گودبرداری خانه‌ای در نزدیکی مسجد حیدریه قزوین به کشف دیوار، طاق و بقایای معماری تاریخی منجر شد؛ عملیات عمرانی اکنون متوقف شده است.
به نقل از ایسنا، گودبرداری برای ساخت‌وساز در نزدیکی مسجد ـ مدرسه تاریخی حیدریه قزوین به کشف بقایای معماری قدیمی منجر شد. در جریان خاک‌برداری، بخش‌هایی از یک دیوار، طاق و چند سازه دیگر نمایان شدند که به نظر می‌رسد به بنایی تاریخی تعلق دارند. این شواهد نشان می‌دهند ساختمان مسکونی موجود که در دهه ۱۳۵۰ ساخته شده بود، روی بقایای بنایی قدیمی‌تر قرار داشته است.
پس از آشکارشدن این آثار، عملیات عمرانی متوقف شد و کارشناسان میراث‌فرهنگی بررسی و مستندسازی بقایا را آغاز کردند. مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین می‌گوید مالک پیش از شروع عملیات از این اداره‌کل استعلام گرفته و مجوز ساخت‌وساز نیز با تأکید بر رعایت ضوابط حفاظتی صادر شده بود.
کشف آثار تاریخی در جریان گودبرداری
مریم مهدوی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین، در گفت‌وگو با ایسنا توضیح داد که ملک موردنظر در حریم مسجد ـ مدرسه حیدریه قرار دارد. به گفته او، بنای مسکونی موجود به حدود دهه ۱۳۵۰ تعلق داشت و کارشناسان آن را فاقد ارزش تاریخی تشخیص داده بودند؛ به همین دلیل، ساخت‌وساز در ملک با رعایت ضوابط حریم امکان‌پذیر بود.
بااین‌حال، مجوز صادرشده بر ضرورت حضور کارشناس میراث‌فرهنگی پیش از جمع‌آوری ساختمان تأکید داشت. حدود دو هفته پیش، هم‌زمان با آغاز عملیات خاک‌برداری و با حضور نیروهای یگان حفاظت میراث‌فرهنگی، موضوع بررسی و فعالیت‌ها متوقف شد.
در نخستین بازدید کارشناسان، به‌جز تعدادی آجر قدیمی که با ملات سیمانی در دیوارچینی ساختمان به کار رفته بود، شواهد معماری مشخصی دیده نشد. پس از آن، کارشناسان به مالک اعلام کردند که ادامه خاک‌برداری باید با حضور کارشناس باستان‌شناسی انجام شود.
چه آثاری زیر ساختمان پیدا شده است؟
بررسی‌های بعدی به شناسایی چند بخش از بقایای معماری منجر شد. به گفته مهدوی، کارشناسان یک دیوار، طاقی در زیر دیوار ملک مجاور، یک تن‌پوش در ضلع شمالی و بخش محدودی از بقایای یک بنا در ضلع جنوبی را شناسایی کرده‌اند.
شواهد اولیه نشان می‌دهند که ساختمان مسکونی دهه ۱۳۵۰ روی بقایای بنایی متعلق به دوره‌ای تاریخی ساخته شده است. بااین‌حال، هنوز اطلاعات دقیقی درباره قدمت، کاربری و هویت بنای کشف‌شده منتشر نشده و تعیین این موارد به بررسی‌های تخصصی بیشتری نیاز دارد.
بررسی عکس‌های هوایی و مستندسازی بقایا
پس از کشف آثار، تمام فعالیت‌های ساختمانی و عمرانی در ملک متوقف شده است. کارشناسان میراث‌فرهنگی اکنون وضعیت موجود را مستندنگاری می‌کنند و برای بررسی پیشینه بنا، عکس‌های هوایی و تصاویر سال‌های گذشته را نیز در دست مطالعه دارند.
این بررسی‌ها با همکاری واحدهای باستان‌شناسی و فنی اداره‌کل میراث‌فرهنگی قزوین انجام می‌شود. همچنین، معاونت میراث‌فرهنگی استان تاکنون چهار جلسه کمیته فنی برای بررسی این موضوع برگزار کرده است.
سرنوشت بقایای تاریخی چه می‌شود؟
هنوز تصمیم نهایی درباره نحوه حفاظت از بقایای معماری کشف‌شده اعلام نشده است. طبق توضیحات مدیرکل میراث‌فرهنگی قزوین، ابتدا باید مستندنگاری و بررسی شواهد به پایان برسد و نظر کارشناسان جمع‌بندی شود. پس از آن، معاونت میراث‌فرهنگی درباره شیوه حفاظت از آثار و وضعیت ادامه عملیات در این ملک تصمیم‌گیری خواهد کرد.
این کشف بار دیگر اهمیت نظارت و بررسی‌های باستان‌شناختی در جریان ساخت‌وسازهای بافت تاریخی را نشان می‌دهد؛ چراکه ممکن است زیر ساختمان‌هایی که خود ارزش تاریخی ندارند، بقایایی از دوره‌های قدیمی‌تر پنهان مانده باشد.