بهنقل از لایو ساینس، باستانشناسان در روسیه به یکی از نادرترین آرامگاههای قرون وسطی دست پیدا کردهاند؛ مقبرهای چوبی که مردی از طبقه اشراف را همراه اسب، سگ و مجموعهای از سلاحها و تجهیزات سوارکاری در خود جای داده است. این کشف فقط یک تدفین کمسابقه نیست؛ بلکه میتواند نشان دهد اشراف روس کییفی هزار سال پیش آیینهای خاکسپاری مشترکی با اسکاندیناویاییها داشتهاند.
این آرامگاه در جریان کاوشهای تابستان امسال در گورستان قرون وسطایی گنزدیلوو، نزدیک شهر سوزدال و حدود ۲۲۰ کیلومتری شمالشرق مسکو پیدا شد؛ کشفی که حتی اعضای گروه حفاری هم انتظارش را نداشتند.
آرامگاهی که زیر خاک سالم مانده بود
پژوهشگران مقبره را در عمق حدود یک متری زمین پیدا کردند. اتاقک چوبی آن حدود ۳٫۱ متر طول و ۲٫۷ متر عرض داشت و اگرچه سقف چوبی در طول قرنها فرو ریخته بود، بخش زیادی از ساختار آن همچنان قابل شناسایی باقی مانده بود.
داخل این اتاقک، اسکلت مردی ۲۵ تا ۳۵ ساله قرار داشت. در کنار او بقایای یک اسب و یک سگ هم دیده میشد؛ ترکیبی که در میان تدفینهای قرن دهم بسیار نادر به شمار میرود.
اسب، سگ و تبر جنگی؛ نشانههای یک مقام بلندپایه
باستانشناسان فقط به بقایای جانوران نرسیدند. کنار اسکلت، چاقوی آهنی، رکاب، تجهیزات کامل سوارکاری، شانهای از جنس استخوان و یک تبر جنگی هم پیدا شد.
مرد هنگام دفن لباس ویژهای به تن داشت که با یک سنجاق نقرهای نعلاسبیشکل در نزدیکی گردنش بسته شده بود.
به گفته پژوهشگران، همین مجموعه اشیا نشان میدهد فرد دفنشده جایگاه اجتماعی بالایی داشته و احتمال زیاد به طبقه اشراف یا نخبگان نظامی آن دوره تعلق داشته است.
رد پای وایکینگها در دل روسیه کهن
برای درک اهمیت این کشف باید به قرن نهم و دهم میلادی برگردیم؛ زمانی که سرزمینهای غرب روسیه امروز بخشی از قلمرو روس کییفی بودند؛ اتحادی از مردمان اسلاو شرقی، بالت و نورس یا همان وایکینگهای شمال اروپا.
در همین دوره، رسم ساخت اتاقکهای چوبی زیرزمینی برای دفن اشراف از اسکاندیناوی وارد این منطقه شد. با این حال، باستانشناسان تاکنون فقط حدود ۸۰ نمونه از این نوع آرامگاه را در سراسر غرب روسیه پیدا کردهاند و بیشتر آنها در مراکز بزرگ شهری قرار داشتهاند. همین موضوع، مقبره تازه سوزدال را به کشفی کمسابقه تبدیل میکند.
کشفی که جایگاه سوزدال را تغییر میدهد
تا پیش از این، پژوهشگران تصور میکردند چنین آرامگاههایی فقط در مراکز مهم قدرت روس کییفی ساخته میشدند، اما پیدا شدن این مقبره در سوزدال نشان میدهد این منطقه خیلی زودتر از آنچه تصور میشد، به یکی از مراکز مهم سیاسی و نظامی روس کهن تبدیل شده بود.
به گفته مؤسسه باستانشناسی آکادمی علوم روسیه، این آرامگاه نشان میدهد سوزدال از همان قرن دهم محل حضور اشرافی بوده است که هویت تازه روس کییفی را شکل میدادند و بر سرزمینهای شمال شرقی حکومت میکردند.
گورستانی که داستان یک جامعه را روایت میکند
کاوشهای امسال فقط به این آرامگاه ختم نشد. باستانشناسان در مجموع ۱۵ تدفین را در این محوطه کشف کردند. بیشتر قبرها ساده و داخل گودالهای خاکی قرار داشتند، اما برخی دیگر زیر تپههای خاکی ساخته شده بودند.
در قبرهای زنان، انگشترهای نقرهای و گردنبندهایی با مهرههای بلور سنگی پیدا شد، در حالی که قبرهای مردان بیشتر سلاح و تجهیزات سوارکاری را در خود جای داده بودند. این تفاوت، تصویری روشنتر از نقشهای اجتماعی و جایگاه افراد در جامعه هزار سال پیش سوزدال ارائه میدهد.
چرا این کشف اهمیت دارد؟
مقبره چوبی سوزدال فقط یک آرامگاه باشکوه نیست. این کشف حلقهای تازه میان سنتهای تدفین اسکاندیناوی و روس کییفی ایجاد میکند و نشان میدهد اشراف این دو جهان هزار سال پیش فقط در تجارت و حکومت با هم ارتباط نداشتند، بلکه آیینهای خاکسپاری مشابهی هم داشتند.
همین شباهتها باعث شده است باستانشناسان این آرامگاه را یکی از مهمترین کشفهای سالهای اخیر در تاریخ روسیه قرون وسطی بدانند؛ کشفی که میتواند نگاه پژوهشگران به نقش سوزدال در شکلگیری دولت روس کهن را تغییر دهد.