در شهر کوچک کُنری در جنوب پاکستان، فلفلهای قرمز هنوز مثل گذشته زیر آفتاب روی زمین خشک میشوند و در روزهای بازار، گرد و غبار تند آنها چشمها را میسوزاند و گلو را میخراشد. اما پشت این منظره آشنا، واقعیتی تلخ جریان دارد؛ گرمای بیسابقه، سیلهای ویرانگر و خشکسالیهای پیاپی، شیوهای از کشاورزی را که نسلها دوام آورده بود، به مرز نابودی رسانده است. (Nytimes)
کُنری در استان سند، قلب تولید فلفل قرمز پاکستان بهشمار میرود. بیش از ۸۵ درصد فلفل قرمز این کشور از مزارع اطراف همین شهر تأمین میشود و صدها خانواده زندگی خود را به این محصول گره زدهاند. حالا کشاورزان برای نجات محصولشان مجبور شدهاند زمان کاشت را تغییر دهند، کود بیشتری مصرف کنند و حتی به سراغ محصولات دیگری بروند.
مزرعهای که دیگر شبیه گذشته نیست
احسان علی درس، یکی از کشاورزان کُنری، صبحی گرم میان مزرعهاش قدم میزند؛ مزرعهای که زمانی سرسبز بود، اما حالا خاک ترکخورده، بوتههای سوخته و زمینهای خالی جای آن را گرفتهاند.
او هر روز چشم به آسمان میدوزد تا شاید نشانهای از بارانهای موسمی ببیند؛ بارانهایی که میتوانند بوتههای خسته از ماهها گرمای شدید را نجات دهند. اما خبری از ابر نیست و چند ساعت بعد، دمای هوا از ۴۹ درجه سانتیگراد هم فراتر میرود.
پاکستان با بیش از ۲۵۰ میلیون نفر جمعیت، یکی از آسیبپذیرترین کشورهای جهان در برابر تغییرات اقلیمی است. کشاورزی نزدیک به یکچهارم اقتصاد این کشور را تشکیل میدهد و نیمی از نیروی کار آن در این بخش فعالیت میکنند.
سیلهای ویرانگر سال ۲۰۲۲ حدود ۱٫۸ میلیون هکتار از زمینهای کشاورزی پاکستان را نابود کرد؛ فاجعهای که بسیاری از کشاورزان سند و پنجاب میگویند هنوز از پیامدهای آن بیرون نیامدهاند.
فلفل قرمز، قربانی گرمای بیرحم
فلفل قرمز از محصولاتی است که بیشترین آسیب را از این تغییرات دیده است. در سالهای اخیر، موجهای گرما، سیل و بینظمی فصلهای بارندگی، کشت این محصول را به کاری پرریسک تبدیل کردهاند؛ بهویژه برای کشاورزان خرد که توان سرمایهگذاری برای سازگاری با شرایط جدید را ندارند.
احسان علی درس برای مقابله با گرمای شدید، چند سال پیش زمان کاشت را از ماه می به مارس تغییر داد تا بوتهها پیش از فرا رسیدن تابستان ریشه بگیرند. او میگوید این روش در بعضی سالها جواب داده بود.
پاییز گذشته، برداشت خوبی داشت و بازار کُنری دوباره پر از تپههای عظیم فلفل شد؛ تپههایی که ارتفاع بعضی از آنها به بیش از دو متر میرسید.
شهری که با فلفل زنده میشود
کُنری در بیشتر روزهای سال شهری آرام با حدود ۲۵ هزار نفر جمعیت است، اما پس از برداشت محصول، چهره آن کاملا تغییر میکند. خریداران، دلالان و کشاورزان از نقاط مختلف به بازار میآیند. موتورسیکلتها میان کوههای فلفل حرکت میکنند و کارگران روزمزد کیسههای سنگین را روی دوش جابهجا میکنند.
در اوج فصل برداشت، این بازار روزانه بیش از ۲۰۰ تن فلفل قرمز معامله میکند؛ اما امسال حتی ماه مارس هم برای کاشت بیشازحد گرم بود. درس ناچار شد کاشت را تا ماه می عقب بیندازد؛ تصمیمی که فصل رشد را کوتاهتر کرد و بوتههای جوان را درست در حساسترین مرحله زندگیشان در معرض گرمای شدید قرار داد.
مسابقهای با زمان و تغییرات اقلیمی
کشاورزان کُنری حالا برای زنده نگه داشتن بوتهها، مقدار بسیار بیشتری کود مصرف میکنند؛ راهکاری پرهزینه که فقط شانس زنده ماندن گیاه را کمی افزایش میدهد. سرانجام در پایان ژوئیه، نخستین قطرههای باران موسمی روی مزرعه درس بارید؛ اما او میگوید همان بارانی که میتواند نجاتبخش باشد، ممکن است محصول را نابود هم بکند.
او میگوید:
اگر باران زیاد ببارد، محصول از بین میرود. اگر هم اصلا باران نبارد، باز هم محصول نابود میشود.
حتی خشک کردن فلفل هم دیگر آسان نیست
پس از برداشت در سپتامبر، کشاورزان فلفلها را مانند گذشته روی زمین و زیر نور خورشید پهن میکنند؛ فرایندی که حدود ۱۰ روز طول میکشد. اما رطوبت شبانه و بارندگیهای غیرقابل پیشبینی، این روش سنتی را به یکی از آسیبپذیرترین بخشهای تولید تبدیل کرده است. رطوبت اضافی باعث رشد قارچ میشود و بخش زیادی از محصول را از بین میبرد.
سالها است کشاورزان کوچک از دولت میخواهند مراکز مدرن خشککردن فلفل بسازد، اما وعدهها هنوز به نتیجه نرسیده است.
محمد سلیم، یکی از دلالان بازار کُنری، میگوید:
هر بار گفتند مرکز خشککردن میسازیم، اما هیچ اتفاقی نیفتاد.
یکسوم محصول پیش از فروش از بین میرود
مقامهای محلی هم قبول دارند که امکانات فعلی پاسخگوی نیاز کشاورزان نیست. محمد خان، یکی از مسئولان منطقه، میگوید:
خشککردن بزرگترین مشکل مالکان زمینهای کوچک است، چون مه شبانه به محصول آسیب میزند.
به گفته او، تا یکسوم محصول در مرحله خشککردن و فرآوری از بین میرود. کشاورزان بزرگتر تا حدی توانستهاند هزینههای اضافی ناشی از تغییرات آبوهوا را تحمل کنند، اما کشاورزان خرد فشار بیشتری را تجربه میکنند.
دولت سند بهتازگی با ساخت بازار جدید فلفل در کُنری موافقت کرده است؛ بازاری که قرار است انبارها و فضای مناسبتری برای نگهداری محصول داشته باشد.
وقتی فلفل دیگر جواب نمیدهد
کاهش برداشت، افزایش قیمت کود و مشکلات آبیاری باعث شده است بسیاری از کشاورزان به فکر تغییر محصول بیفتند. احسان علی درس امسال چهار جریب از زمینش را به کاشت ۸۰۰ نهال پاپایا اختصاص داده است؛ بااینحال، او مطمئن نیست حتی این تغییر هم بتواند آینده کشاورزی را تضمین کند. او میگوید:
به نظر میرسد طبیعت دیگر با ما همراه نیست.
در کُنری، جایی که دههها فلفل قرمز هویت شهر را شکل داده بود، آینده این محصول حالا به چیزی وابسته شده است که کشاورزان دیگر کنترلی بر آن ندارند؛ آبوهوایی که هر سال غیرقابل پیشبینیتر میشود.
