کشف ۵۰ ردپای دایناسور پس از ۶۵ میلیون سال؛ راز مکزیک هنوز کامل فاش نشده است

به نقل از هریتیج دیلی، پژوهشگران در غرب مکزیک دست‌کم ۵۰ ردپای فسیل‌شده دایناسور را شناسایی کرده‌اند که قدمتشان به حدود ۶۵ میلیون سال پیش می‌رسد. این ردپاها احتمالا به چند گروه متفاوت از دایناسورها، از شکارچیان گوشت‌خوار گرفته تا گیاه‌خواران اردک‌منقار، تعلق دارند. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که آثار بیشتری نیز ممکن است در بخش‌های بررسی‌نشده محوطه وجود داشته باشد.

این مجموعه در بستر یک آبراهه نزدیک روستای سان‌خوان دِ لوس پلاتانوس، در شهرستان آپاتزینگان ایالت میچوآکان، پیدا شد. پس از آنکه ساکنان محلی ردپاهایی را گزارش کردند که به گفته آن‌ها به جانوران غول‌پیکر تعلق داشت، متخصصان مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ مکزیک بررسی محل را آغاز کردند.

پژوهشگران تاکنون دست‌کم ۵۰ ردپا را در محدوده‌ای به مساحت حدود ۴۰ مترمربع از سنگ‌های رسوبی کنار آبراهه ثبت کرده‌اند. طول این ردپاها از ۱۲ تا ۴۸ سانتی‌متر متغیر است و عرض بعضی از آن‌ها به ۳۰ سانتی‌متر می‌رسد.

تفاوت در اندازه و شکل آثار نشان می‌دهد که چند گروه از دایناسورها در این منطقه رفت‌وآمد داشته‌اند. ریموندو سروانتس بارریگا، پژوهشگر مرکز مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ در میچوآکان، پس از بررسی محوطه تأیید کرد که ردپاها به دایناسورهای گوشت‌خوار و گیاه‌خوار با اندازه‌های مختلف تعلق دارند.

پژوهشگران با توجه به ابعاد، شکل، تعداد انگشتان و عمق آثار، سه گروه احتمالی را شناسایی کرده‌اند. بااین‌حال، این شناسایی هنوز مقدماتی است و برای تعیین دقیق گونه‌ها به بررسی‌های دیرینه‌شناختی بیشتری نیاز دارند.

بعضی از بزرگ‌ترین ردپاها سه انگشت دارند و احتمال می‌رود یک دایناسور گوشت‌خوار بزرگ از گروه تروپودها آن‌ها را به‌جا گذاشته باشد. پژوهشگران احتمال تعلق این آثار به خانواده تیرانوسوران را مطرح کرده‌اند؛ خانواده‌ای که تیرانوسوروس رکس نیز به آن تعلق دارد. به گفته آن‌ها، جانور صاحب این ردپاها ممکن است حدود چهار متر ارتفاع داشته باشد.

گروه دیگری از ردپاهای سه‌انگشتی به دایناسورهای کوچک‌تر و شکارچی شباهت دارد. پژوهشگران احتمال می‌دهند این آثار را دایناسورهایی از خانواده درومائئوسوریدها ایجاد کرده باشند؛ گروهی که برخی از اعضایش به‌دلیل شباهت ظاهری و رفتاری، با نام دایناسورهای رپتور شناخته می‌شوند. این جانوران احتمالا تا حدود دو متر ارتفاع داشته‌اند.

ردپاهای گروه سوم را به هادروسورها نسبت داده‌اند؛ دایناسورهای گیاه‌خواری که به دایناسورهای اردک‌منقار معروف‌اند. این جانوران می‌توانستند حدود چهار متر ارتفاع داشته باشند و ردپاهایشان معمولا سه انگشت با نوک‌های گردتر دارد.

پژوهشگران هنوز نمی‌توانند با قطعیت بگویند چند گونه در این محوطه حضور داشته‌اند. برای پاسخ به این پرسش، باید شکل و ویژگی‌های ردپاها را با دقت بیشتری بررسی کنند.

قدمت این ردپاها به حدود ۶۵ میلیون سال پیش، یعنی اواخر دوره کرتاسه، بازمی‌گردد؛ دوره‌ای که به پایان عصر دایناسورهای غیرپرنده نزدیک بود. چشم‌انداز امروزی میچوآکان در آن زمان تفاوت زیادی با محیطی داشت که امروز می‌شناسیم.

سروانتس بارریگا احتمال می‌دهد که در این منطقه منابع آبی وجود داشته و دایناسورها برای یافتن غذا به اطراف آن‌ها می‌آمده‌اند. این فرضیه می‌تواند توضیح دهد که چرا ردپای چند گروه متفاوت در یک محل دیده می‌شود؛ بااین‌حال، پژوهشگران برای تأیید آن به شواهد بیشتری نیاز دارند.

اگر بررسی‌های بعدی بتوانند ارتباط میان ردپاهای مختلف را مشخص کنند، دانشمندان شاید بتوانند مسیر حرکت دایناسورها و نحوه استفاده آن‌ها از محیط را بازسازی کنند. چنین اطلاعاتی می‌تواند به شناخت بهتر رفتار، شیوه حرکت و هم‌زیستی گونه‌های مختلف در مکزیک پیشاتاریخی کمک کند.

خوزه لوئیس پونسو دیاز، باستان‌شناس، این کشف را فرصتی کم‌نظیر برای مطالعه دوره‌ای توصیف کرده است که بسیاری از مردم درباره آن شنیده‌اند، اما امکان بررسی مستقیم شواهدش چندان فراهم نیست.

گروهی چندتخصصی از پژوهشگران مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ مکزیک از ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ مستندسازی دقیق محوطه را آغاز کردند. بخش‌های گسترده‌ای از منطقه هنوز بررسی نشده‌اند و احتمال دارد با ادامه پژوهش‌ها، تعداد ردپاهای ثبت‌شده افزایش پیدا کند.

یکی از روش‌های مورد استفاده، فتوگرامتری است. متخصصان با ثبت تصاویر متعدد از زوایای مختلف، مدل‌های سه‌بعدی دقیقی از ردپاها می‌سازند. این مدل‌ها امکان اندازه‌گیری و بررسی جزئیات را فراهم می‌کنند و به پژوهشگران اجازه می‌دهند بدون اتکا به سطح سنگیِ در معرض فرسایش، آثار را مطالعه کنند.

تیم پژوهشی همچنین از ردپاها قالب تهیه می‌کند و نمونه‌هایی از سنگ‌های اطراف را برای بررسی زمین‌شناسی برمی‌دارد. زمین‌شناس خاسینتو روبلس کاماچو مسئول بررسی نمونه‌های سنگ است و چند متخصص باستان‌شناسی و دیرینه‌شناسی نیز در ثبت تصویری و شناسایی مقدماتی ردپاها همکاری می‌کنند.

این بررسی‌ها می‌توانند به تعیین دقیق‌تر قدمت محوطه، شناخت شرایط زمین‌شناسی منطقه و تشخیص بهتر گروه‌های دایناسوری کمک کنند.

با کشف محوطه آپاتزینگان، تعداد مکان‌های شناخته‌شده دارای ردپای دایناسور در ایالت میچوآکان به چهار مورد رسیده است. پیش‌تر نیز ردپاهایی در ساحل پلایا آزول در شهرستان لازارو کاردناس، منطقه ال‌آگواخه در آگیلییا و محدوده مرزی شهرستان‌های تیکیوچئو و توزانتلا ثبت شده بود.

در مجموع، مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ مکزیک بیش از ۳۰ محوطه دارای ردپای دایناسور را در این کشور شناسایی کرده است. این آثار در ایالت‌های مختلفی از جمله پوئبلا، کوآهویلا، اوآخاکا، چیواوا، سونورا، دورانگو و میچوآکان پیدا شده‌اند.

نکته قابل‌توجه در کشف تازه این است که پژوهشگران نه در جریان یک بررسی علمی برنامه‌ریزی‌شده، بلکه پس از گزارش مردم محلی از وجود ردپاها مطلع شدند. کلودیا کوریل دِ ایکاسا، وزیر فرهنگ مکزیک، از ساکنان سان‌خوان دِ لوس پلاتانوس برای اطلاع‌رسانی درباره این آثار قدردانی کرد.

اکنون پژوهشگران قصد دارند محوطه را بررسی و از آن محافظت کنند تا شواهد حضور دایناسورها در این بخش از مکزیک حفظ شود. با توجه به اینکه بخش‌هایی از منطقه هنوز بررسی نشده‌اند، ۵۰ ردپای ثبت‌شده ممکن است تنها بخشی از مجموعه‌ای بزرگ‌تر باشند.