به نقل از سی‌ان‌ان، مرگ یک پژوهشگر ۲۸ ساله در مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک در سیبری، نگرانی‌هایی درباره احتمال شیوع یک بیماری عفونی خطرناک در روسیه ایجاد کرده است. این پژوهشگر که در آزمایشگاه تخصصی مطالعه طاعون و دیگر بیماری‌های عفونی فعالیت می‌کرد، پس از ابتلا به ذات‌الریه با علت نامشخص جان باخت. در پی این اتفاق، بخش بستری بیمارستان محل درمان او قرنطینه شد و نزدیک به ۲۰۰ نفر که با او در ارتباط بودند، تحت نظر پزشکی قرار گرفتند.
با وجود گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ابتلا به طاعون ریوی، مقام‌های روسیه تاکنون شیوع این بیماری را تأیید نکرده‌اند. سازمان نظارت بر حقوق مصرف‌کنندگان و رفاه روسیه، موسوم به روسپوترب‌نادزور، اعلام کرده است که در نمونه‌های گرفته‌شده از بیمار، هیچ میکروارگانیسم مرتبط با فعالیت حرفه‌ای او شناسایی نشده است.
مرگ پژوهشگر در آزمایشگاه ضدطاعون
این زن ۲۸ساله که در رسانه‌های محلی داریا شیپیلووا معرفی شده، تکنسین آزمایشگاه مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور در شهر شلخوف در منطقه ایرکوتسک بود. او پس از ابتلا به ذات‌الریه با منشأ نامشخص در بیمارستان بستری شد و هفته گذشته جان باخت.
اهمیت این حادثه به محل کار او بازمی‌گردد. مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک یکی از مراکز تخصصی روسیه برای پایش و پیشگیری از بیماری‌های عفونی پرخطر در سیبری و خاور دور است و حدود ۹۵ پژوهشگر در آن فعالیت می‌کنند.
در پی مرگ این کارمند، مقام‌های منطقه مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه را اجرا کردند. ماکسیم مودین، شهردار منطقه شلخوف، اعلام کرد بخش بستری بیمارستانی که این زن در آن تحت درمان بود، قرنطینه شده و چند بخش بیمارستان نیز پذیرش بیمار جدید یا ترخیص بیماران را متوقف کرده‌اند. گزارش‌های رسانه‌های محلی همچنین از تعطیلی یا محدودیت فعالیت برخی بیمارستان‌های دیگر منطقه خبر داده‌اند.
نزدیک به ۲۰۰ نفر تحت نظر هستند
بر اساس گزارش‌های غیررسمی رسانه‌های منطقه‌ای، نزدیک به ۲۰۰ نفر پس از تماس با این پژوهشگر تحت مراقبت پزشکی قرار گرفته‌اند. مقام‌های محلی می‌گویند تماس‌های اخیر این زن در حال آزمایش و معاینه هستند و طی ۱۰ روز گذشته نیز موردی از بیماری عفونی میان کارکنان مؤسسه گزارش نشده است.
با وجود افزایش اقدامات بهداشتی، مقام‌های روسیه تأکید کرده‌اند که تاکنون هیچ شیوعی از طاعون در منطقه گزارش نشده است. کرملین نیز از مردم خواسته است به‌جای شایعات و گزارش‌های تأییدنشده، اطلاعیه‌های رسمی روسپوترب‌نادزور را دنبال کنند.
آنا پوپووا، رئیس روسپوترب‌نادزور، نیز برای بررسی شرایط به ایرکوتسک سفر کرده و در نشست کمیسیون منطقه‌ای مقابله با همه‌گیری شرکت کرده است. فرماندار منطقه ایرکوتسک این نشست را در ارتباط با «مورد مشکوک یک عفونت به‌ویژه خطرناک» توصیف کرده است.
آیا پای طاعون در میان است؟
یکی از نگرانی‌های اصلی پس از این حادثه، احتمال ابتلا به طاعون ریوی است. الکسی تسی‌دنوف، رئیس جمهوری بوریاتیا در همسایگی ایرکوتسک، پیش‌تر گفته بود این کارمند «احتمالا بر اثر طاعون» جان باخته است، اما هم‌زمان تأکید کرد که هیچ شیوعی از این بیماری در منطقه او وجود ندارد.
بااین‌حال، گنادی اونیشچنکو، رئیس پیشین روسپوترب‌نادزور، احتمال طاعون را پایین دانسته و گفته است عفونت منطقه ایرکوتسک به احتمال زیاد طاعون نیست. او همچنین تأکید کرده است که حتی در صورت تأیید طاعون، شرایط آب‌وهوایی سرد می‌تواند به محدود شدن انتقال بیماری کمک کند.
سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده است که برای بررسی این حادثه، شرایط آن، آزمایش‌های انجام‌شده و نتایج آن‌ها با مقام‌های بهداشتی روسیه در تماس است. این سازمان بر اساس اطلاعات غیررسمی موجود، خطر این حادثه برای سلامت عمومی را در حال حاضر «پایین» ارزیابی کرده است.
چرا احتمال طاعون باعث نگرانی شده است؟
طاعون ریوی یکی از سه شکل اصلی بیماری طاعون است که باکتری یرسینیا پستیس عامل آن محسوب می‌شود. این نوع طاعون دستگاه تنفسی را درگیر می‌کند و می‌تواند با تب، سردرد، ضعف، تنگی نفس، درد قفسه سینه و سرفه همراه شود.
با وجود شدت بیماری، کارشناسان تأکید می‌کنند که طاعون ریوی مانند بیماری‌های تنفسی بسیار مسری از جمله کووید-۱۹ رفتار نمی‌کند. به گفته آنجلا راسموسن، ویروس‌شناس سازمان واکسن و بیماری‌های عفونی، برای ابتلا معمولا تماس با مقدار زیادی از عامل بیماری‌زا لازم است.
طاعون همچنان در جمعیت‌های جانوری برخی مناطق سیبری به‌صورت بومی وجود دارد و به همین دلیل روسیه مراکز تخصصی مانند مؤسسه ضدطاعون ایرکوتسک را برای پایش و کنترل این بیماری در اختیار دارد.
کشورهای همسایه روسیه چه واکنشی نشان دادند؟
با انتشار خبر این حادثه، چند کشور همسایه روسیه اقدامات پیشگیرانه خود را افزایش داده‌اند. قرقیزستان اعلام کرده است که کنترل‌های قرنطینه‌ای را در گذرگاه‌های مرزی خود افزایش می‌دهد و وضعیت مسافران ورودی را با دقت بیشتری بررسی می‌کند.
قزاقستان نیز اعلام کرده است که وضعیت منطقه ایرکوتسک را زیر نظر دارد و کنترل‌های بهداشتی و قرنطینه‌ای در گذرگاه‌های مرزی را تقویت کرده است. مقام‌های این کشور در ارزیابی اولیه، خطر ورود بیماری را پایین دانسته‌اند.
تاجیکستان نیز کنترل‌های بهداشتی در مرزها را افزایش داده است. در گذرگاه‌ها، وضعیت سلامت مسافران بررسی می‌شود و کارکنان درباره علائمی مانند تب، تهوع، استفراغ، سردرد، ضعف و درد عضلانی و مفصلی پرس‌وجو می‌کنند.
ازبکستان نیز سطح آمادگی نهادهای بهداشتی و مرزی خود را افزایش داده است و تحولات مربوط به ایرکوتسک را دنبال می‌کند.
با وجود این اقدامات، تا زمان انتشار این گزارش، هیچ‌یک از این کشورها اعلام نکرده‌اند که مرزهای خود با روسیه را به‌دلیل این حادثه به‌طور کامل بسته‌اند. اقدامات اعلام‌شده بیشتر شامل افزایش پایش سلامت مسافران، کنترل‌های بهداشتی و آمادگی مراکز قرنطینه‌ای است.
روسیه همچنان از شیوع بیماری می‌گوید خبری نیست
در حالی که افزایش اقدامات بهداشتی و واکنش کشورهای همسایه نگرانی‌هایی ایجاد کرده است، مقام‌های روسیه هنوز وجود شیوع طاعون را تأیید نکرده‌اند. نمونه‌های گرفته‌شده از پژوهشگر جان‌باخته نیز تاکنون ارتباطی میان مرگ او و فعالیت آزمایشگاهی‌اش نشان نداده‌اند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز گفته است دولت این کشور وضعیت را از نزدیک دنبال می‌کند، اما این حادثه در حال حاضر دلیلی برای نگرانی عمومی نمی‌داند و بیشتر بر ضرورت پیگیری دقیق آن تأکید دارد.
در مجموع، آنچه تاکنون به‌طور رسمی مشخص شده، مرگ یک پژوهشگر ۲۸ساله بر اثر ذات‌الریه با علت نامشخص، قرنطینه محل درمان او، قرار گرفتن نزدیک به ۲۰۰ نفر تحت نظارت و افزایش اقدامات پیشگیرانه در چند کشور همسایه است. احتمال طاعون ریوی همچنان در حد یک گمانه‌زنی مطرح است و هنوز شیوع این بیماری در روسیه تأیید نشده است.