بهنقل از هریتیج دیلی؛ باستانشناسان در مرکز فرانسه محوطهای را کاوش کردهاند که لایههای مختلف آن، حدود ۱۲ هزار سال تاریخ سکونت انسان را در خود حفظ کرده است. این محوطه که در شهر سن-لوران-نوان در استان لوآر-ا-شر قرار دارد، شواهدی از اردوگاههای شکارچیان عصر پارینهسنگی، سکونتگاههای عصر مفرغ و آهن و حتی یک استقرارگاه محصور متعلق به دوره کارولنژی را آشکار کرده است.
این کاوشها را پژوهشگران مؤسسه ملی پژوهشهای پیشگیرانه باستانشناسی فرانسه (Inrap) پیش از آغاز عملیات استخراج معدن در زمینی به وسعت هفت هکتار انجام میدهند. یافتهها نشان میدهد این منطقه در دورههای مختلف تاریخی بارها محل زندگی انسان بوده و منابع طبیعی آن، هزاران سال جوامع گوناگون را به خود جذب کرده است.
ردپای شکارچیان ۱۲ هزار سال پیش
قدیمیترین آثار کشفشده به حدود ۱۲ هزار سال پیش و واپسین روزهای عصر پارینهسنگی تعلق دارد. باستانشناسان سه محدوده مجزا را شناسایی کردهاند که احتمالا اردوگاههای کوچک شکارچیان فرهنگ «لابوریان» بودهاند؛ گروههایی که در پایان عصر یخبندان در این منطقه رفتوآمد میکردند.
این محوطه حدود چهار کیلومتر با ساحل چپ رود لوآر فاصله دارد و همین موقعیت، آن را به مکانی ایدهآل برای شکارچیان کوچنشین تبدیل کرده بود. جویبارهای اطراف آب مورد نیاز را فراهم میکردند و برونزدهای سنگ چخماق در امتداد رودخانه، ماده اولیهای باکیفیت برای ساخت ابزارهای سنگی در اختیار آنها میگذاشت.
در فرورفتگیهای شنی، هزاران قطعه سنگ چخماق تراشخورده حفظ شده است. بررسی این ابزارها نشان میدهد شکارچیان با استفاده از چکشهای سنگی نرم، تیغههای بزرگ و ظریفی تولید میکردند؛ مهارتی که از پیشرفت فناوری سنگتراشی آنها حکایت دارد.
زمانی که کشاورزان جای شکارچیان را گرفتند
هزاران سال بعد، همین چشمانداز به محل استقرار نخستین جوامع کشاورز تبدیل شد. باستانشناسان سه سکونتگاه متعلق به عصر مفرغ و عصر آهن را شناسایی کردهاند که در فاصله ۱۰۰ تا ۱۵۰ متری از یکدیگر قرار دارند و بهجای یک روستای بزرگ، از چند واحد مسکونی کوچک تشکیل شدهاند.
شناختهشدهترین این سکونتگاهها به اواخر عصر مفرغ، یعنی حدود ۱۱۵۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد، تعلق دارد. در این بخش بقایای سه یا چهار ساختمان، مجموعهای از سازههای مرتبط با پختوپز و نگهداری مواد غذایی، چندین گودال و یک سیلوی ذخیره غلات کشف شده است. قرار گرفتن سیلو در نزدیکی محل سکونت نیز نشان میدهد فعالیتهای روزمره و کشاورزی در کنار یکدیگر سازماندهی شده بودند.
اشیای بهدستآمده از این بخش، تصویری روشنتر از زندگی روزمره ساکنان ارائه میدهد. ظروف سفالی، اشیای حلقهایشکل، قطعاتی از پایههای اجاق و ابزارهای سنگی تراشخورده نشان میدهد ساکنان این منطقه اقتصاد خود را بر کشاورزی، دامداری و ذخیرهسازی مواد غذایی استوار کرده بودند.
دژی چوبی از روزگار کارولنژی
جدیدترین مرحله سکونت در این محوطه به سدههای نهم و دهم میلادی، یعنی دوره کارولنژی، تعلق دارد. در بخش جنوب شرقی محوطه، باستانشناسان بقایای استقرارگاهی را یافتهاند که با حصاری چوبی درون یک محوطه مستطیلی به طول ۸۸ و عرض حدود ۵۸ متر محصور شده بود.
در مجموع، ۱۲۳ گودال مربوط به تیرکهای چوبی شناسایی شده که حصاری پیرامون فضایی نزدیک به پنج هزار متر مربع را تشکیل میدادهاند. پژوهشگران معتقدند این حصار احتمالا برای کنترل ورود و خروج به سکونتگاه ساخته شده است، هرچند هدف دقیق آن هنوز مشخص نیست.
کاوشها نشان میدهد فضای داخلی استقرارگاه بهطور یکنواخت مورد استفاده قرار نگرفته بود. حدود ۹۰ درصد بقایای باستانشناسی در بخش شرقی محوطه متمرکز شده، در حالی که بخش غربی فعالیت بسیار کمتری را نشان میدهد. گودالهای متعددی نیز کشف شده که برخی برای ذخیره غلات و حبوبات و برخی دیگر احتمالاً برای فعالیتهای تولیدی یا کارگاهی استفاده میشدهاند.
ردیفهای گودال تیرکها همچنین نشان میدهد ساختمانهای متعددی درون حصار وجود داشته، اما باستانشناسان هنوز نتوانستهاند نقشه کامل آنها را بازسازی کنند.
یک چشمانداز که هزاران سال مردم را جذب کرد
به گفته پژوهشگران، آنچه این محوطه را منحصربهفرد میکند، تداوم حضور انسان در یک چشمانداز واحد طی ۱۲ هزاره است. شکارچیان پارینهسنگی برای دسترسی به آب و سنگ چخماق به این منطقه میآمدند، کشاورزان عصر مفرغ آن را به سکونتگاهی دائمی تبدیل کردند و هزاران سال بعد، جامعهای قرونوسطایی در همان مکان دژی محصور ساخت.
کاوشها همچنان ادامه دارد و باستانشناسان امیدوارند بررسی دقیقتر سازهها و اشیای بهدستآمده، جزئیات بیشتری از زندگی مردمانی را آشکار کند که در دورههای کاملا متفاوت تاریخی، این نقطه از فرانسه را برای زندگی برگزیده بودند. همچنین این محوطه در جریان روزهای میراث فرهنگی اروپا، در ۱۹ سپتامبر، برای بازدید عمومی نیز گشوده خواهد شد.