این دستبند طلایی گمشده شاید بخشی از مشهورترین گنج مکزیک باشد

به نقل از هریتیج دیلی، بازگشت یک دستبند طلایی پیشاکلمبی از ایالات متحده به مکزیک، فرضیه‌ای هیجان‌انگیز را دوباره مطرح کرده است؛ اینکه این اثر ارزشمند شاید یکی از قطعات گمشده مجموعه مشهور «جواهرات ماهیگیر» باشد؛ گنجینه‌ای که داستان آن از یک کشف اتفاقی در کف دریا آغاز شد و شاید ریشه در غارت آرامگاه‌های زاپوتک‌ها در آغاز دوران استعمار اسپانیا داشته باشد.

مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ مکزیک (INAH) می‌گوید این دستبند از نظر سبک ساخت و نقش‌پردازی، ویژگی‌های زرگری زاپوتکی در اواخر دوره پساکلاسیک، یعنی میان سال‌های ۱۲۰۰ تا ۱۵۲۱ میلادی، را نشان می‌دهد.

این دستبند در اواخر سال ۲۰۲۵، پس از آنکه یک شهروند آمریکایی داوطلبانه آن را تحویل داد، از طریق کنسولگری مکزیک در نیویورک به کشور بازگردانده شد و در نهایت به مؤسسه ملی انسان‌شناسی و تاریخ تحویل داده شد.

کارشناسان معتقدند ویژگی‌های این قطعه شباهت زیادی به حدود دوازده دستبند کامل و شکسته مجموعه «جواهرات ماهیگیر» دارد؛ گنجینه‌ای که اکنون در موزه دژ سن‌خوان دِ اولوآ در ایالت وراکروز نگهداری می‌شود.

کلودیا کوریل دِ ایکاسا، وزیر فرهنگ مکزیک، می‌گوید هر اثری که به کشور بازگردد، فرصت تازه‌ای برای بازسازی تاریخ و میراث فرهنگی مکزیک فراهم می‌کند.

به گفته آلخاندرو باوتیستا والدسپینو، معاون ثبت آثار منقول باستانی INAH، این شیء بخشی از یک دستبند فلزی خمیده با طول تقریبی هشت سانتی‌متر و عرض نزدیک به دو سانتی‌متر است.

زرگران زاپوتک آن را با روش ریخته‌گری موم گمشده و ظریف‌کاری فلزی ساخته‌اند؛ تکنیک‌هایی که از شاخص‌ترین ویژگی‌های فلزکاری این تمدن به شمار می‌روند. روی این دستبند، تصویر نیم‌رخ یک میمون عنکبوتی و دو برجستگی مخروطی شبیه گل نیز دیده می‌شود.

پژوهشگران اکنون قصد دارند ترکیب فلزی این اثر را با نمونه‌های شناخته‌شده «جواهرات ماهیگیر» مقایسه کنند. اگر نسبت طلا، نقره و مس آن با آثار موجود هم‌خوانی داشته باشد، احتمال تعلق آن به همان مجموعه بسیار بیشتر خواهد شد.

داستان «جواهرات ماهیگیر» حدود نیم‌قرن پیش آغاز شد؛ زمانی که رائول اورتادو هرناندس هنگام صید اختاپوس در میان صخره‌های مرجانی نزدیک وراکروز، درخششی طلایی را زیر آب دید.

او تعدادی شیء فلزی را از بستر دریا بیرون آورد؛ اما پیش از آنکه مقام‌های مسئول از ماجرا باخبر شوند، چند قطعه به زرگران محلی فروخته و ذوب شدند. آثار باقی‌مانده بعدا ضبط شدند و هسته اصلی مجموعه‌ای را شکل دادند که امروز با نام «جواهرات ماهیگیر» شناخته می‌شود.

پژوهشگران احتمال می‌دهند دستبند تازه بازگشته، یکی از همان قطعات فروخته‌شده باشد که بعدها به‌طور غیرقانونی به آمریکا منتقل شده است؛ هرچند این فرضیه هنوز به اثبات نرسیده است.

داستان این گنج شاید حتی قدیمی‌تر از کشف آن در دریا باشد. پژوهش‌های پیشین ادیت اورتیس دیاس، پژوهشگر دانشگاه ملی خودمختار مکزیک، نشان می‌دهد این آثار ممکن است از منطقه سیرا نورته اوآخاکا، یکی از مراکز مهم زاپوتک‌ها و معادن طلای آن، سرچشمه گرفته باشند.

او این مجموعه را به دیه‌گو د فیگوئروآ، فاتح اسپانیایی فعال در دهه ۱۵۲۰ میلادی، نسبت می‌دهد؛ فردی که پس از درگیری با مردم محلی، به غارت آرامگاه‌های اشراف زاپوتک روی آورد تا طلاهای آن‌ها را به اسپانیا ببرد.

بر اساس روایت‌های تاریخی، کشتی حامل این گنج پس از ترک بندر وراکروز غرق شد و بخشی از آن برای قرن‌ها در اعماق دریا باقی ماند.

اکنون پژوهشگران همان آزمایش‌هایی را که پیش‌تر روی «جواهرات ماهیگیر» انجام شده بود، روی این دستبند نیز اجرا خواهند کرد؛ از بررسی ترکیب فلزات و فلورسانس تا مطالعات میکروسکوپی درباره شیوه ساخت.

اگر نتایج این آزمایش‌ها با آثار شناخته‌شده مجموعه هم‌خوانی داشته باشد، احتمال دارد این دستبند به‌عنوان یکی از بازمانده‌های گنجی شناخته شود که نزدیک پنج قرن پیش غارت شد، در دریا ناپدید شد و سرانجام بخشی از آن به‌طور اتفاقی دوباره به تاریخ بازگشت.