بهنقل از هریتیج دیلی، با افتتاح موزه جدید حمامهای تراژان در شهر رم، یکی از چشمگیرترین آثار هنری روم باستان برای نخستینبار در معرض دید عموم قرار گرفت؛ موزاییکی دیواری با ارتفاع حدود ۱۰ متر و عرض ۱۶ متر که بزرگترین نمونه شناختهشده از این نوع در شهر رم محسوب میشود.
این اثر که «موزه و فیلسوف» نام دارد، روی تپه اوپیان و مشرف به کلوسئوم قرار گرفته است و قدمت آن به سده نخست میلادی بازمیگردد. این موزاییک صحنهای باشکوه با الهام از نمای دوطبقه تماشاخانههای روم باستان را به تصویر میکشد؛ ترکیبی از ستونها، نماهای معماری شبیه سنگ مرمر، تندیسهایی از الهههای هنر، فیلسوفی ریشدار و خدای آپولو.
این شاهکار با مساحت تقریبی ۱۶۰ مترمربع، نهتنها بزرگترین موزاییک دیواری کشفشده در رم به شمار میرود، بلکه یکی از جدیترین نامزدها برای عنوان بزرگترین موزاییک دیواری بازمانده از سراسر جهان روم است.
اثری قدیمیتر از حمامهای تراژان
حمامهای تراژان در سال ۱۰۹ میلادی و در دوران امپراتور تراژان افتتاح شدند و مجموعهای عظیم با وسعت حدود ۸۰ هزار مترمربع را در بر میگرفتند؛ مجموعهای که علاوه بر بخشهای مخصوص استحمام، فضاهای ورزشی و باغهای عمومی را نیز شامل میشد.
هرچند موزاییک کشفشده از خود حمامها قدیمیتر است، باستانشناسان معتقدند این اثر بخشی از کاخ مشهور «دوموس آئورئا» متعلق به نرون نبوده است. بخشی از قطعات موزاییک نیز احتمالا هنگام ساخت حمامها جدا شدهاند و در بخشهای دیگر بنا دوباره مورد استفاده قرار گرفتهاند.
بخش عمده این اثر نخستینبار در سال ۲۰۱۱ کشف شد و کاوشهای تازه بخش دیگری از آن را آشکار کردهاند؛ تصویری از ویلاهای ساحلی و بندری رومی که هنوز مشخص نیست بازنمایی یک بندر واقعی است یا منظرهای آرمانی از سواحل امپراتوری روم.
راز «شهر نقاشیشده» در زیرزمین رم
فضاهای زیرزمینی تازه افتتاحشده تنها به این موزاییک محدود نمیشوند. در همین مجموعه، دیوارنگارهای عظیم با نام «شهر نقاشیشده» نیز قرار دارد که بزرگترین نقاشی دیواری بازمانده از دوره روم باستان به شمار میرود.
این اثر که نخستینبار در سال ۱۹۹۷ کشف و بهتازگی مرمت شده است، نمایی از شهری ساحلی را از زاویهای شبیه نمای پرنده نشان میدهد؛ شهری با دیوارهای دفاعی، برجها، دروازهها، تئاتر و ساختمانهایی که حتی پنجرههایشان با جزئیات ترسیم شدهاند.
هویت این شهر همچنان ناشناخته است و پژوهشگران هنوز نمیدانند تصویری از شهری واقعی را نشان میدهد یا برداشت هنرمند از یک شهر ایدهآل رومی است.
بازدید محدود برای حفظ میراث باستانی
برای حفاظت از بقایای باستانی، مسیرهای مرتفع ویژهای در دل محوطه ساخته شده است تا بازدیدکنندگان بتوانند بدون آسیب رساندن به آثار، از موزاییک بزرگ و دیوارنگاره «شهر نقاشیشده» دیدن کنند.
در مرحله نخست، بازدید از این فضاها تنها برای گروههای کوچک و در روزهای مشخص امکانپذیر خواهد بود و ورود به آنها نیازمند رزرو قبلی است.
در موزه جدید همچنین لولههای سربی عظیمی موسوم به «فیستوله» به نمایش درآمدهاند؛ لولههایی که زمانی بخشی از شبکه پیشرفته انتقال آب حمامهای تراژان بودند و تصویری از مهندسی پیچیده رومیان در تأمین آب این مجموعه باشکوه ارائه میکنند.