چرا گربهها روی پاهایشان هم سبیل دارند؟
گربهها به سبیلهای بلند روی صورتشان معروفاند، اما اگر با دقت نگاه کنید، روی پاهای آنها هم چند سبیل کوتاه دیده میشود. بهنقل از لایو ساینس، این موهای حسی که «سبیلهای مچی» (Carpal Vibrissae) نام دارند، یکی از ابزارهای مهم گربه برای درک محیط اطراف هستند.
سبیلها که در علم با نام Vibrissae شناخته میشوند، در واقع موهایی هستند که نسبت به موهای معمولی ضخیمتر و سفتترند. خودِ مو عصب ندارد، اما ریشه آن درون گیرندههایی قرار گرفته است که سرشار از پایانههای عصبی هستند و به همین دلیل، کوچکترین تماس یا لرزش را تشخیص میدهند.
رابین گرنت، زیستشناس حواس در دانشگاه متروپولیتن منچستر، درباره حساسیت این اندام میگوید:
سبیلهای گربه تقریبا به اندازه نوک انگشتان انسان حساس هستند.
جاناتان لوسوس، زیستشناس تکاملی دانشگاه واشینگتن در سنتلوئیس، در اینباره میگوید:
گربهها نمیتوانند روی چیزی که کمتر از ۲۵ سانتیمتر با چشمشان فاصله دارد، بهخوبی فوکوس کنند؛ بنابراین از سبیلهایشان برای تشخیص موقعیت اجسام استفاده میکنند.
علاوه بر سبیلهای صورت، گربهها بالای چشم، زیر چانه و دو طرف سر نیز سبیلهای تخصصی دارند که هرکدام وظیفه خاصی بر عهده دارند؛ از محافظت از چشمها گرفته تا افزایش آگاهی از فضای اطراف.
اما سبیلهای روی پاهای گربهها چه کاربردی دارند؟ پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش ندارند، اما شواهد نشان میدهد این سبیلها هنگام بالا رفتن از درخت، حرکت در مسیرهای دشوار و حتی گرفتن شکار به گربه کمک میکنند.
لوسوس در توضیح این موضوع میگوید:
گونههایی که سبیل مچی دارند، معمولا حیواناتی هستند که با دستهای خود چیزی را میگیرند یا از درخت بالا میروند. اگر دیدن چیزی که در حال گرفتن آن هستند، دشوار باشد، این سبیلها میتوانند اطلاعات حسی بیشتری در اختیارشان قرار دهند.
به گفته او، شاید یکی از دلایل وجود این ساختار در گربهها و نبود آن در سگهای اهلی، تفاوت در نحوه استفاده از دستهای جلویی باشد؛ زیرا گربهها میتوانند دستهای خود را تا حدی به طرفین حرکت دهند و برای گرفتن اشیاء از آنها استفاده کنند، اما سگها چنین تواناییای ندارند.
البته سبیل مچی فقط مختص گربهها نیست. بسیاری از گوشتخواران، برخی جوندگان، لمورها و آرمادیلوها نیز این نوع سبیل را دارند، درحالیکه در حیواناتی مانند خرگوش، اسب و گاو دیده نمیشود.
گرنت نیز درباره نقش احتمالی این ساختار میگوید:
احتمالا این سبیلها به هدایت حرکت و قرار گرفتن ایمن پنجهها، بهویژه هنگام بالا رفتن، کمک میکنند. همچنین ممکن است در کنترل و نگه داشتن شکار نیز نقش داشته باشند.