شهرهای جعلی چینی؛ ذوق گردشگران برای شهرهای تاریخی ساختگی!
به نقل از سیانان؛ چین به گذشتهاش افتخار میکند، اما بخش بزرگی از همان گذشته در آتش، جنگ، غارت و انقلاب از میان رفته است. حالا یک پاسخ تازه پیدا شده؛ فانگو، یا همان جاذبههای «تقلید تاریخی»، که در آنها روستاها، خیابانها و مجموعههای کامل از صفر ساخته میشوند تا حسِ دورانهای کهن را بازسازی کنند. نتیجه، ترکیبی بزرگ و گاهی عجیب از تاریخ دودمانی، معماری و جغرافیاست؛ ترکیبی که بیشتر از آنکه به اصالت تکیه کند، بر تجربه تکیه دارد.
مقامهای گردشگری و فعالان این صنعت میگویند سلیقه مصرفکننده در چین تغییر کرده و مسافران بیشازپیش برای «ارزش عاطفی» پول میپردازند؛ یعنی تجربهای عمیقتر، پرمعناتر و غرقهکنندهتر میخواهند. همین تغییر ذائقه باعث شده برای بسیاری از مسافران داخلی، بهویژه در اقتصادی که رشدش کند شده، فانگوها به پناهگاهی کوتاهمدت تبدیل شوند. در چنین سفرهایی، یک بسته آماده با لباسهای سنتی هانفو حدود ۱۵ دلار هزینه دارد و ۱۰ دلار دیگر هم میتواند آرایش، اکسسوری، عکاسی حرفهای و ویرایش پستولید را فعال کند.
شهرهایی که تاریخ را بازنویسی میکنند
چین فقط برای مخاطب داخلی این فضاها را نمیسازد. حالا گردشگران خارجی هم وارد همان بازی شدهاند. پدیدهای که در شبکههای اجتماعی با نام Chinamaxxing شناخته میشود، جوانان زیادی را به برنامهریزی سفر به چین ترغیب کرده؛ سفری که در آن، تجربهی زیباییشناختی و بازآفرینی فرهنگی همزمان هدف قرار میگیرد. پرسش اصلی اما پابرجاست. این شهرها واقعا چه هستند؟
شهر آبی گوبی در پکن
شهر آبی گوبی در پکن یکی از شناختهشدهترین نمونههاست. اگر ونیز را کنار بگذارید، اینجا کانال، خیابان سنگفرش، چایخانههای فانوسدار و خانههای با سقف خاکستری دارد. مجموعه در پای بخش سیمتای دیوار بزرگ چین قرار گرفته و برای کسانی که از پیادهروی در گرمای کوهستان خسته شدهاند، بهنوعی پناهگاه به نظر میرسد. قایقسواری در کانالها، درختان بیدِ کهنسال در کنار آب و پلاکهای ترکخورده که از میان پیچکها دیده میشوند، همه برای القای حسِ «زندگی کنار آب در دوران دودمان چینگ» چیده شدهاند.
فقط یک مشکل وجود دارد. چنین روستاهای آبی در شمال چین هرگز وجود نداشتند و «جیانگنان» هم به معنای «جنوب رود یانگتسه» است، جایی حدود ۸۰۰ مایل دورتر. با این حال، گوبی اثرِ قدیمی نیست. مجموعه در سال ۲۰۱۴ توسط یک بنگاه دولتی ساخته شد و ۶۰۰ میلیون دلار سرمایهگذاری پشت آن قرار داشت. ایده، دو جاذبه محبوب چین را به هم وصل کرد؛ دیوار بزرگ در شمال و شهرهای آبی در جنوب. چیزی که زمانی از پکن با یک پرواز دو ساعته دسترسپذیر بود، حالا با رانندگی دو ساعته در دسترس قرار گرفته است.
در سالهای اخیر، گوبی دلِ خستهی بسیاری از ساکنان پکن و گردشگران خارجی کنجکاو را برده و پول آنها را هم جذب کرده است. پلتفرمهایی مثل Klook حالا دیوار بزرگ و شهر آبی را در قالب تور یکروزه میفروشند و وعدهی «فرار از شلوغی شهر و سفر به روستایی باستانی» میدهند. تا ژوئیهی ۲۰۲۶، این مجموعه در Klook بیش از ۱۰ هزار رزرو و ۲۲۰۰ نقد داشته و میانگین امتیاز ۴.۹ ثبت کرده است. اقامت هم کاملا در اختیار شرکتهای دولتی است؛ از مهمانخانههای ساده تا اقامتگاههای لوکس، با نرخهایی که برای بعضی واحدها تا شبی ۵۰۰ دلار بالا میرود.
برای بسیاری از مسافران، نبودِ تاریخ واقعی مانع جدی نیست. با این حال، بعضیها انتظار شفافیت بیشتری دارند. Minyada «Minnie» Chotichaicharin، دانشجوی تایلندی، در آوریل از Gubei بازدید کرد. تور دو ساعتهاش شامل صنایعدستی، تیراندازی با کمان، چشمههای آب گرم و قایقسواری کلاسیک بود. اما بعدتر فهمید که این مجموعه به آن قدمتی که به نظر میرسد، نیست. خودش میگوید احساس ناامیدی داشته و اضافه میکند که بازسازیبودن مکان برایش مشکل اصلی نیست، اما «سخت است که حس نکنم فریب خوردهام».
شهر داتانگ اوربرایت در شیآن
شیآن زمانی، حدود سال ۷۵۰ میلادی، بزرگترین و جهانوطنیترین شهر دنیا بود. بهعنوان دروازهی جادهی ابریشم، بازرگانانی از آسیا، اروپا و خاورمیانه در آن رفتوآمد میکردند. شیآن امروز هم هویت چینیِ پررنگی دارد. در مسیر عابرپیاده، گردشگران کنار مجسمهی شاعران مشهور دودمان تانگ عکس میگیرند و یک نانوایی لوکس هم اژدهایی را نمایش میدهد که تماما از باگت ساخته شده است.
اکنون همین شهر، نسخهی خودش را از «شهری که هیچوقت نمیخوابد» ساخته است. شهر داتانگ اوربرایت با پاگوداهای سرخ و موسیقی EDM چینی، بازآفرینی پرشتابی از عصر طلایی دودمان تانگ به حساب میآید. این خیابان عابرپیاده ۲۱۰۰ متری که با همهی مقررات و محدودیتهای زمان باستان مقابله میکند، سالانه نزدیک به ۷۵ میلیون بازدیدکننده جذب میکند. بخشی از مخاطبان برای تاریخ میآیند، اما بسیاری برای شبزندهداریِ نئونی و شلوغیِ نمایشی آنجا را انتخاب میکنند.
تازهترین وسوسه، عروسیهای «سفر در زمان» است. این عکاسیِ فشرده سه دست لباس میخواهد؛ هانفوی سرخِ تانگ، چپاولگراهای ظریفِ دوران جمهوری، و لباس سفیدِ غربیِ مدرن. فیلمبرداران، زوجها را در میان پاویونهای نورانی و جمعیتِ در رفتوآمد دنبال میکنند و مونتاژی چندقرنی از عشق میسازند.
برای بازسازی یک مراسم عروسی سنتی چینی، بازیگران چای تعارف میکنند، شیپور مینوازند و رقص شیر را بهصورت طراحیشده اجرا میکنند. اوج مراسم، ورود زوج است؛ داماد سوار بر اسب میآید و عروس از میان آتشبازی قدمزنان عبور میکند. بعد صحنه برش میخورد و با حرکت رو به جلو، زوج در سدهای دیگر «دوباره» همدیگر را پیدا میکنند؛ گاهی بهصورت عاشقان یونیفرمپوشِ دانشگاهیِ امروز. برخی بازدیدکنندگان از فرارِ کوتاهمدت و تجربهی کنترلشدهای که فانگوها ارائه میدهند راضیاند. برخی دیگر از فانتزیِ بیش از حدِ طراحیشده و فقدان شفافیت ناراضی میمانند. با این حال، یک چیز روشن است؛ شبکههای اجتماعی از این فضاها استقبال میکنند و همین استقبال، آینده آنها را تعیین میکند.