حیوانی که تصور می‌شد منقرض شده است، پس از نزدیک به ۱۰۰ سال دوباره پیدا شد

به نقل از Smithsonian Magazine، اسلو لوریس بنگکا (Bangka slow loris) نخستی کوچکی است که دانشمندان برای نزدیک به یک قرن اطلاعات چندانی از آن نداشتند. آخرین گزارش‌های علمی معتبر درباره این گونه به دهه ۱۹۳۰ بازمی‌گشت و همین موضوع باعث شد اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت در سال ۲۰۱۵ آن را در گروه گونه‌های به‌شدت در معرض خطر قرار دهد و احتمال انقراضش را مطرح کند. اکنون پژوهشی تازه نشان می‌دهد این جانور همچنان در طبیعت زندگی می‌کند و در بخش‌هایی از اندونزی حضور دارد.

پژوهش تازه که در اکتبر منتشر شد، بقای اسلو لوریس بنگکا را در جزیره بانگکا و بخش جنوب‌غربی جزیره بورنئو تأیید می‌کند. بخش مهمی از شواهد این مطالعه از فعالیت‌های مرکز نجات حیات‌وحش Alobi در اندونزی به دست آمده است؛ مرکزی که بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ بیش از ۹۰ اسلو لوریس بنگکا را نجات داد و ۸۶ مورد از آن‌ها را دوباره به طبیعت بازگرداند.

بسیاری از این جانوران در خانه‌ها، باغ‌ها، جاده‌ها و مزارع نخل روغنی پیدا شدند. بعضی از آن‌ها نیز پیش‌تر در اسارت یا تجارت غیرقانونی حیات‌وحش نگهداری می‌شدند. برخی لوریس‌ها با آسیب‌های جدی مانند سوختگی ناشی از برخورد با سیم‌های برق، گیرکردن در حصارها و حمله سگ‌ها، به مرکز منتقل شدند.

از سال ۲۰۲۱ به بعد، این مرکز ۴۳ اسلو لوریس را از مناطق مختلف نجات داده است. پیدا شدن تعدادی از آن‌ها در شهر پانگکال‌پینانگ نیز نشان می‌دهد پراکندگی این گونه ممکن است از محدوده‌ای که پیش‌تر تصور می‌شد، گسترده‌تر باشد.

اسلو لوریس بنگکا جانوری شب‌زی و پنهان‌کار است که به‌سختی می‌توان آن را در طبیعت مشاهده کرد. جثه کوچک، چشم‌های بسیار درشت، دم کوتاه، خز قهوه‌ای مایل به قرمز و نقش‌های مشخص روی صورت از ویژگی‌های ظاهری آن هستند. این نخستی احتمالا از حشرات، شیره درختان، شهد و بخش‌هایی از گیاهان تغذیه می‌کند.

یکی از ویژگی‌های غیرمعمول برخی گونه‌های اسلو لوریس، توانایی تولید ترشحات سمی است. این جانوران غده‌هایی در قسمت بالایی بازو دارند و ترشحات آن‌ها پس از ترکیب با بزاق، می‌تواند به سمی تبدیل شود که از طریق دندان‌های جلویی به بدن مهاجم منتقل می‌کنند. گازگرفتگی اسلو لوریس ممکن است واکنش‌های آلرژیک شدیدی ایجاد کند و در مواردی خطر جانی داشته باشد.

پژوهشگران احتمال می‌دهند این سازوکار بیشتر برای درگیری با دیگر لوریس‌ها کاربرد داشته باشد؛ هرچند ممکن است در دفاع مقابل شکارچیان یا انگل‌ها نیز نقش داشته باشد.

آخرین مقاله علمی شناخته‌شده درباره اسلو لوریس بنگکا در سال ۱۹۳۷ منتشر شد و احتمالا نمونه‌های بررسی‌شده در آن پژوهش بین سال‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۲ جمع‌آوری شده بودند. پس از آن، این جانور برای دهه‌ها از گزارش‌های علمی ناپدید شد.

بااین‌حال، نبود گزارش علمی لزوما به معنای ناپدیدشدن یک گونه از طبیعت نیست. اسلو لوریس بنگکا در زیستگاه خود زندگی پنهانی دارد و مشاهده آن دشوار است. در این میان، گزارش‌های مردم محلی و فعالیت مراکز نجات حیات‌وحش به شناسایی دوباره آن کمک کردند.

این موضوع نشان می‌دهد دانش بومی و اطلاعاتی که جوامع محلی در اختیار دارند، می‌توانند در شناسایی گونه‌های کمیاب و حتی بازنگری در وضعیت حفاظتی آن‌ها نقش مهمی داشته باشند.

بازگشت اسلو لوریس بنگکا به گزارش‌های علمی به معنای برطرف‌شدن خطر انقراض آن نیست. بر اساس داده‌های پژوهشگران، این گونه بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۲ حدود ۶۲ درصد از زیستگاه خود را از دست داده است. استخراج غیرقانونی قلع و پاک‌سازی زمین‌ها برای گسترش مزارع نخل روغنی از عوامل اصلی تخریب زیستگاه آن به شمار می‌روند.

گسترش سکونتگاه‌ها، ساخت جاده‌ها و خطوط انتقال برق نیز خطرهای دیگری برای این جانور ایجاد می‌کنند. نمونه‌هایی که با سوختگی ناشی از برق‌گرفتگی یا آسیب‌های دیگر به مرکز نجات منتقل شده‌اند، بخشی از پیامدهای این تغییرات را نشان می‌دهند.

پژوهشگران خواستار بازنگری در وضعیت حفاظتی اسلو لوریس بنگکا هستند تا عنوان «احتمالا منقرض‌شده» از ارزیابی آن حذف شود. آن‌ها همچنین بر ضرورت حفاظت از زیستگاه، اجرای برنامه‌های تکثیر حفاظتی، بررسی جمعیت‌های طبیعی و انجام مطالعات ژنتیکی تأکید دارند.

بازگشت نام اسلو لوریس بنگکا به پژوهش‌های علمی، خبر امیدوارکننده‌ای برای حفاظت از حیات‌وحش است؛ اما بقای این نخستی کوچک به اقداماتی فراتر از ثبت دوباره حضور آن نیاز دارد.