بهنقل از بیبیسی، موزه منچستر در بریتانیا نمایش عمومی آخرین مومیایی مصر باستان خود را پس از بیش از ۲۰۰ سال متوقف کرد. مسئولان موزه میگویند این تصمیم با احترام به باورهای تدفین مصر باستان و آنچه از خواستههای این زن میدانند، ارتباط دارد.
این مومیایی به زنی به نام «اسرو» تعلق دارد که حدود ۲٬۷۰۰ سال پیش در مصر باستان زندگی میکرد. کارکنان موزه اوایل ماه جاری بقایای او را دوباره داخل تابوت چوبیاش قرار دادند و به مخزن نگهداری آثار منتقل کردند.
مومیاییای که دو قرن در ویترین بود
اسرو در سال ۱۸۲۵ برای نخستینبار از تابوت چوبی خود خارج شد. آن زمان لایههای پارچه کتانی پیچیدهشده دور بدنش را باز کردند و او را در معرض دید عموم قرار دادند.
پیکر و تابوتهای او را در منطقه لوکسور امروزی، محل شهر باستانی تبس، پیدا کردند. این آثار بعدها به مالکیت دو بازرگان منچستری، ویلیام و رابرت گارنت، درآمد و سپس به انجمن تاریخ طبیعی منچستر اهدا شد. از آن زمان، اسرو بیش از دو قرن در گالری مصر و سودان موزه منچستر حضور داشت.
چرا موزه تصمیم خود را تغییر داد؟
سخنگوی موزه میگوید این تصمیم با تغییر نگاه موزهها به مسئولیتشان در قبال بقایای انسانی و جوامعی که این آثار به آنها تعلق دارند، ارتباط دارد.
به گفته او، افراد بلندپایه مصر باستان انتظار داشتند پس از مومیایی شدن، بدنشان درون تابوت و دور از نگاه زندگان باقی بماند. به همین دلیل، بازگرداندن اسرو به تابوتش بیش از هر گزینه دیگری با باورهای تدفین آن دوره همخوانی دارد.
موزه پیش از اجرای این تصمیم با متخصصان مصری، اعضای جامعه مصریهای مقیم بریتانیا و بازدیدکنندگان مشورت کرد تا دیدگاههای مختلف را بررسی کند.
سرنوشت نهایی اسرو هنوز مشخص نیست
موزه هنوز درباره محل دائمی نگهداری اسرو تصمیم نهایی نگرفته است. مسئولان اکنون دو گزینه را بررسی میکنند؛ نگهداری تابوت و مومیایی در مخزن موزه یا بازگرداندن آن به مصر.
چرا نمایش مومیاییها به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است؟
نمایش بقایای انسانی در موزهها طی سالهای اخیر بیش از گذشته با پرسشهای اخلاقی روبهرو شده است. بسیاری از موزههای جهان همچنان مومیاییها را بهعنوان بخشی از روایت تاریخ مصر باستان به نمایش میگذارند، اما گروهی از پژوهشگران و فعالان این کار را بدون رضایت صاحبان این بقایا میدانند.
در سال ۲۰۲۵، گروه پارلمانی «جبران خسارت آفریقا» در بریتانیا خواستار پایان نمایش عمومی مومیاییهای مصری و دیگر بقایای انسانی شد. این گروه استدلال کرد که چنین نمایشهایی با خواسته احتمالی متوفیان و آیینهای تدفین جوامع اصلی آنها سازگار نیست.
«آنجلا استین»، مصرشناس، نیز معتقد است فرهنگ عامه باعث شده بسیاری از مردم مومیاییها را به چشم شخصیتهای افسانهای ببینند، نه انسانهایی واقعی که زمانی زندگی میکردند.
همین تغییر نگاه، اکنون بسیاری از موزهها را وادار کرده است بار دیگر درباره نحوه نمایش بقایای انسانی و مسئولیت خود در قبال آنها تصمیمگیری کنند.