کشف بزرگ زیر سایه جنگل‌های ماچو پیچو؛ بیش از ۲٫۵ کیلومتر جاده ناشناخته پیدا شد

به نقل از هریتیج دیلی، باستان‌شناسان لهستانی و پرویی در نزدیکی ماچو پیچو بیش از ۲٫۵ کیلومتر جاده ناشناخته پیشاکلمبی را کشف کرده‌اند؛ یافته‌ای که می‌تواند تصویر تازه‌ای از نحوه سازمان‌دهی، ارتباط و توسعه چشم‌انداز باستانی این منطقه ارائه دهد. پژوهشگران علاوه بر این جاده‌ها، تراس‌ها، سکوها و سازه‌های دایره‌ای ناشناخته‌ای را نیز شناسایی کرده‌اند که نشان می‌دهد اطراف ماچو پیچو بسیار گسترده‌تر از تصور پیشین توسعه یافته بود.

این کشفیات در دامنه‌های کوه یانانتین، در شرق رشته‌کوه آند، به دست آمد؛ جایی که جنگل انبوه استوایی قرن‌ها آثار زیرساخت‌های باستانی را از دید پژوهشگران پنهان نگه داشته بود.

ماچو پیچو و چشم‌انداز فرهنگی اطراف آن از سال ۱۹۸۳ در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد. با وجود بیش از یک قرن کاوش باستان‌شناسی، پژوهشگران همچنان به کشف بخش‌های ناشناخته‌ای از این محوطه مشهور ادامه می‌دهند.

جدیدترین یافته‌ها حاصل بررسی‌های میدانی تیر و مرداد ۲۰۲۶ است که گروهی از متخصصان لهستان و پرو آن را انجام دادند.

کار در این منطقه با دشواری‌های فراوانی همراه است. محدوده پژوهش در ارتفاع حدود ۲٬۰۰۰ تا ۲٬۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و پوشش گیاهی استوایی آن‌قدر متراکم است که حرکت در آن به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.

ماریوش ژولکوفسکی، مدیر مرکز مطالعات آندی دانشگاه ورشو، به خبرگزاری لهستان گفته است یکی از پژوهشگران برای پیمودن تنها ۲۵۰ متر از جنگل با قمه حدود سه ساعت زمان صرف کرده است. به همین دلیل، بررسی‌های سنتی باستان‌شناسی به‌راحتی می‌توانند سازه‌های پنهان زیر پوشش گیاهی را نادیده بگیرند.

برای غلبه بر این مشکل، پژوهشگران از فناوری لایدار استفاده کردند؛ سامانه‌ای که با نصب روی پهپادها، پالس‌های لیزری را به سطح زمین می‌فرستد و زمان بازگشت آن‌ها را اندازه می‌گیرد.

بخش زیادی از این پرتوها به تاج درختان برخورد می‌کند، اما برخی از آن‌ها از شکاف‌های میان پوشش گیاهی عبور می‌کنند و به سطح زمین می‌رسند. سپس پژوهشگران با حذف دیجیتالی پوشش گیاهی از داده‌ها، مدلی سه‌بعدی از زمین زیر جنگل تولید می‌کنند.

همین فناوری مسیرهای باریک و زیگزاگی را آشکار کرد که در سراسر دامنه کوه امتداد داشتند. پس از آنکه یکی از این مسیرها با اطلاعات مردم محلی مطابقت پیدا کرد، گروه پژوهشی بررسی‌های بیشتری انجام داد و به شبکه‌ای بسیار گسترده‌تر از راه‌های باستانی رسید.

تاکنون بیش از ۲٫۵ کیلومتر جاده ناشناخته پیشاکلمبی شناسایی شده است و طولانی‌ترین بخش پیوسته آن دست‌کم ۱٫۲ کیلومتر امتداد دارد.

پژوهشگران معتقدند این تازه آغاز کار است. ژولکوفسکی می‌گوید با توجه به اینکه تنها مرحله نخست تحلیل داده‌های لایدار تکمیل شده، طول واقعی این شبکه احتمالا دست‌کم دو برابر مقدار فعلی خواهد بود.

شکل زیگزاگی و شیوه ساخت این مسیرها با نمونه‌های شناخته‌شده مهندسی اینکاها شباهت زیادی دارد، اما باستان‌شناسان هنوز درباره تاریخ دقیق آن‌ها محتاطانه اظهار نظر می‌کنند.

احتمال دارد برخی از این مسیرها پیش از دوران اینکاها ساخته شده باشند و بعدها بازسازی، تغییر یا دوباره استفاده شده باشند. برای تعیین زمان ساخت هر بخش، کاوش‌های باستان‌شناسی بیشتری لازم خواهد بود.

این کشف می‌تواند برداشت باستان‌شناسان از گستره واقعی ماچو پیچو را تغییر دهد. در حال حاضر بیش از ۶۰ محوطه باستان‌شناسی در پارک ملی ماچو پیچو شناخته شده است که از طریق شبکه‌ای از جاده‌ها به سکونتگاه اصلی، «لاکتا د ماچو پیچو»، متصل بوده‌اند و هر کدام نقش متفاوتی در این مجموعه ایفا می‌کردند.

بخش زیادی از آثار شناخته‌شده تاکنون در ساحل چپ رود اوروبامبا قرار داشته است، اما جاده‌های تازه کشف‌شده نشان می‌دهند سوی دیگر رودخانه نیز در دوره اینکاها توسعه قابل توجهی داشته است.

پژوهشگران اکنون توجه ویژه‌ای به منطقه ماندور، درست روبه‌روی ماچو پیچو، دارند؛ منطقه‌ای که به گفته ژولکوفسکی می‌تواند فرضیه‌های موجود درباره نحوه عملکرد این مجموعه بزرگ را تکمیل و حتی اصلاح کند.

در گروه پژوهشی سال ۲۰۲۶، یان کلاپوت از مرکز مطالعات آندی دانشگاه ورشو، بارتلومی خمیلفسکی از دانشگاه علم و فناوری وروتسواف که مسئول اسکن‌های لایدار با پهپاد بود، پاول دابک از دانشگاه علوم محیطی و زیستی وروتسواف و جف راکی کونترراس سوتو، باستان‌شناس پرویی مؤسسه Apu Space، حضور داشتند.

نینو دل سولار ولارده، مسئول هماهنگی پژوهش‌های باستان‌شناسی ماچو پیچو در اداره منطقه‌ای فرهنگ کوسکو، سرپرستی میدانی پروژه را بر عهده داشت و دانشگاه ورشو هزینه اجرای آن را تأمین کرد.

اکنون پژوهشگران با مقام‌های فرهنگی پرو درباره اجرای برنامه‌ای بلندمدت مذاکره می‌کنند. این برنامه شامل گسترش بررسی‌های لایدار به مناطق جدید و دریافت مجوز برای انجام کاوش‌های هدفمند در برخی از مسیرهای تازه کشف‌شده است.

با این حال، موقعیت دقیق این یافته‌ها فعلا محرمانه نگه داشته شده است تا از حفاری‌های غیرمجاز و آسیب احتمالی به بقایای باستانی جلوگیری شود.