باستانشناسان در قزاقستان مجسمهای طلایی از یک خرس پیدا کردهاند که احتمالا بخشی از یک کلاه آیینی بوده است.
به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در جریان کاوش یک گور باستانی در شهر آلماتی قزاقستان، مجسمهای کوچک از یک خرس طلایی کشف کردهاند که احتمالا برای تزئین کلاهی آیینی به کار میرفته است. قدمت این گور به سدههای چهارم تا سوم پیش از میلاد بازمیگردد؛ دورهای که با فرهنگهای سکایی در آسیای مرکزی ارتباط دارد.
این کشف در جریان کاوشهای اضطراری تپه تدفینی کاراگایلی در منطقه نائوریزبای آلماتی و به دست باستانشناسان انجمن موزههای آلماتی انجام شد. این تپه حدود ۲۵ تا ۲۶ متر قطر و نزدیک به ۲٫۵ متر ارتفاع دارد.
خرس طلایی؛ زیوری برای یک کلاه آیینی
باستانشناسان با وجود غارت گور در دوران باستان، بقایای انسانی، قطعات سفالینه متعلق به دوره سکاها و آثار باستانی دیگری را در بخشهای مختلف محوطه پیدا کردند. آنها همچنین حفرهای به عمق حدود ۳ متر شناسایی کردند که احتمالا غارتگران برای دسترسی به محتویات گور ایجاد کرده بودند.
مهمترین یافته این کاوش، زیوری کوچک و قالبگیریشده از طلا با شکل یک خرس است. سوراخهای ریز روی این شیء نشان میدهند که احتمالا آن را به پارچه میدوختند. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال میدهند این مجسمه بخشی از یک کلاه آیینی بوده باشد.
لیازات ساگیندیکووا، مدیر انجمن موزههای آلماتی، این مجسمه را در نوع خود در قزاقستان بیسابقه میداند. به گفته او، تاکنون نمونه مشابهی از این اثر در این کشور پیدا نشده است.
ساگیندیکووا همچنین احتمال میدهد این زیور شواهدی از ارتباطات فرهنگی گستردهتر در اوراسیا باشد؛ ارتباطاتی که از منطقه دریای سیاه تا کوههای آلتای امتداد داشتهاند.
نقش حیوانات در هنر دوره سکاها
تصاویر حیوانات بخش مهمی از فرهنگ مادی سکاها را تشکیل میدادند و هنرمندان آن دوره از نقش حیوانات در ساخت زیورآلات، پوشاک و اشیای آیینی استفاده میکردند.
باستانشناسان پیشتر نیز زیورهای حیوانی مشابهی در محوطههای تاریخی قزاقستان یافتهاند. از جمله این آثار میتوان به یک بز کوهی طلایی اشاره کرد که با «مرد طلایی» مشهور ارتباط دارد. همچنین در سال ۲۰۱۴، پژوهشگران در گورستان کوککاینار مجسمه کوچکی از یک پلنگ پیدا کردند که آن را زیوری برای کلاه آیینی میدانند.
یک گور باستانی با بقایای چندین نفر
یکی دیگر از جنبههای جالب کاوش تپه کاراگایلی، تعداد زیاد بقایای انسانی در یک گور است. پژوهشگران احتمال میدهند این محوطه بقایای چهار بزرگسال و سه کودک را در خود جای داده باشد؛ بااینحال، برای مشخص شدن تعداد دقیق افراد، باید بررسیهای انسانشناختی انجام شود.
مارات نورپیسوف، پژوهشگر ارشد انجمن موزههای آلماتی، میگوید وجود بقایای چندین نفر در یک تپه تدفینی از اهمیت ویژهای برخوردار است. به گفته او، چنین تدفینهای جمعی در قزاقستان رایج نبودند و تپههای تدفینی با ابعادی مشابه معمولا برای یک یا دو نفر ساخته میشدند.
کاوشهای باستانشناسی در کاراگایلی همچنان ادامه دارند. پژوهشگران امیدوارند بررسیهای علمی و انسانشناختی بیشتر، اطلاعات دقیقتری درباره تعداد افراد مدفون و شرایط تدفین آنها ارائه کند.
پس از پایان مراحل حفاظت و مطالعه، آثار مهم این محوطه از جمله مجسمه خرس طلایی قرار است به مجموعه دائمی موزه آلماتی اضافه شوند و در آینده در معرض دید عموم قرار بگیرند.