بهنقل از هریتیج دیلی، یک کشف اتفاقی در استان سمرقند ازبکستان، باستانشناسان را به بررسی گوری کشانده که احتمال دارد به اواخر عصر برنز تعلق داشته باشد. بقایای انسانی، دستبندهای برنزی و چند قطعه زیورآلات باستانی اکنون میتوانند اطلاعات تازهای درباره جوامعی ارائه کنند که بیش از سه هزار سال پیش در دره زرافشان زندگی یا رفتوآمد میکردند.
این کشف در روستای دروازهغازه، واقع در شهرستان پایریق استان سمرقند، رخ داد؛ جایی که یکی از ساکنان محلی هنگام انجام عملیات حفاری با استخوانهای انسان و مجموعهای از اشیای باستانی روبهرو شد. او پس از تشخیص ارزش احتمالی این یافتهها، موضوع را به مؤسسه باستانشناسی یعقوب غلاماف سمرقند اطلاع داد تا بررسیهای تخصصی آغاز شود.
باستانشناسان پس از حضور در محل، بقایای اسکلتی و اشیای همراه آن را مستندسازی و برای انجام آزمایشهای علمی به مرکز پژوهشی منتقل کردند. در میان آثار بهدستآمده، چند دستبند برنزی، قطعات مختلف زیورآلات و مهرههای کوچک به چشم میخورد که از همان ابتدا توجه پژوهشگران را جلب کرد.
نخستین بررسیها نشان میدهد برخی از دستبندهای برنزی دارای سرهای مخروطی و تزئینات مارپیچی هستند؛ ویژگیهایی که شباهت زیادی به زیورآلات شناختهشده جوامع دامدار استپی در اواخر عصر برنز دارد. نمونههای مشابه این اشیا پیشتر در محوطههای باستانی و گورستانهای دره زرافشان کشف شدهاند؛ منطقهای که در فاصله سدههای سیزدهم تا دهم پیش از میلاد محل استقرار یا عبور گروههای مختلف آسیای مرکزی بوده است.
پژوهشگران احتمال میدهند این گور با حوزه فرهنگی آندرونوو-تازاباغیاب ارتباط داشته باشد؛ مجموعهای از جوامع عصر برنز که بخشهایی از آسیای مرکزی را دربر میگرفتند. با این حال، آنها تأکید میکنند این شباهتها هنوز برای نسبتدادن قطعی گور به این فرهنگ کافی نیست و نتیجهگیری نهایی به آزمایشهای بیشتر نیاز دارد.
اکنون قرار است کاوشهای تخصصیتری در محل انجام شود تا ساختار گور و جایگاه آن در چشمانداز باستانی منطقه روشنتر شود. همزمان، انسانشناسان بقایای اسکلتی را بررسی خواهند کرد و آزمایشهای آزمایشگاهی روی فلزات و دیگر اشیای کشفشده، زمان دقیقتر دفن و منشأ فرهنگی آنها را مشخص خواهد کرد.
اگر قدمت این گور به اواخر عصر برنز تأیید شود، این کشف میتواند شواهد ارزشمندی درباره زندگی، آیینهای تدفین و ارتباطات فرهنگی جوامع دامدار دره زرافشان بیش از سه هزار سال پیش ارائه کند؛ منطقهای که یکی از گذرگاههای مهم تعامل میان فرهنگهای آسیای مرکزی بهشمار میرفت.
مقامهای میراث فرهنگی ازبکستان پس از این کشف بار دیگر از مردم خواستهاند در صورت برخورد با اشیای باستانی، بقایای معماری یا استخوانهای انسانی هنگام ساختوساز یا حفاری، فعالیت خود را متوقف کنند و موضوع را به کارشناسان اطلاع دهند. اقدام بهموقع ساکن روستای دروازهغازه باعث شد این آثار برای بررسی علمی حفظ شوند و شاید بخشی از تاریخ ناشناخته منطقه سمرقند را روشن کنند.