بهنقل از هریتیج دیلی؛ آنچه قرار بود فقط ساخت یک پاسیو در حیاط خانه باشد، به یکی از بزرگترین کشفیات تاریخ باستانشناسی دانمارک تبدیل شد. صاحبخانهای در منطقه ریبیلد هنگام پاکسازی باغ، به مجموعهای از اشیای نقرهای برخورد کرد که ابتدا تصور میکرد تکههای آهن یا بقایای حصار قدیمی هستند؛ اما حفاری دستی او خیلی زود پرده از بزرگترین گنجینه نقره وایکینگها در تاریخ این کشور برداشت.
باستانشناسان اعلام کردهاند این گنجینه حدود ۱۸٫۵ کیلوگرم وزن دارد؛ رقمی که نزدیک به سه برابر رکورد قبلی دانمارک، یعنی گنجینه ترسلو با حدود ۶٫۵ کیلوگرم نقره، است.
گنجی که نزدیک هزار سال زیر خاک پنهان مانده بود
بررسیهای اولیه نشان میدهد این گنجینه در قرن دهم میلادی داخل یک ظرف سفالی دفن شده است. تاکنون حدود ۷۰۰ شیء و قطعه از دل خاک بیرون آمدهاند که شامل شمشهای نقره، بازوبندها، قطعات نقره بریدهشده، ۴۷ سکه کامل و شکسته و همچنین یک آویز کوچک چکش ثور، یکی از نمادهای شناختهشده اسطورهشناسی نورس، میشوند.
جالب اینکه حدود ۳۲۰ قطعه، معادل ۶٫۴ کیلوگرم نقره، همچنان داخل ظرف اصلی باقی مانده بودند و سایر اشیا در خاک اطراف پراکنده شده بودند.
به گفته توربن ساراو، رئیس میراث فرهنگی موزههای نوردیوسکه، این کشف فرصت کمنظیری برای درک نحوه انباشت، نگهداری و استفاده از ثروت در دوران وایکینگها فراهم کرده است.
وقتی نقره از سکه مهمتر بود
یکی از نکات جالب این گنجینه، فراوانی شمشها، زیورآلات و تکههای نقره نسبت به سکهها است. این موضوع نشان میدهد که در بسیاری از معاملات آن دوران، خود نقره نقش پول را بازی میکرد و ارزش آن بیشتر بر اساس وزنش تعیین میشد تا شکل ظاهری آن.
وایکینگها میتوانستند قطعات نقره را متناسب با مبلغ موردنیاز ببرند، تقسیم کنند یا دوباره ذوب کنند. پژوهشگران همچنین متوجه شدهاند بسیاری از شمشها و قطعات نقره در گروههای وزنی مشخصی قرار میگیرند؛ نشانهای که احتمال میدهد این گنجینه بهصورت منظم و حسابشده سازماندهی شده باشد، نه اینکه صرفا مجموعهای تصادفی از فلزات گرانبها باشد.
نوشتهای مرموز روی یک شمش نقره
در میان صدها شیء کشفشده، یک شمش نقره توجه ویژه باستانشناسان را جلب کرده است. روی این شمش نوشتهای به خط رونیک دیده میشود که شاید «hutu» خوانده شود، هرچند معنی آن هنوز مشخص نیست.
پژوهشگران احتمال میدهند این نوشته نام یک فرد، نشانه مالکیت یا نوعی علامت شناسایی بوده باشد؛ اما برای تفسیر قطعی آن به بررسیهای بیشتری نیاز است.
سکههایی که از دنیای اسلام و انگلستان آمدهاند
گنجینه ریبیلد فقط داستان ثروت وایکینگها را روایت نمیکند، بلکه گستردگی شبکههای تجاری آنها را نیز نشان میدهد. در میان اشیا، درهمهای نقرهای جهان اسلام و سکههای آنگلوساکسون دیده میشود که از ارتباط گسترده دانمارک وایکینگی با انگلستان، اروپا و سرزمینهای اسلامی حکایت دارند.
دو سکه نقرهای نیز به دوران حکومت ادوارد بزرگ، پادشاه انگلستان بین سالهای ۸۹۹ تا ۹۲۴ میلادی، تعلق دارند. وجود این سکهها به باستانشناسان کمک میکند زمان دفن گنجینه را دقیقتر تعیین کنند، زیرا گنج پس از ورود این سکهها به چرخه گردش دفن شده است.
ریبیلد؛ یکی از مراکز ثروت وایکینگها؟
این نخستین کشف مهم وایکینگی در منطقه ریبیلد نیست. در سال ۱۹۷۱ نیز گنجینهای متعلق به قرن دهم با حدود چهار کیلوگرم شمش و قطعات نقره در همین منطقه پیدا شده بود. چندی پیش نیز گنجینه رولد شامل شش بازوبند طلای کامل با وزن مجموع ۷۶۲٫۵ گرم در نزدیکی همین محل کشف شد.
به اعتقاد پژوهشگران، تمرکز این حجم از اشیای ارزشمند نشان میدهد ریبیلد یکی از نقاط مهم شبکه اقتصادی و فرهنگی وایکینگها بوده است؛ شبکهای که اسکاندیناوی را به دریای بالتیک، انگلستان، اروپای غربی و جهان اسلام متصل میکرد.
چرا این گنج دفن شد؟
هنوز مشخص نیست چرا این گنجینه نزدیک هزار سال پیش زیر خاک پنهان شده است. از آنجا که محل کشف اکنون در منطقهای مسکونی قرار دارد، امکان انجام حفاریهای گسترده وجود ندارد و همین موضوع پاسخ بسیاری از پرسشها را به آینده موکول کرده است.
باستانشناسان هنوز نمیدانند این گنج در کنار یک سکونتگاه، نزدیک یک مسیر تجاری یا در مکانی کاملا دورافتاده پنهان شده بود.
بر اساس قوانین دانمارک، این گنجینه در رده «دانفائه» قرار میگیرد؛ به این معنا که مالکیت آن به دولت تعلق دارد. با این حال، فردی که آن را پیدا کرده است، علاوه بر ارزش مادی نقره، پاداش جداگانهای نیز بهعنوان یابنده دریافت خواهد کرد.
قرار است پس از پایان بررسیها، این گنجینه در کنار گنج طلای رولد در موزه وایکینگ فیرکات به نمایش گذاشته شود تا بخشی از داستان ثروت، تجارت و نفوذ وایکینگها در شمال اروپا را روایت کند.