تابوت باستانی دو هزار ساله در ترکیه؛ راز چهره ترسناک روی درپوش تابوت چیست؟

به نقل از هریتیج‌دیلی؛ باستان‌شناسان در غرب ترکیه بقایای یک تابوت سفالی استوانه‌ای متعلق به دوران امپراتوری روم را شناسایی کردند که به نقش برجسته‌ چهره‌ ریش‌دار سیلنوس، همراه اساطیری دیونیسوس، مزین است. پژوهشگران احتمال می‌دهند وجود چنین نقشی با هدف محافظت از فرد متوفی در سفر به جهان پس از مرگ انجام گرفته باشد.

قطعات این تابوت سفالی طی بررسی‌های باستان‌شناسی سال ۲۰۲۳ در شهر باستانی آتودا واقع در استان دنیزلی کشف شدند. مطالعه‌ جامع این اثر توسط دانشیار بیلگه ییلماز کولانجی از دانشگاه پاموکاله انجام گرفت و نتایج آن در نشریه‌ تخصصی تحقیقات تمدن‌های مدیترانه منتشر شد. بررسی‌های شمایل‌نگاری تاریخ تقریبی اثر را به سده‌ اول یا دوم میلادی نسبت می‌دهد.

قطعات تابوت در یک زمین کشاورزی در جنوب آتودا پیدا شدند که به دلیل تسطیح اراضی کشاورزی شکسته و به حاشیه‌منطقه‌ای جنگلی منتقل شده بودند. آسیب‌های ناشی از باران، برف و تابش نور خورشید به سطوح اثر صدمه وارد کرد، اما بخشی از درپوش شامل نقش‌برجسته‌ چهره‌ یک مرد سالخورده با ابعاد ۴٫۸ در ۴٫۳ سانتی‌متر تا حد زیادی سالم ماند. این چهره با ویژگی‌هایی نظیر سر طاس، چشمان درشت و دهان پهن شناخته می‌شود و در کنار آن حرف یونانی بتا با ارتفاع تقریبی هفت سانتی‌متر حک شده است که احتمالا به کارگاه سازنده اشاره دارد.

به باور پژوهشگران، صورتک‌های گروتسک در آیین‌های تدفین روم باستان نقشی آپوتروپایک یا دافع بلا ایفا می‌کردند تا نیروهای ماورایی مخرب را دفع کنند. اگرچه تابوت‌های سفالی استوانه‌ای دیگری در شهرهای مجاور نظیر لائودیکیا و هیراپولیس ثبت شده‌اند، وجود نقش چهره‌ی سیلنوس روی یک تابوت استوانه‌ای سفالی پدیده‌ای منحصربه‌فرد در آناتولی به شمار می‌رود.