کشف استخوان‌های ماموت و آثار برش روی آن‌ها در محوطه‌ای باستانی در آلمان، احتمال شکار این جانوران غول‌پیکر به دست انسان‌های اولیه را تقویت می‌کند.
به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان در محوطه باستانی «برایتنباخ-شنایدِمول» (Breitenbach-Schneidemühle) در ایالت زاکسن-آنهالت آلمان، مجموعه‌ای تازه از استخوان‌های ماموت، قطعات بزرگ عاج و ابزارهای ساخته‌شده از عاج کشف کرده‌اند. این یافته‌ها می‌توانند شواهد تازه‌ای از شکار ماموت به دست انسان‌های امروزی اولیه در بیش از ۳۰ هزار سال پیش ارائه دهند.
پژوهشگران در جریان کاوش‌های ژوئیه و اکتبر ۲۰۲۶ بیش از ۲ هزار یافته به دست آوردند. مهم‌ترین آن‌ها، آثار برش روی استخوان‌های ماموت است که احتمال قطعه‌قطعه کردن لاشه این جانوران به دست انسان را مطرح می‌کند. اگر بررسی‌های بیشتر این فرضیه را تأیید کنند، یافته‌های جدید می‌توانند تصور پیشین باستان‌شناسان درباره نحوه دستیابی ساکنان این محوطه به عاج ماموت را تغییر دهند.
آیا انسان‌های اولیه ماموت‌ها را شکار می‌کردند؟
پژوهش‌های پیشین نشان می‌دادند که بخشی از عاج‌های به‌کاررفته در سکونتگاه برای مدتی طولانی در محیط باقی مانده بودند و احتمالا قدمت آن‌ها از زمان حضور انسان در این منطقه بیشتر بود. بر همین اساس، پژوهشگران احتمال می‌دادند ساکنان محوطه عاج‌های فسیل‌شده یا نیمه‌فسیل‌شده را از سطح زمین جمع‌آوری می‌کردند، نه اینکه لزوما ماموت‌ها را شکار کنند.
قدمت سکونت انسان در برایتنباخ حدود ۳۲ تا ۳۴ هزار سال برآورد شده است. اما کشف تازه استخوان‌های ماموت با آثار برش، احتمال دیگری را مطرح می‌کند: انسان‌ها ممکن است ماموت‌ها را در نزدیکی محل سکونت خود شکار کرده و از لاشه آن‌ها استفاده کرده باشند.
بررسی بقایای جانوری نشان می‌دهد ساکنان این منطقه بیشتر گوزن شمالی شکار می‌کردند و اسب نیز در رژیم غذایی آن‌ها جای داشت. شکار گوزن قرمز کمتر رایج بود و آن‌ها از حیواناتی مانند روباه و خرگوش صحرایی نیز استفاده می‌کردند؛ احتمالا بخشی از این شکارها برای به‌دست‌آوردن پوست انجام می‌شد.
ماموت‌ها می‌توانستند علاوه بر تأمین گوشت، منابع ارزشمندی مانند عاج و پوست در اختیار انسان قرار دهند. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست ساکنان برایتنباخ تا چه اندازه در شکار این جانوران نقش داشتند و آیا تمام استخوان‌های کشف‌شده به ماموت‌های شکارشده مربوط می‌شوند یا خیر.
یکی از بزرگ‌ترین سکونتگاه‌های روباز عصر یخبندان
محوطه برایتنباخ حدود ۱۰ هزار مترمربع وسعت دارد و بزرگ‌ترین محوطه روباز شناخته‌شده مرتبط با فرهنگ اوریناسی در بخش غربی اوراسیا به شمار می‌رود. فرهنگ اوریناسی حدود ۴۲ تا ۳۲ هزار سال پیش رواج داشت و با گسترش انسان‌های امروزی اولیه در اروپا ارتباط دارد.
اهمیت این محوطه به وسعت آن محدود نمی‌شود. بسیاری از محوطه‌های باستانی این دوره در غارها و پناهگاه‌های سنگی قرار دارند، اما سکونتگاه‌های روباز بزرگ با بقایای به‌خوبی حفظ‌شده کمتر دیده می‌شوند. برایتنباخ به پژوهشگران اجازه می‌دهد علاوه بر بررسی خوراک و ابزارهای انسان‌های اولیه، نحوه سازمان‌دهی محل زندگی و فعالیت‌های روزمره آن‌ها را نیز مطالعه کنند.
باستان‌شناسان در بخش‌های مختلف این محوطه، نشانه‌هایی از فضاهای کاری تخصصی یافته‌اند. برخی مناطق احتمالا به ساخت اشیای عاجی اختصاص داشته‌اند و بخش‌هایی نیز برای آماده‌سازی پوست روباه قطبی و خرگوش کوهی استفاده می‌شده‌اند. این شواهد تصویری دقیق‌تر از شیوه زندگی جوامع شکارچی‌گردآورنده در بیش از ۳۰ هزار سال پیش ارائه می‌کنند.
از عاج ماموت تا ساخت سلاح و زیورآلات
کاوش‌های پیشین در برایتنباخ به کشف محوطه‌ای انجامیده بود که باستان‌شناسان آن را کارگاه ساخت اشیای عاجی می‌دانند. در این منطقه، مقدار زیادی ضایعات تولید و اشیای نیمه‌تمام و کامل از جنس عاج ماموت پیدا شده است.
در میان این آثار، مهره‌های سوراخ‌دار، سرپیکان‌ها و قطعاتی از پیکره‌های کنده‌کاری‌شده دیده می‌شوند. این یافته‌ها نشان می‌دهند عاج ماموت تنها ماده‌ای کاربردی برای ساخت ابزار و سلاح نبود؛ انسان‌های اولیه از آن برای تولید زیورآلات و آثار هنری نیز استفاده می‌کردند.
این اشیا همچنین اطلاعاتی درباره جنبه‌های نمادین و فرهنگی زندگی ساکنان محوطه در اختیار پژوهشگران می‌گذارند. بخشی از آثار کشف‌شده در برایتنباخ اکنون در موزه دولتی پیشاتاریخ در شهر هاله نگهداری می‌شوند.
کشف محوطه با دندان یک ماموت آغاز شد
تاریخ پژوهش در برایتنباخ به سال ۱۹۲۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که یک دانش‌آموز هنگام عملیات ساختمانی در نزدیکی یک کارخانه چوب‌بری، دندان ماموتی پیدا کرد. سه سال بعد، نیلس نیکلاسون، باستان‌شناس سوئدی، نخستین کاوش گسترده را در این منطقه هدایت کرد و نزدیک به ۴۰۰ مترمربع از محوطه را بررسی کرد.
با وجود گذشت نزدیک به یک قرن، کاوش‌های سال ۲۰۲۶ از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند؛ زیرا این نخستین بار پس از تحقیقات نیکلاسون است که مجموعه بزرگی از استخوان‌های ماموت در برایتنباخ کشف می‌شود.
پژوهش‌های جدید از سال ۲۰۰۹ با همکاری مرکز پژوهشی و موزه مون‌رپوس، وابسته به مرکز باستان‌شناسی لایبنیتس، و اداره دولتی میراث فرهنگی و باستان‌شناسی زاکسن-آنهالت ادامه یافته‌اند. باستان‌شناسان از آن زمان بیش از ۱۵۰ مترمربع دیگر از محوطه را با روش‌های نوین کاوش و ثبت آثار بررسی کرده‌اند.
کشف تازه استخوان‌های ماموت می‌تواند درک پژوهشگران از زندگی انسان‌های عصر یخبندان را گسترش دهد. بااین‌حال، برای مشخص شدن نحوه مرگ ماموت‌ها و میزان استفاده انسان‌ها از لاشه آن‌ها، باید استخوان‌ها و قطعات عاج تازه کشف‌شده بیشتر بررسی شوند.