راز تازه مقبره توت‌عنخ‌آمون؛ اسکن‌ها از اتاق‌های پنهان خبر می‌دهند

به نقل از هریتیج دیلی، تازه‌ترین بررسی‌های ژئوفیزیکی در مقبره توت‌عنخ‌آمون (KV62) در دره پادشاهان مصر، نشانه‌هایی از فضاهای ناشناخته پشت دیوارهای این آرامگاه مشهور آشکار کرده است؛ یافته‌ای که بار دیگر فرضیه وجود آرامگاه ملکه نفرتیتی را بر سر زبان‌ها انداخته است.

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند این نتایج هنوز قطعی نیست و برای اثبات وجود اتاق‌های پنهان به شواهد بیشتری نیاز است. با این حال، داده‌های جدید یکی از بحث‌برانگیزترین نظریه‌های مصرشناسی در یک دهه اخیر را دوباره احیا کرده‌اند.

پژوهشگران برای بررسی مقبره از ترکیب رادار نفوذی به زمین (GPR) و اندازه‌گیری‌های ریزگرانشی استفاده کردند؛ روشی که تغییرات بسیار جزئی در میدان گرانشی زمین را اندازه می‌گیرد و می‌تواند تفاوت چگالی مواد زیر سطح را آشکار کند.

تیم تحقیقاتی بیش از هزار و ۲۰۰ اندازه‌گیری را در محدوده‌ای حدود ۳۵ متر مربع اطراف مقبره انجام داد. به گفته آنان، ترکیب این داده‌ها وجود ساختارهایی را نشان می‌دهد که شاید حتی پیش از دفن توت‌عنخ‌آمون ساخته شده باشند.

یکی از جالب‌ترین یافته‌ها، نشانه‌های احتمالی یک راهروی حدود دو متری است که از اتاق تدفین منشعب می‌شود و ظاهرا با آوار پر شده است. جورج بالارد، متخصص ژئوفیزیک که داده‌های این بررسی را تحلیل کرده، معتقد است بررسی‌های پیشین شاید این ساختار را نادیده گرفته باشند؛ زیرا تمرکز آن‌ها بر جست‌وجوی یک اتاق خالی بزرگ پشت دیوار شمالی بود، نه یک گذرگاه باریک.

در میان داده‌های ثبت‌شده، ساختاری موسوم به «ناهنجاری ۷» بیش از همه توجه پژوهشگران را جلب کرده است. این بخش شامل ناحیه‌ای با چگالی پایین است که درون آن، محدوده‌ای تقریبا مربع‌شکل با چگالی بیشتر دیده می‌شود.

بالارد احتمال می‌دهد این الگو بتواند به وجود اتاقی با اشیای مدفون اشاره کند؛ هرچند خود او نیز تأکید کرده که این اندازه‌گیری‌ها در مرز توانایی فناوری‌های کنونی قرار دارند و نمی‌توان آن‌ها را به‌عنوان مدرک قطعی در نظر گرفت.

این کشف تازه ادامه بحثی است که از سال ۲۰۱۵ آغاز شد. آن زمان نیکلاس ریوز، مصرشناس بریتانیایی، پیشنهاد کرد مقبره توت‌عنخ‌آمون شاید بخشی از یک آرامگاه سلطنتی بزرگ‌تر باشد و اتاق تدفین نفرتیتی پشت دیوار شمالی آن پنهان شده باشد.

به باور او، اندازه کوچک مقبره، خطوط قابل مشاهده روی دیوار شمالی و تغییراتی که در نقاشی‌های دیواری دیده می‌شود، همگی می‌توانند نشانه وجود ورودی‌های مسدودشده باشند.

طبق این فرضیه، پس از مرگ ناگهانی توت‌عنخ‌آمون در سنین جوانی، بخشی از آرامگاه بزرگ‌تر برای دفن او تغییر کاربری داده و سایر بخش‌ها مهر و موم شده‌اند.

با این حال، آزمایش‌های ژئوفیزیکی سال‌های گذشته نتایج یکسانی نداشتند؛ برخی بررسی‌ها از وجود فضاهای پنهان خبر دادند و برخی دیگر هیچ شواهد قانع‌کننده‌ای پیدا نکردند.

چندین متخصص مستقل از پژوهش جدید استقبال کرده‌اند، اما هشدار داده‌اند که هنوز نمی‌توان درباره وجود اتاق‌های پنهان نتیجه‌گیری قطعی کرد.

کریستوفر گافنی، متخصص رادار نفوذی به زمین از دانشگاه بردفورد، این تحقیق را «جذاب» توصیف کرده، اما گفته است اطلاعات منتشرشده برای رسیدن به نتیجه نهایی کافی نیست.

پیتر استایلز، ژئوفیزیک‌دان دانشگاه کیلی، نیز معتقد است داده‌های ریزگرانشی احتمال وجود فضاهای مدفون را تقویت می‌کنند، اما انتشار جزئیات بیشتر ضروری است.

حتی اگر وجود اتاق‌های پنهان تأیید شود، هیچ تضمینی وجود ندارد که آرامگاه نفرتیتی در آنجا قرار داشته باشد. این فضاها ممکن است انبارهای تدفینی یا بخش‌هایی از یک مجموعه قدیمی‌تر باشند که بعدها در ساخت مقبره توت‌عنخ‌آمون مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همچنین احتمال آسیب دیدن این بخش‌ها بر اثر سیلاب‌های ناگهانی در دره پادشاهان نیز وجود دارد.

برای بررسی این فرضیه، پژوهشگران پیشنهاد کرده‌اند چند سوراخ کوچک با قطر حدود هفت تا هشت سانتی‌متر از سطح زمین تا یکی از مهم‌ترین ناهنجاری‌های شناسایی‌شده حفر شود. آن‌ها همچنین در حال آزمایش ربات‌های کوچک مجهز به دوربین ۳۶۰ درجه هستند تا در صورت دسترسی به فضاهای زیرزمینی، بتوانند بدون آسیب رساندن به مقبره آن‌ها را بررسی کنند.

اجرای هرگونه حفاری یا سوراخ‌کاری باید به تأیید شورای عالی آثار باستانی مصر برسد. اگر این مجوز صادر شود، عملیات اکتشافی شاید از ماه نوامبر آغاز شود؛ اقدامی که می‌تواند به یکی از مهم‌ترین بررسی‌های باستان‌شناسی سال‌های اخیر در مصر تبدیل شود.