به نقل از هریتیج دیلی، یک قطعه فلزی کمیاب از غلاف شمشیری متعلق به قرن یازدهم در منطقه مازوویا در مرکز لهستان کشف شده است؛ یافتهای که میتواند اطلاعات تازهای درباره سلاحها و فرهنگ مادی اروپای شرقی در اوایل قرون وسطی در اختیار باستانشناسان قرار دهد. این شیء حدود هزار سال پیش ساخته شده و با وجود گذشت قرنها، وضعیت حفاظتی بسیار خوبی دارد.
این اثر در جریان جستوجویی قانونی و ثبتشده با فلزیاب در منطقه مازوویا پیدا شد. بررسیهای اولیه نشان میدهد که این قطعه یک «چاپ» (Chape) است؛ قطعهای فلزی که در انتهای غلاف شمشیر قرار میگرفت و از آن در برابر ضربه و فرسایش محافظت میکرد. این قطعات گاهی علاوه بر کاربرد حفاظتی، نقش تزئینی نیز داشتند.
کارشناسان فعلا این یافته را به قرن یازدهم میلادی نسبت دادهاند؛ دورهای که چنین قطعاتی در قلمرو لهستان امروزی بسیار کمیاب بودهاند. وضعیت خوب اثر نیز اهمیت آن را بیشتر کرده است، زیرا پژوهشگران میتوانند بررسیهای دقیقتری روی جنس، ساخت و ویژگیهای آن انجام دهند.
قطعهای هزارساله که نزدیک سطح زمین پیدا شد
یکی از عجیبترین ویژگیهای این کشف، محل قرارگیری آن بود. این قطعه برخلاف بسیاری از آثار باستانی همدوره، در عمق زیادی از خاک قرار نداشت و تقریبا در نزدیکی سطح امروزی زمین پیدا شد.
با وجود قرار گرفتن در خاک برای حدود هزار سال، این قطعه همچنان وضعیت بسیار خوبی دارد. مقامهای حفاظت از میراث فرهنگی مازوویا اعلام کردهاند که یافته برای بررسیهای بیشتر در اختیار متخصصان قرار خواهد گرفت تا اطلاعات دقیقتری درباره تاریخ و ویژگیهای آن به دست آید.
نمونهای کمیاب از سلاحهای قرون وسطایی
انجمن فلزیابان «زوی شلنگ» که جزئیات این کشف را منتشر کرده، قطعه پیداشده را در گروه موسوم به «نوع سوم» قرار داده است. چنین اتصالاتی برای غلاف شمشیر در لهستان امروزی یافتههای نادری محسوب میشوند.
نمونههای مشابه این نوع بیشتر در قلمرو امروزی لیتوانی و لتونی و همچنین سرزمینهایی که در گذشته با روس کیف ارتباط داشتند، کشف شدهاند. همین پراکندگی جغرافیایی، اهمیت یافته مازوویا را بیشتر میکند.
مقایسه این قطعه با نمونههای مشابه در منطقه بالتیک میتواند به پژوهشگران کمک کند تا مسیرهای جابهجایی، ارتباطات فرهنگی و شبکههای تجاری میان جوامع اروپای شرقی و شمالشرقی را در قرن یازدهم بهتر بشناسند.
یک قطعه کوچک با اطلاعاتی درباره جامعه قرون وسطی
چاپ تنها بخش کوچکی از شمشیر و غلاف آن است، اما ویژگیهای ظاهری و شیوه ساخت چنین قطعاتی میتواند اطلاعات زیادی درباره فناوری فلزکاری و سنتهای ساخت سلاح در اختیار باستانشناسان قرار دهد.
تفاوت در شکل، تزئینات و روش ساخت این قطعات به متخصصان اجازه میدهد نمونههای مختلف را طبقهبندی و ارتباط میان سنتهای فنی و هنری مناطق گوناگون را بررسی کنند. محل کشف نیز میتواند اطلاعات بیشتری درباره افرادی که این سلاحها را حمل میکردند و جایگاه شمشیر در جامعه آن دوره ارائه دهد.
شمشیر در اوایل قرون وسطی فقط یک ابزار جنگی نبود و میتوانست نشانه جایگاه اجتماعی، قدرت و اقتدار صاحب خود نیز باشد. به همین دلیل، یک قطعه کوچک از غلاف آن میتواند فراتر از یک شیء نظامی، بخشی از داستان جامعهای را روایت کند که حدود هزار سال پیش در این منطقه زندگی میکرد.
سرنخی از ارتباط لهستان با سرزمینهای بالتیک
پراکندگی نمونههای مشابه این قطعه در مناطق بالتیک و سرزمینهای شرقی اروپا، یکی از مهمترین موضوعاتی است که پژوهشگران میتوانند در ادامه بررسی کنند. یافته مازوویا شاید بتواند به درک بهتر ارتباط میان جوامع این مناطق در قرن یازدهم کمک کند.
بررسیهای بیشتر میتواند تاریخگذاری و طبقهبندی این اثر را دقیقتر کند و سرنخهایی درباره منشأ آن به دست دهد. پژوهشگران همچنین امیدوارند بتوانند توضیح دهند که این قطعه چگونه پس از حدود یک هزار سال همچنان در نزدیکی سطح زمین باقی مانده و بدون آسیب جدی به زمانه ما رسیده است.