به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در نزدیکی شهر اردوبنیه در شمالشرق مجارستان مجموعهای کمنظیر از سلاحهای سلتی را کشف کردهاند که میتواند شناخت پژوهشگران از حضور جوامع سلت در این منطقه را گسترش دهد. مهمترین یافتههای این کاوش یک نیزه سلتی و مجموعهای تقریبا کامل از اجزای فلزی یک سپر است که در کنار یکدیگر زیر خاک قرار داشتند.
اعضای موزه ملی مجارستان و گروهی از داوطلبان این آثار را در جریان پژوهشهای میدانی ماه سپتامبر پیدا کردند. آنها علاوه بر این سلاحها، اشیای فلزی متعدد و قطعات سفال نیز کشف کردند، اما سلاحها مهمترین یافته این فصل از کاوش بهشمار میروند.
پژوهشگران میگویند این نخستین کشف شناختهشده از این نوع در منطقه اردوبنیه است و میتواند شواهد ارزشمندی از حضور سلتها در این بخش از مجارستان طی عصر آهن ارائه کند؛ منطقهای که تاکنون مدارک باستانشناسی نسبتا محدودی از سکونت این جوامع در آن به دست آمده بود.
سلتها چگونه به حوزه کارپات رسیدند؟
این سلاحها به دورهای تعلق دارند که گروههای سلت وابسته به فرهنگ لاتن در قرن چهارم پیش از میلاد به حوزه کارپات، از جمله سرزمینهای امروزی مجارستان، گسترش یافتند. این مهاجرت بخشی از موج بزرگتر گسترش سلتها در سراسر اروپا طی قرنهای چهارم و سوم پیش از میلاد بود.
در آن دوران، سلتها در سرزمینهای تازه سکونت اختیار کردند، با جوامع همسایه دادوستد داشتند و برخی از جنگجویانشان نیز در لشکرکشیهای نظامی شرکت میکردند یا بهعنوان مزدور خدمت میکردند.
از همین رو، نیزه و سپر کشفشده فقط ابزارهای جنگی محسوب نمیشوند و احتمال دارد جایگاه نمادین یا آیینی نیز داشته باشند. بااینحال، باستانشناسان تأکید میکنند هنوز برای تعیین علت قرار گرفتن این دو شیء کنار یکدیگر به بررسیهای بیشتری نیاز است.
سلاحهایی که داستان جنگهای سلتی را روایت میکنند
دوره استقرار سلتها در حوزه کارپات با مجموعهای از درگیریهای تاریخی همراه بود که گاهی از آنها با عنوان «جنگهای سلتی» یاد میشود؛ اصطلاحی که به یک جنگ واحد اشاره ندارد، بلکه مجموعهای از نبردهای مختلف میان سلتها و قدرتهای همسایه را در بر میگیرد.
بر اساس منابع تاریخی، سپاه سلتها در سال ۳۹۰ یا ۳۸۷ پیش از میلاد رومیها را در نبرد آلیا شکست داد و سپس بخش بزرگی از شهر رم را غارت کرد. حدود یک قرن بعد نیز گروههایی از آنها به بالکان و یونان پیشروی کردند و حتی تا معبد دلفی رسیدند. برخی دیگر از سلتها وارد آسیای صغیر شدند و بعدها با نام گالاتیان شناخته شدند.
حوزه کارپات در این تحولات موقعیت مهمی داشت و مسیر ارتباطی میان جوامع سلت اروپای مرکزی با بالکان و جهان یونانی بهشمار میرفت. یافتههای باستانشناسی در مجارستان نیز نشان میدهد این منطقه از طریق تجارت، مهاجرت یا حتی جنگ با تمدنهای مدیترانهای ارتباط داشته است.
با وجود شهرت سلتها به جنگاوری، پژوهشگران تأکید میکنند گسترش فرهنگ لاتن فقط نتیجه نبرد نبود. مهاجرت، کشاورزی، تجارت و تعامل با جمعیتهای محلی نیز نقش مهمی در شکلگیری این فرهنگ ایفا کردند.
جایگاه کشف جدید در تاریخ منطقه
پژوهشهای باستانشناسی در اطراف اردوبنیه از سال ۲۰۲۴ با همکاری موزهها، متخصصان و داوطلبان محلی آغاز شده و همچنان ادامه دارد. هدف این پروژه، شناسایی محوطههای ناشناخته و بازبینی مکانهایی است که پیشتر نشانههایی از استقرار انسان در آنها دیده شده بود.
تیم پژوهشی با استفاده از پیمایش میدانی و فلزیاب، موقعیت دقیق آثار را ثبت میکند؛ زیرا محل قرار گرفتن اشیا در کنار یکدیگر میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه استفاده، دفن یا رها شدن آنها ارائه دهد.
اکنون باستانشناسان در تلاشاند تاریخ دقیق نیزه و سپر، زمینه باستانشناسی آنها و دلیل قرار گرفتنشان در یک نقطه را مشخص کنند. اگر این بررسیها به نتیجه برسد، کشف اردوبنیه میتواند یکی از مهمترین شواهد مربوط به حضور سلتها در شمالشرق مجارستان و بخشی از روایت بزرگتر مهاجرت، درگیری و تبادل فرهنگی در اروپا طی عصر آهن را تکمیل کند.