شهریور هر شب یک غافلگیری دارد؛ نقشه کامل رویدادهای نجومی ماه

خورشیدگرفتگی کامل ماه آگوست شاید سخت تکرار شود، اما سپتامبر هم چیزی کم ندارد. از هم‌نشینی ماه و سیاره‌ها گرفته تا درخشان‌ترین حضور زهره در سال، این ماه یکی از بهترین زمان‌ها برای رصد آسمان خواهد بود.

هم‌زمان با آغاز پاییز در نیمکره شمالی، فصل شفق‌های قطبی هم جان تازه‌ای می‌گیرد و شب‌های تاریک اطراف ماه نو، آخرین فرصت‌های سال برای دیدن هسته کهکشان راه شیری را فراهم می‌کنند.

در ادامه، مهم‌ترین رویدادهای آسمان شب سپتامبر ۲۰۲۶ را به‌ترتیب تاریخ مرور می‌کنیم.

بامداد ۶ و ۷ سپتامبر، هلال ماه و سیاره مریخ با فاصله‌ای حدود سه درجه از یکدیگر دیده می‌شوند؛ فاصله‌ای که تقریبا معادل سه انگشت کوچک در آسمان است.

برای دیدن این منظره، باید حدود ساعت ۳ بامداد به افق شرقی نگاه کرد. حدود ۹۰ دقیقه بعد مشتری هم بالاتر می‌آید و همراه با زحل، منظره‌ای چشمگیر پیش از طلوع خورشید می‌سازد.

تنها یک روز بعد، ماه به مشتری نزدیک می‌شود. حدود ساعت ۴ بامداد این دو جرم درخشان بالای افق شرقی دیده می‌شوند و تا طلوع خورشید فرصت تماشای آن‌ها وجود دارد.

ماه نو همیشه بهترین زمان برای آسمان تاریک است و سپتامبر امسال یکی از ارزشمندترین فرصت‌های سال را در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد.

در این شب‌ها نور ماه تقریبا حذف می‌شود و در مکان‌های دور از آلودگی نوری، می‌توان کهکشان‌ها، سحابی‌ها و هسته درخشان راه شیری را دید.

این یکی از آخرین ماه‌های سال ۲۰۲۶ است که هسته راه شیری در نیمکره شمالی به‌خوبی دیده می‌شود.

غروب ۱۴ سپتامبر یکی از زیباترین صحنه‌های ماه را رقم می‌زند. کمی بعد از غروب خورشید، هلال باریک ماه در فاصله‌ای حدود پنج درجه از زهره ظاهر می‌شود. این منظره حدود یک ساعت پس از غروب ادامه دارد و نیازی هم به بیدار شدن قبل از طلوع خورشید ندارد.

اگر فقط قرار باشد یک شب زهره را ببینید، ۱۸ سپتامبر بهترین انتخاب است. این سیاره در این شب به قدر ظاهری منفی ۴٫۸ می‌رسد و درخشان‌ترین حضور خود را در آسمان شامگاهی سال ۲۰۲۶ تجربه می‌کند.

زهره آنقدر پرنور است که حتی از داخل شهرها هم به‌راحتی دیده می‌شود. کافی است پس از غروب خورشید به افق غربی نگاه کنید؛ عطارد هم در نزدیکی آن حضور دارد.

۲۲ سپتامبر فقط آغاز رسمی پاییز نیست. اعتدال پاییزی معمولا شرایط مساعدتری برای فعالیت شفق‌های قطبی ایجاد می‌کند، زیرا وضعیت میدان مغناطیسی زمین در این زمان برای برخورد بادهای خورشیدی مناسب‌تر می‌شود.

البته شفق قطبی همچنان پدیده‌ای غیرقابل پیش‌بینی است، اما این دوره معمولا یکی از هیجان‌انگیزترین زمان‌های سال برای شکار آن به‌ویژه در عرض‌های شمالی محسوب می‌شود.

بامداد ۲۵ سپتامبر، مریخ تقریبا در یک خط با دو ستاره مشهور صورت فلکی جوزا، یعنی کاستور و پولوکس، قرار می‌گیرد.

این سه جرم در افق شرقی آرایشی منظم تشکیل می‌دهند؛ کاستور در بالا، پولوکس در میانه و مریخ با رنگ نارنجی خود در پایین دیده می‌شود. مشتری هم نزدیک افق حضور دارد.

یکی از مشهورترین ماه‌های کامل سال، شامگاه ۲۶ سپتامبر طلوع می‌کند. «ماه برداشت» هنگام طلوع نزدیک افق بزرگ‌تر و نارنجی‌تر به نظر می‌رسد؛ پدیده‌ای که نتیجه خطای دید معروف «توهم ماه» است.

در همین شب، زحل هم فاصله کمی با ماه خواهد داشت و در تمام طول شب همراه آن حرکت می‌کند. دارندگان تلسکوپ حتی می‌توانند نپتون را نیز در نزدیکی این دو رصد کنند.

در تمام شب‌های سپتامبر، یکی از جذاب‌ترین اهداف رصدی آسمان در دسترس خواهد بود. کهکشان آندرومدا، نزدیک‌ترین کهکشان بزرگ به راه شیری، با چشم غیرمسلح به‌صورت لکه‌ای کم‌نور دیده می‌شود، اما با دوربین دوچشمی یا یک تلسکوپ کوچک جلوه‌ای بسیار دیدنی پیدا می‌کند.

بهترین زمان برای رصد آن حوالی نیمه‌شب تا ساعت ۱ بامداد است؛ زمانی که بیشترین ارتفاع را در آسمان دارد.