اسباب‌بازی‌های ۱۸۰۰ ساله در کنار بقایای یک کودک؛ کشفی کم‌نظیر در روم باستان

به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در شهر کنستانتسا در رومانی، تابوت سنگی کم‌نظیری را کشف کرده‌اند که بقایای یک کودک را در کنار اسباب‌بازی‌ها، جواهرات و بقایای گل‌های آیینی در خود جای داده است. این تابوت حدود ۱٬۸۰۰ سال قدمت دارد و به‌دلیل شرایط استثنایی نگهداری، جزئیاتی از آیین تدفین کودکان و زندگی خانوادگی در دوران روم باستان را آشکار می‌کند.

این کشف در محل شهر باستانی تومیس (Tomis)، در ساحل غربی دریای سیاه، انجام شد. باستان‌شناسان موزه ملی تاریخ و باستان‌شناسی کنستانتسا هنگام کاوش‌های پیشگیرانه پیش از آغاز عملیات ساختمانی، این آرامگاه را در بخش شمالی گورستان رومی شهر پیدا کردند؛ منطقه‌ای که در قرن‌های دوم و سوم میلادی برای دفن مردگان استفاده می‌شد.

این تابوت نخستین نمونه سالم و به‌خوبی حفظ‌شده از تابوت‌های سنگی کودکان است که تاکنون در تومیس کشف شده است. درپوش آن با بست‌های سربی و ملات محکم بسته شده بود. باستان‌شناسان به‌دلیل وضعیت شکننده و شرایط خاص نگهداری، تابوت را به‌طور کامل به موزه منتقل کردند تا در محیطی کنترل‌شده آن را باز کنند.

پس از برداشتن درپوش، پژوهشگران بقایای اسکلتی کودک را در کنار مواد آلی نسبتا سالم پیدا کردند. بخش‌هایی از تابوت چوبی داخلی، پارچه کفن و بقایای گیاهی که احتمالا به‌عنوان گل‌های آیینی در مراسم تدفین استفاده شده بودند، ازجمله این یافته‌ها هستند. حتی تعدادی برگ نیز به شکل دسته‌های کوچک تاخورده باقی مانده‌اند.

تابوت چوبی داخلی وضعیت نگهداری چشمگیری دارد؛ بخش‌هایی از دیواره‌های جانبی و اتصالات دم‌چلچله‌ای آن هنوز قابل مشاهده‌اند.

از جالب‌ترین اشیای کشف‌شده در تابوت، دو اسباب‌بازی سفالی هستند که در کنار کودک قرار داده بودند. یکی از آن‌ها اسب کوچکی است که روی چرخ نصب شده و دیگری جغجغه‌ای به شکل خروس است.

بخش‌هایی از تزئینات رنگی هر دو اسباب‌بازی هنوز باقی مانده‌اند. جغجغه خروس‌شکل نیز قطعات کوچکی درون خود دارد که هنگام حرکت‌دادن صدا تولید می‌کنند. وجود این وسایل، تصویری ملموس از اشیایی ارائه می‌دهد که خانواده کودک در زندگی روزمره یا برای همراهی او در جهان پس از مرگ ارزشمند می‌دانستند.

باستان‌شناسان در این تدفین چند شیء برنزی و سکه نیز پیدا کرده‌اند. کودک هنگام دفن دستبندهایی برنزی و گردنبندی با دو آویز به نام «بولا» (Bulla) به همراه داشته است؛ طلسم‌هایی که در فرهنگ روم باستان با دوران کودکی ارتباط نزدیکی داشتند.

در جامعه روم، پسران آزادزاده معمولا بولا می‌پوشیدند. مردم این آویزها را برای محافظت از کودکان در برابر نیروهای ماورایی و آسیب‌های احتمالی به کار می‌بردند و پسران معمولا تا رسیدن به بزرگسالی آن را همراه داشتند.

بااین‌حال، باستان‌شناسان هنوز جنسیت زیستی کودک را مشخص نکرده‌اند. بنابراین، وجود این آویزها به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره جنسیت فرد کافی نیست و پژوهشگران باید بقایای اسکلتی را بیشتر بررسی کنند.

سن دقیق کودک نیز هنوز مشخص نیست. ابعاد تابوت در بررسی اولیه نشان می‌دهد که احتمالا فردی حدود چهار یا پنج ساله در آن دفن شده است؛ اما وجود جغجغه می‌تواند احتمال سن کمتر را مطرح کند.

کیفیت ساخت تابوت و تعداد اشیای ارزشمند همراه کودک، ازجمله جواهرات و وسایل تدفین، نشان می‌دهد که او احتمالا به خانواده‌ای نسبتا ثروتمند تعلق داشته است. بااین‌حال، برای شناخت دقیق‌تر وضعیت اجتماعی خانواده و سن کودک، به بررسی‌های بیشتری نیاز است.

تدفین تازه‌کشف‌شده اطلاعاتی کم‌نظیر درباره کودکی، زندگی خانوادگی و آیین‌های سوگواری در شهر رومی تومیس فراهم می‌کند. ترکیب طلسم‌ها، زیورآلات و اسباب‌بازی‌های شناخته‌شده نشان می‌دهد خانواده‌ها چگونه با اشیای روزمره و نمادهای محافظتی، یاد کودکان درگذشته خود را گرامی می‌داشتند.

اکنون انسان‌شناسان بقایای اسکلتی را بررسی می‌کنند تا سن و جنسیت زیستی کودک را مشخص کنند. مواد آلی و اشیای همراه نیز به مراقبت و مرمت تخصصی نیاز دارند. نتایج این بررسی‌ها می‌تواند تاریخ‌گذاری تدفین را دقیق‌تر کند و اطلاعات بیشتری درباره خانواده‌ای ارائه دهد که حدود ۱٬۸۰۰ سال پیش، اسب چرخ‌دار و جغجغه خروس‌شکل را کنار کودک خود گذاشتند.