بهنقل از سیانان؛ تابستان گرم و خشک رم، سطح آب رود تیبر را بهشدت پایین آورده و فرصت نادری برای گردشگران و باستانشناسان فراهم کرده است تا بقایای پلی باستانی را ببینند که معمولا در اعماق آب پنهان است.
کاهش سطح آب رود تیبر در روزهای اخیر باعث شده است بخشهایی از بقایای پل نرون (Pons Neronianus)، سازهای حدود دو هزار ساله که زمانی از روی این رودخانه عبور میکرد، دوباره نمایان شود. این پل در مرکز رم قرار دارد و اکنون میتوان قسمتهایی از ساختار سنگی آن را از روی پل فرشتگان مشاهده کرد؛ پلی که به قلعه سنت آنجلو در نزدیکی واتیکان میرسد.
رود تیبر از شاخههایی در کوهستان آپنینی شمالی تغذیه میشود، اما جریان آب آن در شرایط فعلی به کمتر از ۸۰ مترمکعب در ثانیه رسیده است؛ یعنی حدود نیمی از میانگین معمول برای این زمان از سال. جووانی جیگانتی، هماهنگکننده حفاظت مدنی رم، وضعیت فعلی را یک بحران جدی آبی توصیف کرده و گفته است اگرچه زمستان گذشته بارندگی نسبتا قابلتوجهی وجود داشت، دورههای طولانی خشکی پس از آن باعث کاهش شدید ذخایر آب شدهاند.
پل نرون؛ سازهای که به نام امپراتور معروف شد
پل نرون احتمالا حدود سال ۳۹ میلادی و در دوران حکومت امپراتور کالیگولا ساخته شده است. بااینحال، این سازه بیشتر با نام نرون، امپراتور روم و خواهرزاده کالیگولا، شناخته میشود.
بر اساس روایتهای تاریخی، نرون در دوران حکومت خود، از سال ۵۴ تا ۶۸ میلادی، نام خود را روی تعدادی از سازههای قدیمی گذاشت و همین موضوع باعث شد این پل نیز با نام «پل نرون» شناخته شود.
این پل در گذشته یکی از مسیرهای ارتباطی مهم در رم باستان بود. پل نرون منطقه کامپوس مارتیوس را به سوی دیگر رود تیبر متصل میکرد؛ محدودهای که امروزه بخشهایی از مرکز تاریخی رم، از جمله حوالی میدان پوپولو، خیابانهای لوکس اطراف ویا کوندوتی و پلههای اسپانیایی را دربرمیگیرد.
در سوی دیگر پل نیز منطقهای قرار داشت که زمانی مجموعهای مرتبط با سیرک نرون در آن قرار گرفته بود؛ همان محدودهای که بر اساس روایتهای تاریخی، سنت پیتر در آن کشته شد و امروزه شهر واتیکان و کلیسای سنت پیتر در نزدیکی آن قرار دارند.
بقایایی که معمولا زیر آب پنهان هستند
امروزه بهترین نقطه برای مشاهده بقایای پل نرون، پل فرشتگان است؛ سازه تاریخی معروفی که رود تیبر را قطع میکند و به قلعه سنت آنجلو میرسد.
بقایای پل نرون در بیشتر مواقع کاملا زیر آب قرار دارند و همین موضوع باعث میشود مشاهده بخشهای مختلف آن برای عموم بسیار دشوار باشد. اما پایینرفتن سطح آب در تابستان امسال، بلوکهای بزرگی از سازه باستانی را نمایان کرده است.
این اتفاق برای باستانشناسان نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نمایانشدن بخشهایی از پل که معمولا زیر آب هستند، امکان بررسی مستقیم ساختار آن را فراهم میکند.
بااینحال، این نخستین بار نیست که کاهش شدید آب تیبر چنین منظرهای را آشکار میکند. بقایای پل نرون آخرین بار در جریان خشکسالی سال ۲۰۲۲ نیز از آب بیرون آمده بودند.
خشکسالی، بقایای دیگری را هم آشکار کرده است
کاهش سطح آب تیبر تنها بقایای پل باستانی را نمایان نکرده است. در بخشهایی از رودخانه و بهویژه در مناطق بالادست، اشیای مدرن مختلفی نیز از زیر آب بیرون آمدهاند.
در میان این اشیا، دوچرخه و اسکوتر برقی، یخچال و حتی یک خودرو دیده شده است. با پایینرفتن سطح آب، چیزهایی که معمولا در بستر رودخانه پنهان میمانند، بیشتر در معرض دید قرار گرفتهاند.
اما برای گردشگران و علاقهمندان به تاریخ، نمایانشدن بقایای پل نرون جذابیت دیگری دارد. این سازه یادگاری از دورهای است که رم مرکز یکی از بزرگترین امپراتوریهای جهان بود و رود تیبر نقش مهمی در شکلگیری و توسعه شهر داشت.
درحالیکه گرمای شدید و خشکسالی، آثار و پیامدهای نگرانکنندهای برای رم و دیگر مناطق اروپا به همراه داشته، پایینرفتن آب تیبر دستکم فرصتی موقت برای مشاهده بخشی از تاریخ پنهان شهر ایجاد کرده است؛ بخشی که در شرایط عادی، در زیر آب رودخانه قرار دارد.