بهنقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان با بررسی یک آرامگاه خانوادگی باشکوه در شهر باستانی خرسونسوس، توانستهاند هویت و بخشی از زندگی دختری جوان به نام آنیون را بازسازی کنند؛ دختری که حدود دو هزار سال پیش در جامعهای بانفوذ زندگی میکرد و در ۱۸ سالگی جان باخت.
این آرامگاه در جریان کاوشهای گسترده سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در حومه جنوبی شهر باستانی خرسونسوس کشف شد؛ جایی که باستانشناسان بخشی از یک گورستان رومی را در امتداد یکی از مهمترین جادههای منتهی به شهر شناسایی کردند.
کتیبههایی که هویت صاحبان گور را حفظ کردند
کاوشها محدودهای نزدیک به ۸٫۵ هکتار را در بر گرفت و مجموعهای از دخمهها، قبرهای سنگی، محلهای سوزاندن اجساد و بناهای تدفینی را آشکار کرد. چنین خیابانهای تدفینی در دوره روم باستان رایج بودند و مردگان را در مسیرهای پرتردد شهرها به نمایش یادبود تبدیل میکردند.
یکی از مهمترین یافتهها، آرامگاهی بود که از تختهسنگهای عظیم ساخته شده بود. چهار سنگقبر مربوط به این بنا نام چند نفر از اعضای یک خانواده را حفظ کرده بودند؛ از جمله آنیون، دختر آشینس و نوه هروئیدس که در ۱۸ سالگی درگذشته بود.
نامهای دیگری مانند آریستون، پسر آتینا، آریستون، پسر آریستون، و بویسکوس، پسر آریستون، نیز روی کتیبهها دیده میشود. تکرار نامها و اشاره به نسبتهای خانوادگی نشان میدهد این آرامگاه به یک خاندان گسترده و احتمالا بانفوذ تعلق داشته است.
بررسیهای تاریخی همچنین نشان میدهد یکی از افراد به نام آریستون احتمالا سمت مهمی در اداره شهر داشته و شاید دبیر شورای شهر بوده است؛ موضوعی که جایگاه اجتماعی بالای این خانواده را تقویت میکند.
باستانشناسان چگونه آنیون را شناسایی کردند؟
داخل آرامگاه، بقایای اسکلتی یک زن جوان و یک کودک حدود شش تا هفت ساله کشف شد. تطبیق سن، جنسیت و موقعیت بقایا با کتیبه تدفینی باعث شد پژوهشگران با اطمینان زیادی اسکلت زن جوان را متعلق به آنیون بدانند.
بررسیهای انسانشناسی نشان داد هر دو جسد ابتدا در جای دیگری دفن شده بودند و پس از تجزیه بافتهای نرم، استخوانهایشان به این آرامگاه منتقل شده است. وجود دهانهای که با سنگ مسدود شده بود نیز نشان میدهد این مقبره بارها باز شده و نسلهای مختلف خانواده از آن استفاده کردهاند.
همین ترکیب کتیبهها، بقایای انسانی و ساختار معماری، تصویری کمسابقه از هویت واقعی افرادی ارائه میدهد که نزدیک به دو هزار سال پیش در این شهر زندگی میکردند.
از رژگونه تا طلسمهای محافظ
در کنار بقایای انسانی، مجموعهای چشمگیر از اشیای تدفینی نیز به دست آمد که اطلاعات ارزشمندی درباره سبک زندگی، باورها و جایگاه اجتماعی صاحبان آرامگاه ارائه میکند.
این مجموعه شامل جواهرات طلا، زیورآلات لباس، ظروف شیشهای مخصوص نگهداری روغن و مواد آرایشی، جعبههای استخوانی موسوم به «پیکسیس»، سنجاقهای مو، مهرهها، طلسمها و بقایای یک جعبه چوبی بود.
شاید جالبترین کشف، دو جعبه استخوانی باشد که هنوز آثاری از رنگدانههای قرمز و صورتی درون آنها باقی مانده بود؛ موادی که پژوهشگران آنها را نوعی رژگونه یا سرخاب مورد استفاده زنان آن دوره میدانند.
در میان دیگر اشیا نیز یک اسکاراب سفالی، آویزی به شکل تبر کوچک، زنگولههای برنزی، مهرهها و آویزهایی از جنس جت، عقیق سرخ، کریستال کوهی، شیشه و سفال لعابدار دیده میشود که احتمالا نقش محافظتی یا نمادین داشتهاند.
همچنین سنجاقهای موی استخوانی با نقش آفرودیت، دستبند نقرهای و پیکره سفالی پسربچهای که کبوتری در دست دارد، از دیگر یافتههای این آرامگاه هستند.
آرامگاهی که دوباره جان گرفت
پژوهشگران قدمت اصلی اشیای تدفینی را به اواخر قرن نخست تا اوایل قرن دوم میلادی نسبت میدهند؛ در حالی که خود مجموعه یادمانی احتمالا تا میانه قرن دوم همچنان مورد استفاده بوده است.
به گفته پژوهشگران، ارزش واقعی این کشف در آن است که برای نخستین بار توانستهاند کتیبهها، بقایای انسانی، معماری آرامگاه و اشیای تدفینی را کنار هم قرار دهند و به جای یک گور ناشناس، داستان زندگی افرادی واقعی را بازسازی کنند که نزدیک به دو هزار سال پیش در خرسونسوس زندگی میکردند.
پس از پایان کاوشها، متخصصان با استفاده از روش «آناستیلوسیس» آرامگاه را با قطعات اصلی آن دوباره سرهم کردند و اکنون این بنای بازسازیشده در ورودی موزه باستان و بیزانس قرار دارد؛ یادمانی که هنوز هم روایتگر جایگاه و خاطره یکی از خانوادههای بانفوذ خرسونسوس باستان است.