بهنقل از لایو ساینس؛ پژوهشی ۱۱ساله در محلههای شیکاگو نشان میدهد مناطقی که پوشش درختی خود را از دست دادهاند، با افزایش نرخ مرگومیر مواجه شدهاند؛ این ارتباط در گرمترین بخشهای شهر پررنگتر بوده است.
از دست رفتن درختان بالغ در یک محله ممکن است مسئلهای فراتر از کاهش فضای سبز باشد و حتی با جان انسانها ارتباط داشته باشد. یک مطالعه جدید نشان میدهد محلههایی که پوشش درختی آنها کاهش پیدا میکند، ممکن است با افزایش نرخ مرگومیر روبهرو شوند.
این پژوهش که ۵ آگوست در مجله علمی GeoHealth منتشر شده، تغییرات پوشش درختی و نرخ مرگومیر را در محلههای مختلف شیکاگو طی ۱۱ سال بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد آنچه بیش از تعداد درختان با نرخ مرگومیر ارتباط داشت، روند تغییر پوشش درختی از یک سال به سال دیگر بود.
محلههایی که سالبهسال درختان بیشتری از دست میدادند، معمولا افزایش نرخ مرگومیر را تجربه کردند؛ در مقابل، در مناطقی که پوشش درختی افزایش یافت، نرخ مرگومیر کاهش پیدا کرد. این ارتباط در گرمترین بخشهای شیکاگو شدیدتر بود.
البته پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه نمیتواند ثابت کند که از دست رفتن درختان مستقیما باعث افزایش مرگومیر شده است؛ یافتهها تنها نشان میدهند این دو روند همزمان با یکدیگر تغییر کردهاند.
بااینحال، نتایج به شواهد فزایندهای اضافه میشود که نشان میدهند پوشش درختی شهرها میتواند در محافظت از مردم در برابر گرمای شدید، بهویژه با گرمتر شدن اقلیم، نقش مهمی داشته باشد. درختان با ایجاد سایه روی خیابانها و ساختمانها و آزاد کردن بخار آب، به کاهش دمای محیط کمک میکنند.
آنچه تغییر میکند مهمتر از تعداد درختان است
به گفته ویوک شانداس، استاد مطالعات و برنامهریزی شهری در دانشگاه ایالتی پورتلند که در این پژوهش مشارکت نداشته است، اهمیت مطالعه جدید بیشتر از آنکه در اثبات مفید بودن درختان برای سلامت انسان باشد، به شیوه بررسی این ارتباط بازمیگردد.
بخش زیادی از پژوهشهای قبلی درباره ارتباط پوشش درختی و مرگومیر، وضعیت فضای سبز یک محله را در یک مقطع زمانی بررسی کردهاند. اما پژوهشگران این بار تغییرات پوشش درختی را در طول زمان دنبال کردند و دریافتند افزایش یا کاهش پوشش درختی با نرخ مرگومیر ارتباط بیشتری دارد.
شانداس میگوید این یافته با نتایج پژوهشهای انجامشده در شهرهای دیگر نیز همخوانی دارد. بر اساس یکی از مطالعات مورد اشاره او، از میان ۳۳ شهر آمریکا، نزدیک به سهچهارم شهرها در حال از دست دادن پوشش سبز خود بودند و گرمترین محلهها نیز معمولا بیشترین کاهش پوشش درختی یا کمترین میزان افزایش آن را داشتند.
اندازه این ارتباط در پژوهش جدید نیز قابلتوجه بود. به ازای هر یک واحد درصد افزایش سالانه در پوشش درختی، نرخ مرگومیر حدود ۱۰ درصد کاهش پیدا میکرد. بیشترین کاهش نیز در مرگومیرهای مرتبط با بیماریهای قلبیعروقی، تنفسی و مشکلات سلامت روان مشاهده شد.
بررسی بیش از ۲۲۰ هزار مورد مرگ
پژوهشگران برای رسیدن به این نتایج، دادههای ماهوارهای سالانه مربوط به پوشش درختی تمام مناطق سرشماری شیکاگو را از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ با بیش از ۲۲۰ هزار مورد مرگ ثبتشده در دادههای مراکز بهداشت ایالتی و شهری ترکیب کردند.
آنها در مدلهای آماری خود عواملی مانند دمای تابستان، آلودگی هوا، درآمد و جدایی جغرافیایی جمعیتها بر اساس وضعیت اجتماعی و اقتصادی را نیز در نظر گرفتند؛ عواملی که پژوهشهای پیشین آنها را با افزایش مرگومیر مرتبط دانستهاند.
پژوهشگران سپس محلهها را بر اساس میزان پوشش درختی دستهبندی کردند تا مشخص شود ارتباط میان تغییر پوشش درختان، گرما و مرگومیر در کدام مناطق شدیدتر است.
شانداس میگوید طراحی پژوهش دقیق است، اما مانند هر مطالعه مشاهدهای، محدودیتهایی دارد. دادهها نشان میدهند کاهش پوشش درختی و افزایش مرگومیر همزمان رخ دادهاند، اما نمیتوانند رابطه علت و معلولی قطعی میان آنها برقرار کنند.
از سوی دیگر، تصاویر ماهوارهای ممکن است درختان تازهکاشتهشده را بهخوبی ثبت نکنند و در نتیجه میزان واقعی پوشش درختی را کمتر از مقدار آن نشان دهند. ابزارهای تصویربرداری با وضوح بالاتر ممکن است بتوانند درختان جوان و کمتراکم را دقیقتر شناسایی کنند.
چرا درختان از سلامت شهروندان محافظت میکنند؟
هنوز مشخص نیست دقیقا چه عواملی باعث میشوند پوشش درختی بیشتر با کاهش مرگومیر ارتباط داشته باشد. دادههای پژوهش نشان میدهد موضوع فقط ایجاد سایه و کاهش دما نیست؛ زیرا کاهش پوشش درختی با افزایش مرگومیر ناشی از طیف متنوعی از بیماریها ارتباط داشت، نه فقط بیماریهایی که ارتباط مستقیمی با گرما دارند.
از نظر جغرافیایی نیز الگوی مشاهدهشده با تاریخچه سرمایهگذاری و توسعه نابرابر در شیکاگو همخوانی داشت. بخشهای جنوبی و غربی شهر بیشترین کاهش پوشش درختی، گرمترین تابستانها و بالاترین نرخ مرگومیر را تجربه کردند؛ حتی در برخی موارد، این مناطق در ابتدای دوره پژوهش از پوشش درختی بالاتر از میانگین برخوردار بودند. در مقابل، محلههای نزدیک به ساحل دریاچه میشیگان خنکتر باقی ماندند و نرخ مرگومیر پایینتری داشتند.
هریسون گارسیا، دانشجوی پزشکی دانشگاه نورثوسترن و یکی از نویسندگان مطالعه، میگوید ایده این پژوهش پس از قدمزدن در خیابانهای کمدرخت شیکاگو شکل گرفت. او متوجه شده بود راه رفتن در مناطقی که درختان کمی دارند، در مقایسه با خیابانهای مجاور که درختان بالغ در آنها قرار گرفتهاند، بسیار خستهکنندهتر است.
کاشت درخت کافی نیست؛ درختان قدیمی را هم باید حفظ کرد
پژوهشگران در بخشی از مطالعه، سناریویی فرضی را بررسی کردند که در آن پوشش درختی کل شیکاگو سالانه ۰.۰۳ درصد افزایش پیدا کند؛ رقمی که تقریبا با روند فعلی کاشت حدود ۱۴ هزار درخت در سال در این شهر مطابقت دارد.
مدل آماری پژوهشگران نشان داد چنین افزایشی میتواند سالانه از حدود ۱۰۵ مورد مرگ جلوگیری کند. البته شانداس تأکید میکند این رقم باید بهعنوان تخمینی برای نشان دادن ابعاد احتمالی اثر در نظر گرفته شود، نه پیشبینی دقیقی از تعداد جانهایی که با کاشت درخت نجات پیدا خواهند کرد.
یک درخت تازهکاشتهشده نیز نمیتواند از همان ابتدا سایه و مزایای یک درخت بالغ را فراهم کند. پژوهشهای پیشین در پورتلند نشان دادهاند که ارتباط میان کاشت درخت و کاهش مرگومیر انسانی، با افزایش سن درختان بیشتر میشود.
به همین دلیل، پژوهش جدید بیش از آنکه صرفا بر کاشت درختان بیشتر تأکید کند، بر اهمیت حفظ درختان بالغ موجود تأکید دارد؛ درختانی که دههها زمان برای رشد و ایجاد پوشش گسترده صرف کردهاند و جایگزین کردن آنها با نهالهای تازهکاشتهشده، دستکم در کوتاهمدت، همان مزایا را به همراه نخواهد داشت.