علت این اتفاق، رزمایش‌های نظامی همان منطقه بوده است.
صداهای ناگهانی و بسیار شدید می‌توانند باعث سردرگمی و آسیب داخلی شوند. از سوی دیگر، قرارگرفتن مداوم در معرض صداهای ضعیف‌تر نیز بی‌ضرر نیست. پژوهش‌ها افزایش هورمون‌های استرس را در نهنگ‌های راست اقیانوس اطلس شمالی، در نزدیکی سواحل شلوغ شرقی آمریکای شمالی، نشان داده‌اند. استرس طولانی‌مدت ممکن است سیستم ایمنی این جانوران را تضعیف کند و توانایی تولیدمثل آن‌ها را کاهش دهد.
آلودگی صوتی مسیر مهاجرت نهنگ‌ها را تغییر می‌دهد
پژوهش‌ها نشان داده‌اند که گونه‌هایی مانند نهنگ سفید، نهنگ خاکستری و نهنگ سرکمانی اغلب از مناطقی که سطح آلودگی صوتی در آن‌ها بالا است، دوری می‌کنند یا آن‌ها را ترک می‌کنند.
این اختلال ممکن است نهنگ‌ها و دلفین‌ها را از زیستگاه‌های مهم تغذیه و تولیدمثل دور کند. ترک این مناطق و تغییر مسیرهای مهاجرت، انرژی بیشتری از جانوران می‌گیرد و دسترسی آن‌ها به غذا را کاهش می‌دهد. در نتیجه، هم بقای جانوران منفرد و هم وضعیت جمعیت‌های آن‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
برای کاهش آلودگی صوتی زیر آب چه اقداماتی انجام می‌شود؟
افزایش آگاهی درباره پیامدهای آلودگی صوتی باعث شده است شرکت‌ها و نهادهای مختلف به‌دنبال راه‌هایی برای کاهش آن باشند. برخی شرکت‌های کشتیرانی روی طراحی ملخ‌ها و بدنه‌های کم‌صداتر کار می‌کنند. سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز با ارائه دستورالعمل‌هایی، استفاده از فناوری‌های کاهش‌دهنده صدا را تشویق می‌کند.
نیروهای دریایی هم روش‌های کم‌ضررتری برای استفاده از سونار را آزمایش می‌کنند. پژوهشگران نیز مناطقی به نام پناهگاه‌های صوتی را شناسایی می‌کنند تا پستانداران دریایی بتوانند در آن‌ها با کمترین میزان مزاحمت صوتی زندگی کنند.
در برخی کشورها، توسعه‌دهندگان مزارع بادی دریایی باید صدای ناشی از عملیات ساخت‌وساز را کاهش دهند. یکی از روش‌های مورد استفاده، ایجاد پرده‌های حبابی در اطراف محل عملیات است. این حباب‌ها بخشی از امواج صوتی را جذب می‌کنند و از انتشار آن‌ها در محیط اطراف می‌کاهند.