بهنقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در شهر باستانی آدرامیتیون در غرب ترکیه ویلایی باشکوه از دوران روم را کشف کردهاند که فقط بهخاطر موزاییکهای رنگارنگ و نقاشیهای دیواریاش خبرساز نشده؛ بلکه به دلیل جزئیاتی کمسابقه، از جمله ثبت نام حیوانات خانگی ساکنان خانه روی موزاییکها، توجه پژوهشگران را جلب کرده است.
این مجموعه مسکونی که نزدیک به ۲ هزار سال قدمت دارد، تصویری زنده از زندگی اشراف رومی، ارتباطات تجاری گسترده و سلیقه هنری ساکنان یکی از مهمترین شهرهای ساحلی مدیترانه را پیش چشم باستانشناسان گذاشته است.
ویلایی باشکوه در قلب یک شهر بندری
این کشف در محله اورن شهرستان بورحانیه در استان بالیکسیر انجام شده است؛ جایی که کاوشهای باستانشناسی از سال ۲۰۱۲ ادامه دارد.
پژوهشگران تاکنون حدود ۹ هزار متر مربع از محوطه را بررسی کردهاند و لایههای مختلفی از دورههای گوناگون شهر باستانی آدرامیتیون را شناسایی کردهاند.
مهمترین بخش این کاوشها ویلایی رومی است که پیرامون یک حیاط مرکزی یا آتریوم ساخته شده است و سه تالار بزرگ آن را احاطه کردهاند؛ خانهای که از همان نگاه اول، ثروت و جایگاه اجتماعی صاحبانش را به نمایش میگذارد.
موزاییکهایی که داستان خانه را تعریف میکنند
زیباترین بخش ویلا در تالار شمالی قرار دارد؛ جایی که باستانشناسان ۱۵ پنل موزاییکی را شناسایی کردهاند. این نقشها پرندگان، ماهیها و اسب بالدار را به تصویر میکشند.
اسب بالدار فقط یک تزئین معمولی نیست. همین نقش چند قرن پیشتر روی سکههای شهر آدرامیتیون دیده میشد و تکرار آن در این خانه رومی نشان میدهد این نماد همچنان بخشی از هویت شهر باقی مانده بود.
اما جذابترین کشف، دو تصویر کوچکتر است؛ یک گربه و یک سگ که کنار هر کدام نوشتهای دیده میشود. به گفته حسین مراد اوزگن، سرپرست گروه پژوهشی آدرامیتیون، نام گربه «زمرد» و نام سگ «اوکیانوس» یا «اقیانوس» بوده است.
همین جزئیات کوچک، به پژوهشگران اجازه میدهد تصویری انسانیتر از زندگی ساکنان این خانه ترسیم کنند؛ خانوادهای که نهتنها در خانهای مجلل زندگی میکرد، بلکه حیوانات خانگیاش آنقدر برایش اهمیت داشتند که نامشان را روی کف خانه ثبت کرده بود.
رد پای آفریقای شمالی در کف یک خانه رومی
کاوشها به نقشهای حیوانات محدود نشدهاند. موزاییکهای دیگر چهره مدوسا، گورگونها و کوتولههایی را نشان میدهند که با پرندگان در تعاملاند؛ موضوعی که برای باستانشناسان اهمیت ویژهای دارد.
تصاویر کوتولهها از ویژگیهای شناختهشده هنر موزاییک آفریقای شمالی به شمار میروند و حضور آنها در این خانه میتواند نشانه ارتباط مستقیم صاحب ویلا با شبکههای تجاری یا فرهنگی آن منطقه باشد.
این فرضیه با موقعیت آدرامیتیون همخوانی دارد. این شهر در دوران باستان دو بندر فعال داشت و یکی از مراکز مهم تجارت در شرق مدیترانه محسوب میشد.
خانهای که قرنها تغییر کرد
بررسیها نشان میدهد تالار شرقی ویلا در قرن دوم میلادی مورد استفاده بوده، اما ساختمان در همان شکل اولیه باقی نمانده است.
پس از آنکه بخشی از بنا در دوره روم آسیب دید، در قرن چهارم یا پنجم میلادی تالار تازهای به ضلع جنوبی مجموعه اضافه شد؛ فضایی که موزاییکها و تزئینات مخصوص همان دوره را در خود جای داده است.
این تغییرات نشان میدهد ویلا طی چند قرن، همزمان با دگرگونی شهر، بارها بازسازی و گسترش یافته است.
خانهای روی خانهای قدیمیتر
یکی دیگر از یافتههای مهم، بقایای ساختمانی بزرگ از دوره هلنیستی است که زیر ویلای رومی قرار دارد.
باستانشناسان متوجه شدهاند بخشی از پیهای ساختمان قدیمی در ساخت ویلای رومی دوباره استفاده شده است؛ نشانهای از تداوم زندگی و ساختوساز در این نقطه طی چندین سده.
ویلا علاوهبر زیبایی، مهندسی پیشرفته هم داشت
ویلا تنها به تزئینات مجلل محدود نمیشود. کاوشگران شبکهای از کانالهای زهکشی، لولههای انتقال آب و تأسیسات مربوط به فضاهای مرطوب را نیز شناسایی کردهاند؛ سامانهای که نشان میدهد این خانه از زیرساختی پیشرفته برای زمان خود برخوردار بوده است.
ترکیب موزاییکهای نفیس، تالارهای بزرگ، نقاشیهای دیواری و مهندسی دقیق، تصویری از زندگی یکی از خانوادههای ثروتمند آدرامیتیون را پیش روی پژوهشگران قرار داده است.
باستانشناسان امیدوارند ادامه حفاریها، اطلاعات بیشتری درباره صاحبان این ویلا و پیوندهای گسترده این شهر با دنیای مدیترانه در دوران روم آشکار کند.