بهنقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در آذربایجان گورپشتهای متعلق به حدود ۳٬۶۰۰ سال پیش را کاوش کردهاند که مجموعهای از سلاحها و اشیای آیینی را در خود جای داده است. پژوهشگران معتقدند این آرامگاه میتواند به یکی از افراد بلندپایه نظامی یا رهبران محلی عصر برنز میانه در قفقاز جنوبی تعلق داشته باشد.
این کشف در منطقه حفاظتشده تاریخی و فرهنگی کشیکچیداغ در شهرستان آغستافا و در گورپشته شماره ۴ محوطه سارییوکوش انجام شد؛ جایی که گروهی از باستانشناسان به سرپرستی واقف اسدوف و با همکاری مؤسسه باستانشناسی و مردمشناسی آکادمی ملی علوم آذربایجان مشغول کاوش هستند. پژوهشگران قدمت این گور را بهطور موقت به سدههای هفدهم تا شانزدهم پیش از میلاد نسبت دادهاند.
گورپشتهای با معماری سنگی
قطر این گورپشته حدود ۱۲ متر است و نزدیک به ۸۰ سانتیمتر از سطح اطراف ارتفاع دارد. ساختار تدفین در عمقی بین یک تا ۱٫۲ متر قرار گرفته است و پوششی سنگی از آن محافظت میکند.
شیوه ساخت این آرامگاه، در کنار اشیای ارزشمند کشفشده، نشان میدهد فرد دفنشده احتمالا جایگاه اجتماعی مهمی در جامعه خود داشته است.
خنجر برنزی و عصایی که نماد قدرت بود
یکی از مهمترین یافتههای این گور، یک خنجر برنزی است که به باور باستانشناسان میتواند نشانهای از نقش نظامی صاحب آرامگاه باشد.
اما چشمگیرترین کشف، شیئی از جنس سنگ دیوریت است که تیم کاوش آن را سر یک عصا یا گرز آیینی تفسیر میکند. این شیء حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ گرم وزن دارد و سوراخی دقیق در مرکز آن از دو طرف ایجاد شده است؛ موضوعی که نشان میدهد زمانی دستهای چوبی یا استخوانی از میان آن عبور میکرد.
پژوهشگران معتقدند چنین اشیایی بیشتر از آنکه ابزار روزمره باشند، نماد اقتدار به شمار میرفتند و احتمال دارد به فرماندهان، رهبران قبیله یا اعضای طبقه نظامی عصر برنز تعلق داشته باشند. تقارن و پرداخت دقیق این اثر نیز مهارت سنگتراشان آن دوره را نشان میدهد.
۱۱ پیکان سنگی از دو جنس متفاوت
کاوشگران در این آرامگاه ۱۱ پیکان سنگی نیز پیدا کردند. دو پیکان از سنگ آذرین ابسیدین ساخته شدهاند و ۹ پیکان دیگر از سنگ چخماق هستند. وجود ابسیدین اهمیت ویژهای دارد، زیرا میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره مسیرهای دسترسی به مواد اولیه و شبکههای تبادل کالا در قفقاز جنوبی عصر برنز ارائه کند.
پژوهشگران همچنین معتقدند شکل و شیوه ساخت پیکانهای چخماقی میتواند به شناخت بهتر فناوری ساخت سلاح در آن دوره کمک کند.
آرامگاهی فراتر از یک تدفین معمولی
ترکیب خنجر مفرغی، پیکانها و شیء آیینی این احتمال را تقویت میکند که این گور به یک فرد عادی تعلق نداشته است. به گفته پژوهشگران، مجموعه آثار کشفشده تصویری از فردی ارائه میدهد که هم جایگاه نظامی و هم موقعیت اجتماعی برجستهای داشته است.
آزمایشهای علمی ادامه دارد
اشیای کشفشده اکنون مراحل اولیه حفاظت و بررسی آزمایشگاهی را پشت سر میگذارند و پژوهشگران روی سفالها و دیگر یافتههای محوطه نیز کار میکنند.
در مرحله بعد، نمونههای این گورپشته تحت آزمایش تاریخگذاری رادیوکربن قرار خواهند گرفت. قرار است مراکزی از جمله مرکز موزه دانشگاه توکیو، سازمان همکاری و هماهنگی ترکیه (TİKA) و آزمایشگاه وودز دانشگاه میامی در این بررسیها مشارکت کنند.
نتایج این آزمایشها میتواند تاریخ دقیقتر این آرامگاه را مشخص کند و جایگاه آن را در گاهشماری عصر برنز میانه قفقاز جنوبی روشنتر سازد.
این گورپشته دستکم یک نکته را آشکار کرده است؛ اینکه حدود سهونیم هزار سال پیش، برخی افراد آنقدر جایگاه و نفوذ داشتند که جامعهشان هویت و قدرت آنها را با آیین تدفینی باشکوه و اشیایی نمادین برای نسلهای بعد به یادگار بگذارد.