به نقل از هریتیج دیلی، در ارتفاع بیش از ۳ هزار متری از سطح دریا، در رشتهکوه کوردیرا دل تیگر در استان مندوزای آرژانتین، مجموعهای ناشناخته از سازههای سنگی هندسی کشف شده که اکنون توجه باستانشناسان بینالمللی را به خود جلب کرده است. این محوطه شامل دایرههای سنگی بزرگ، گذرگاههای ارتباطی، دیوارهای سنگی، خندقها و بخشهایی است که نشانههایی از حفاریهای باستانی در آنها دیده میشود.
برخی از این دایرهها قطری بین ۲۷ تا ۳۵ متر دارند و آرایش آنها از نمای هوایی جلوهای چشمگیر ایجاد میکند. با وجود این، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز نمیتوان درباره قدمت، سازندگان یا کاربری این مجموعه نتیجهگیری قطعی کرد.
کشفی که با تصاویر ماهوارهای آغاز شد
ماجرا از مه ۲۰۲۵ آغاز شد؛ زمانی که کارلوس گوبی، کوهنورد اهل مندوزا، هنگام بررسی تصاویر ماهوارهای و نقشههای دیجیتال منطقه، متوجه الگوهای هندسی غیرعادی شد که با عوارض طبیعی اطراف تفاوت داشتند.
رسیدن به این محل کار سادهای نبود. کمبود منابع آب، مسیرهای دشوار و نبود زیرساختهای ارتباطی باعث شد دو تلاش نخست گروه به نتیجه نرسد. سرانجام گوبی همراه آدریان رادیچ و گابریل اوروفینو پس از سفری چهارروزه، در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶ به محل رسیدند و توانستند سازههایی را که پیشتر فقط از آسمان دیده میشد، از نزدیک بررسی کنند.
دایرههای سنگی، گذرگاهها و دیوارهای اسرارآمیز
بررسیهای میدانی نشان داد که این محوطه فقط به چند دایره محدود نیست. پژوهشگران مجموعهای از سازههای سنگی گسترده را ثبت کردند که دایرههای بزرگ را از طریق گذرگاههایی به یکدیگر متصل میکنند. علاوه بر آن، خندقهایی با سنگهای نیمهمدفون، دیوارهای سنگی روی سطح زمین و بخشهایی شبیه کانال نیز در این محوطه دیده میشود.
چیدمان کلی سازهها از بالا بیشترین جلوه را دارد و همین موضوع باعث شده است برخی آن را با خطوط مشهور نازکا در پرو مقایسه کنند. با این حال، پژوهشگران معتقدند این محوطه ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد و نمیتوان آن را مستقیما با نازکا همردیف دانست.
آیا اینجا یک مرکز آیینی بوده است؟
یکی از مهمترین پرسشهای پژوهشگران این است که چرا چنین مجموعه بزرگی در محیطی تا این اندازه سخت و مرتفع ساخته شده است.
بررسیهای اولیه تاکنون هیچ نشانهای از سکونت دائمی، مانند قطعات سفال، بقایای غذایی یا آثار معمول زندگی روزمره، نشان نداده است. همین موضوع احتمال کاربری آیینی، نمادین یا تشریفاتی این محوطه را تقویت کرده است.
فرضیه دیگری نیز مطرح شده که این سازهها ممکن است به دوران امپراتوری اینکا یا جوامع پیشاکلمبی ساکن منطقه پیش از گسترش اینکاها تعلق داشته باشند؛ هرچند هیچیک از این فرضیهها هنوز تأیید نشدهاند.
پژوهشی بینالمللی برای حل معمای آند
بررسی علمی این محوطه اکنون در قالب پروژه مشترک «آرکئوآندس» انجام میشود؛ طرحی که پژوهشگرانی از آرژانتین و اسپانیا را گرد هم آورده است. متخصصان مؤسسه پژوهشهای برف، یخچالشناسی و علوم محیطی آرژانتین (IANIGLA-CONICET) و دانشگاه خائن اسپانیا در این پروژه همکاری میکنند.
مرحله بعدی تحقیقات شامل کاوشهای میدانی، تحلیل رسوبات و استفاده از فناوریهای سنجش از دور خواهد بود. پژوهشگران امیدوارند این مطالعات بتواند زمان ساخت سازهها، شیوه ساخت آنها و فعالیتهایی را که زمانی در این محوطه انجام میشده، روشن کند.
تا آن زمان، دایرههای سنگی عظیم و گذرگاههای اسرارآمیز کوردیرا دل تیگر همچنان یکی از جذابترین معماهای باستانشناسی آمریکای جنوبی باقی خواهند ماند؛ کشفی که شاید نگاه پژوهشگران به حضور انسان در ارتفاعات سختگذر آند را دگرگون کند.