به نقل از یورونیوز، هشت شهر اروپایی در آستانه رقابت برای کسب یکی از مهم‌ترین عناوین محیط‌زیستی اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۸ قرار دارند. در میان این شهرها، سه شهر از اسپانیا حضور دارند و نامزدها باید نشان دهند تا چه اندازه توانسته‌اند انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهند، طبیعت را به شهر بازگردانند و خود را برای پیامدهای تغییرات اقلیمی آماده کنند.
جوایز «پایتخت سبز اروپا» و «برگ سبز اروپا» هر سال به شهرهایی اعطا می‌شود که در زمینه محیط‌زیست پیشرفت قابل‌اندازه‌گیری داشته‌اند و هم‌زمان کیفیت زندگی ساکنان خود را بهبود داده‌اند.
در ماه ژوئن، هیئتی مستقل از میان ۲۷ شهر واجد شرایط، هشت شهر را به‌عنوان فینالیست انتخاب کرد. ارزیابی‌ها طیف گسترده‌ای از معیارها، از کیفیت هوا و آب گرفته تا حفاظت از تنوع زیستی، مدیریت پسماند و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را دربر گرفت.
برندگان ۸ اکتبر در شهر گیمارائش پرتغال، پایتخت سبز اروپا در سال ۲۰۲۶، معرفی می‌شوند. انتخاب برنده بیش از یک سال پیش از آغاز دوره عنوان انجام می‌شود تا شهر برنده فرصت کافی برای برنامه‌ریزی پروژه‌ها، رویدادها و برنامه‌های عمومی خود داشته باشد.
کدام شهرها برای عنوان پایتخت سبز اروپا رقابت می‌کنند؟
پنج شهر برای کسب عنوان اصلی یعنی «پایتخت سبز اروپا» در سال ۲۰۲۸ رقابت می‌کنند:
- آلبورگ در دانمارک
- بیلسکو-بیالا در لهستان
- کوشیتسه در اسلواکی
- پورتو در پرتغال
- ساراگوسا در اسپانیا
سه شهر دیگر برای جایزه «برگ سبز اروپا» نامزد شده‌اند؛ عنوانی که به شهرهای کوچک‌تر تعلق می‌گیرد:
- بنیدورم در اسپانیا
- چیکلانا د لا فرونترا در اسپانیا
- استارژا در پرتغال
به این ترتیب، اسپانیا با سه فینالیست بیشترین تعداد نماینده را در میان کشورهای حاضر در مرحله نهایی دارد.
سبزترین شهرهای اروپا چگونه انتخاب می‌شوند؟
اتحادیه اروپا جایزه پایتخت سبز را با هدف شناسایی شهرهایی ایجاد کرد که برای حل مشکلات محیط‌زیستی پیشرفت قابل‌اندازه‌گیری دارند و هم‌زمان شرایط زندگی ساکنان را بهبود می‌دهند.
شهرهایی با بیش از ۱۰۰ هزار نفر جمعیت می‌توانند برای جایزه پایتخت سبز اروپا رقابت کنند. شهرهای کوچک‌تر با جمعیتی بین ۲۰ هزار تا ۱۰۰ هزار نفر نیز در رقابت جایزه برگ سبز اروپا قرار می‌گیرند.
هیئت کارشناسان، نامزدها را در هفت حوزه بررسی کرده است؛ از کیفیت هوا و آب و حفاظت از طبیعت و فضاهای سبز گرفته تا مدیریت پسماند و آلودگی صوتی. سرعت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و میزان آمادگی شهرها برای مقابله با خطرهایی مانند گرمای شدید و سیلاب نیز در ارزیابی‌ها نقش داشته است. هر یک از فینالیست‌ها نقاط قوت متفاوتی دارند.
ساراگوسا؛ پیوند پارک‌ها و طبیعت اطراف شهر
ساراگوسا در زمینه تنوع زیستی و فضای سبز عملکرد قابل‌توجهی داشته است. این شهر تلاش کرده پارک‌ها، حاشیه رودخانه‌ها، تالاب‌ها، درختان خیابانی و مناطق طبیعی اطراف را به شبکه‌ای پیوسته تبدیل کند.
این شبکه علاوه بر ایجاد زیستگاه‌های بیشتر برای جانوران و فراهم‌کردن مسیرهای جابه‌جایی آن‌ها، می‌تواند به کاهش خطر سیلاب نیز کمک کند.
رویکرد ساراگوسا نشان می‌دهد که توسعه فضای سبز شهری تنها به افزایش تعداد پارک‌ها محدود نمی‌شود و اتصال فضاهای طبیعی پراکنده نیز می‌تواند بخشی از برنامه سازگاری شهر با تغییرات اقلیمی باشد.
پورتو؛ مدیریت آب برای مقابله با اقلیم متغیر
پورتو در زمینه مدیریت منابع آب و آمادگی برای آب‌وهوای گرم‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر عملکرد خوبی داشته است. این شهر طی حدود یک دهه برای احیای بستر و حاشیه رودخانه ریو تینتو تلاش کرده و پارک‌هایی ساخته است که می‌توانند هنگام بارندگی شدید، بخشی از آب باران را در خود نگه دارند.
پورتو همچنین استفاده دوباره از پساب تصفیه‌شده برای آبیاری زمین‌های کشاورزی و شست‌وشوی خیابان‌ها را آغاز کرده است. چنین اقداماتی می‌تواند هم فشار بر منابع آب را کاهش دهد و هم به شهر برای مواجهه با دوره‌های گرم و خشک کمک کند.
بنیدورم؛ شهری با فضای سبز بیشتر
شهر ساحلی بنیدورم در اسپانیا نمونه دیگری از رویکرد متفاوت به توسعه فضای سبز شهری است. این شهر از سال ۲۰۱۲ مساحت باغ‌ها و فضاهای سبز عمومی خود را از حدود ۳۵۰ هزار مترمربع به بیش از ۱٫۵ میلیون مترمربع افزایش داده است.
تعداد درختان شهر نیز در همین دوره تقریبا چهار برابر شده است. در حال حاضر، ۹۲ درصد ساکنان بنیدورم در فاصله حداکثر ۳۰۰ متری از یک فضای سبز عمومی زندگی می‌کنند.
این شهر با افزایش پوشش گیاهی در محیطی که تراکم ساخت‌وساز بالایی دارد، تلاش کرده دسترسی شهروندان به طبیعت را بیشتر کند و بخشی از فشار ناشی از گرمای شهری را کاهش دهد.
شهرهای اروپایی چگونه برای تابستان‌های گرم‌تر آماده می‌شوند؟
رقابت امسال نشان می‌دهد که مفهوم شهر سبز در اروپا دیگر تنها به کاشت درخت یا ساخت پارک محدود نمی‌شود. افزایش دما و بی‌ثبات‌ترشدن الگوهای آب‌وهوایی باعث شده برنامه‌ریزان شهری به دنبال راه‌هایی برای بازگرداندن فضای بیشتری به درختان، پوشش گیاهی و آب باشند.
بارسلونا یکی از نمونه‌های این تغییر رویکرد محسوب می‌شود. در بخش‌هایی از شهر، خیابان‌ها از عبور خودروها خالی شده‌اند و برخی مسیرها به فضای سبز و محدوده‌های پیاده‌راهی تبدیل شده‌اند.
در میلان نیز مجموعه مسکونی «بوسکو ورتیکاله» نمونه‌ای از امکان افزودن پوشش گیاهی به ساختمان‌ها در مناطقی با فضای محدود برای ایجاد پارک است. دو برج این مجموعه بیش از ۲۱ هزار درخت و درختچه را در تراس‌های خود جای داده‌اند.
بردا؛ شهری که فضای سبز را به مشارکت شهروندان گره زد
بردا در هلند نمونه دیگری از تغییر چهره شهری با مشارکت گسترده ساکنان محسوب می‌شود. از آغاز قرن بیست‌ویکم، بخش‌هایی از سطوح بتنی این شهر جای خود را به چمن، باغچه و درخت داده‌اند و خانه‌ها و مدارس نیز به ایجاد باغ‌های روی بام روی آورده‌اند.
امروز حدود ۶۰ درصد از مساحت بردا را فضاهای سبز تشکیل می‌دهد. بیش از یک دهه تلاش در این زمینه در نهایت به انتخاب بردا به‌عنوان نخستین «شهر پارک ملی» اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ کمک کرد.
با این حال، سبزشدن شهرها فقط به افزایش پوشش گیاهی محدود نمی‌شود. شهرها باید هم‌زمان در زمینه کیفیت هوا و آب، کاهش آلودگی صوتی، مدیریت پسماند، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و سازگاری با تغییرات اقلیمی نیز پیشرفت کنند.
برای نمونه، هایلبرون در آلمان پس از عملکرد موفق در حوزه‌هایی مانند کیفیت هوا و آب، کاهش آلودگی صوتی و کاهش پسماند، عنوان پایتخت سبز اروپا در سال ۲۰۲۷ را به دست آورد.
اکنون نوبت هشت فینالیست سال ۲۰۲۸ است تا برنامه‌های خود را در برابر هیئت داوری بین‌المللی ارائه کنند. این ارائه‌ها ۷ و ۸ اکتبر انجام می‌شود و برنده روز بعد در گیمارائش معرفی خواهد شد.
برنده عنوان پایتخت سبز اروپا ۶۰۰ هزار یورو برای اجرای برنامه‌های محیط‌زیستی خود دریافت می‌کند. برندگان جایزه برگ سبز نیز می‌توانند ۲۰۰ هزار یورو برای اجرای پروژه‌های سبز و برنامه‌های عمومی دریافت کنند.