جامعه باستانشناسی ایران در نامهای خطاب به مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، خواستار مداخله فوری برای نجات محوطههای تاریخی کشور و صیانت از حریم تختجمشید در برابر طرحهای توسعه شهری شد. کارشناسان نسبت به پیامدهای جبرانناپذیر الحاق بخشهایی از حریم درجه دو این مجموعه جهانی به محدوده شهری مرودشت هشدار دادهاند.
طرح الحاق حدود ۱۶۰ هکتار از حریم درجه دو تختجمشید به محدوده شهری مرودشت، موجی از نگرانی را میان پژوهشگران درباره تخریب لایههای کاوشنشده باستانی و افزایش سوداگری زمین ایجاد کرده است.
جامعه باستانشناسی ایران در بخشی از نامه خود به رئیسجمهور نوشت:
«حفاریهای غیرمجاز و در مواردی سازمانیافته، بسیاری از محوطههای باستانی کشور را به عرصه غارت بدل کردهاند. پروژههای عمرانی، جادهسازی، توسعه شهری و صنعتی، گاه بدون ارزیابیهای کافی باستانشناختی و بدون رعایت مؤثر عرصه و حریم آثار، لایههای تاریخی غیرقابل بازگشت این سرزمین را تهدید میکنند. در سوی دیگر، تعداد قابل توجهی از بناها، کاروانسراها، خانهها و بافتهای تاریخی در اثر نبود بودجه کافی، ضعف نظارت، فقدان نگهداری مستمر و تصمیمات مدیریتی نادرست، در معرض فرسایش و تخریب قرار گرفتهاند. در چنین شرایطی، گزارش اخیر درباره حریم تختجمشید زنگ خطری است که نمیتوان از کنار آن گذشت.»
این تشکل علمی با تأکید بر خطرات نزدیکشدن توسعه شهری به تپههای باستانی فیروزی و پهنه تاریخی پارسه اعلام کرد:
«تختجمشید صرفا یک قطعه زمین در محدوده یک طرح شهری نیست که بتوان درباره آن با معیار افزایش ارزش زمین، درآمد شهری یا منافع کوتاهمدت اقتصادی تصمیم گرفت. پارسه و تختجمشید بخشی از حافظه تاریخی ایران و میراثی متعلق به نسلهای گذشته، امروز و آینده این کشور است. حتی قرار گرفتن چنین میراثی در معرض چانهزنیهای اداری، توسعه شهری و منافع اقتصادی باید بهعنوان یک هشدار جدی در بالاترین سطح حاکمیت تلقی شود.»
نویسندگان نامه با طرح هشت مطالبه مشخص، خواستار تشکیل کارگروه ملی با نظارت نهاد ریاستجمهوری، توقف فوری طرحهای عمرانی فاقد ارزیابی علمی، انتشار عمومی تمام اسناد و نقشهها و تقویت ساختار یگان حفاظت میراث فرهنگی شدند.
جامعه باستانشناسی ایران در پایان نامه تأکید کرد:
«جامعه علمی و دوستداران میراث فرهنگی ایران دیگر نمیتوانند شاهد از میان رفتن خاموش و تدریجی تاریخ این سرزمین باشند. مسئله فقط تختجمشید، یک تپه باستانی، یک خانه تاریخی یا یک بنای در حال فروریختن نیست؛ مسئله، حافظه تاریخی یک ملت و حقی است که نسلهای آینده بر گردن ما دارند. تاریخ درباره تصمیمها و سکوتهای امروز ما قضاوت خواهد کرد. نسلهای آینده خواهند پرسید که چگونه در زمانهای که ابزار علمی، قانونی و مدیریتی برای حفاظت از میراث وجود داشت، اجازه دادیم بخشهایی از گذشته این سرزمین قربانی بیتدبیری، منافع کوتاهمدت و سوداگری شود. انتظار داریم حفاظت از میراث فرهنگی را نه بهعنوان موضوعی فرعی در حوزه گردشگری، بلکه بهعنوان مسئلهای ملی، فرهنگی و بیننسلی در دستور کار دولت قرار دهید و شخصا بر اجرای اقدامات فوری و مؤثر در این زمینه نظارت فرمایید. حفاظت از میراث ایران، حفاظت از هویت ایران است.»
اگرچه بهزاد مریدی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس، پیشتر از توقف مصوبه شورای شهر مرودشت و بازنگری در فرایند خبر داده بود، باستانشناسان خواستار شفافسازی کامل و توقف قطعی هرگونه تصمیمگیری غیرکارشناسی پیرامون این اثر ثبتجهانی هستند.