بهنقل از لایو ساینس، تصاویر ماهوارهای از مناطق دورافتاده شمال استرالیا، پهنه آبی بزرگی را نشان میدهند که در نگاه اول شبیه یک دریاچه عظیم سبز به نظر میرسد؛ اما این منظره در واقع حاصل بههمپیوستن چهار دریاچه فصلی پس از دو سال بارندگی غیرعادی است.
این دریاچهها در منطقه بارکلی تیبلند در قلمرو شمالی استرالیا قرار دارند؛ جایی که شرایط آبوهوایی متفاوت در سالهای اخیر باعث تغییر چشمگیر چشمانداز شده است. تصویر اصلی در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۴ توسط ماهواره لندست ۸ ثبت شد.
بخش بزرگتر این پهنه را دریاچه تارابول تشکیل میدهد که در وسیعترین قسمت خود حدود ۹۰ کیلومتر امتداد دارد. رنگ سبز تیره آن از تراکم پوشش گیاهی و جلبکهای موجود در آب ناشی میشود.
در بخش دیگر، سه دریاچه سیلوستر، کورلا و دبورگ به یکدیگر متصل شدهاند. این قسمت برخلاف تارابول رنگی روشنتر و متمایل به خاکستری دارد؛ زیرا مقدار زیادی رسوب معلق در آب وجود دارد.
چهار دریاچهای که قرار نبود برای مدت طولانی باقی بمانند
تارابول، سیلوستر، کورلا و دبورگ در گروه دریاچههای فصلی قرار میگیرند. این دریاچهها برخلاف دریاچههای دائمی، رودخانه یا جریان ثابتی برای ورود و خروج آب ندارند و سطح آب آنها بهشدت به میزان بارندگی وابسته است.
در دورههای طولانی و گرم، آب این حوضهها تقریبا بهطور کامل تبخیر میشود و دریاچهها تا حد زیادی ناپدید میشوند. با آغاز بارندگیهای سنگین، حوضهها دوباره پر میشوند و دریاچهها شکل میگیرند.
اما در دو سال پیش از ثبت این تصویر، شرایط متفاوت بود. بارندگی آنقدر زیاد بود که آب فرصت کافی برای تبخیر کامل پیدا نکرد. در نتیجه، دریاچهها سالبهسال بزرگتر شدند و در نهایت سرریز آب باعث شد چند حوضه آبی به یکدیگر متصل شوند.
تصاویر ماهوارهای مربوط به سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ نیز این تغییر را بهخوبی نشان میدهند و روند گسترش تدریجی آب در این منطقه را ثبت کردهاند.
بارندگی غیرعادی چهره منطقه را تغییر داد
فصل بارندگی در قلمرو شمالی استرالیا معمولا از اکتبر تا آوریل ادامه دارد. بر اساس دادههای رصد زمین ناسا، فصلهای بارندگی ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ و ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ هر دو در میان ۱۰ فصل پربارش این منطقه از سال ۱۹۹۰ قرار داشتند.
در مارس ۲۰۲۴ نیز طوفان گرمسیری مگان بارندگی شدیدی در این منطقه ایجاد کرد. سیلاب ناشی از این بارشها آنقدر گسترده بود که ماهیها حتی در جادههای اطراف منطقه دیده شدند.
این بارندگیها بهویژه برای دریاچههای فصلی اهمیت زیادی داشتند؛ زیرا افزایش مداوم حجم آب باعث شد حوضههایی که معمولا از یکدیگر جدا هستند، به هم متصل شوند.
چرا یکی از دریاچهها سبزتر است؟
تفاوت رنگ دریاچهها فقط یک ویژگی بصری نیست و اطلاعاتی درباره شرایط محیطی آنها ارائه میدهد. تارابول به دلیل وجود پوشش گیاهی متراکم و جلبکها، رنگ سبز تیرهتری دارد. در مقابل، سه دریاچه کوچکتر در سمت دیگر تصویر روشنتر و کدرتر دیده میشوند.
احتمالا سرریز آب و بههمپیوستن این دریاچهها باعث شده است رسوبات موجود در خاک اطراف وارد آب شوند. در نتیجه، ذرات خاک و مواد سطحی در آب معلق ماندهاند و رنگ آن را تغییر دادهاند.
در تصاویر ماهوارهای همچنین چندین دریاچه کوچکتر با اندازهها و طیفهای مختلف سبز دیده میشود که نشان میدهد بارندگیهای اخیر تنها این چهار حوضه را تحت تأثیر قرار نداده است.
افزایش بارندگی و نقش تغییرات اقلیمی
آنچه در سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ اتفاق افتاد، یک رویداد استثنایی به نظر میرسد؛ اما افزایش بلندمدت بارندگی در این بخش از استرالیا نیز مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.
بر اساس گزارشی از اداره هواشناسی استرالیا، میانگین بارندگی سالانه در منطقه بارکلی تیبلند بین سالهای ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۸ حدود ۱۴ درصد افزایش یافته است. پژوهشگران اثرات تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی را یکی از عوامل احتمالی این روند میدانند.
البته یک دوره پربارش بهتنهایی نمیتواند تمام تغییرات اقلیمی منطقه را توضیح دهد، اما تصاویر ماهوارهای به دانشمندان اجازه میدهند تغییرات سطح آب و شرایط محیطی چنین مناطق دورافتادهای را در بازههای زمانی طولانی بررسی کنند.
وقتی باران، بزرگترین تالاب جنگلی استرالیا را میسازد
تغییرات این دریاچهها فقط از نظر ظاهری قابل توجه نیست. تارابول و سیلوستر در فصل زمستان به زیستگاههای مهمی برای تولیدمثل پرندگان تبدیل میشوند.
گونههایی مانند لکلکسان گردنکاهی و پلیکان استرالیایی از این مناطق استفاده میکنند و هر دو دریاچه در فهرست مناطق مهم پرندگان قرار دارند.
در زمانی که تارابول به بیشترین سطح آب خود میرسد، آب آن به سامانه تالابی اوا داونز نیز سرریز میشود و پهنهای را شکل میدهد که بهعنوان بزرگترین تالاب جنگلی استرالیا شناخته میشود.
به این ترتیب، تصویری که در نگاه اول فقط یک منظره عجیب از فضا به نظر میرسد، در واقع بخشی از یک سامانه طبیعی پویا است؛ سامانهای که میان خشکی و آب، دورههای خشک و بارندگیهای شدید و زیستگاههای موقت و دائمی در حال تغییر است.