چرا تاق بستان کرمانشاه هنوز ثبت جهانی نشده است؟
به نقل از ایسنا؛ مجموعه باستانی تاق بستان در شمال شهر کرمانشاه با وجود گذشت نزدیک به دو دهه از ورود به فهرست موقت یونسکو، همچنان در انتظار ثبت نهایی در فهرست میراث جهانی قرار دارد. سنگنگارهها و سنگنبشتههای دورهی ساسانی در این محوطه تاریخی، از ارزشمندترین آثار باستانی ایران به شمار میروند که روند ثبت جهانی آنها با چالشهای اداری و ساختاری مواجه شده است.
سهمیهبندی سالانه یونسکو برای ثبت آثار هر کشور و اولویتبندی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مسیر جهانی شدن این اثر را طولانیتر کرده است. ایران به دلیل داشتن آثار تاریخی فراوان، پروندههای متعددی در صف انتظار دارد و بر همین اساس، سیاست جدید بر ثبت زنجیرهای آثار متمرکز شده است.
محمدمهدی فیض آقایی، مدیر پایگاه ملی تاق بستان، گفت:
«تاق بستان هم از سالها پیش در این فهرست قرار گرفته، اما پارهای مسائل از جمله نبود یک عزم ملی و استانی، باعث شده تا کماکان به ثبت جهانی نرسد. برای اینکه تاق بستان به ثبت جهانی برسد، باید یک عزم ملی و استانی شکل میگرفت و همه از مسئولین ارشد تا نمایندگان استان و حتی مردم برای این مطالبه پای کار میآمدند، اما متاسفانه این اتفاق در سالهای گذشته نیفتاده است.»
مدیر پایگاه ملی تاق بستان با اشاره به راهکار جدید برای حل این مشکل، از برنامه ثبت زنجیرهای چند اثر شاخص استان کرمانشاه خبر داد. معبد آناهیتا، تاق بستان و عمارت خسرو قرار است در قالب یک پرونده مشترک با عنوان محور اشکانی - ساسانی، از معبد آناهیتا تا ایوان مدائن به یونسکو ارائه شوند. این شیوه به دلیل بینالمللی بودن، خارج از نوبت بررسی میشود و حساسیتها روی نقاط ضعف محلی را کاهش میدهد.
محمدمهدی فیض آقایی، مدیر پایگاه ملی تاق بستان، درباره وضعیت رستورانها و ساختوسازهای حریم این اثر گفت:
«اینکه رستورانها مانع اصلی ثبت جهانی شدن این اثر بوده، درست نیست. هرچند که قطعا برای ثبت جهانی شدن تاق بستان نیاز است برخی از این رستورانها تملک شود و یک ساماندهی منظری به آنها داده شود، اما آنها در طول دهههای گذشته به بخشی از هویت این مجموعه تبدیل شدهاند و صرفا نمیتوان گفت به دلیل وجود آنها تاق بستان ثبت جهانی نمیشود.»
مسئولان پایگاه ملی تاق بستان برای ۱۱۰ ساختمان در حریم منظری این اثر حکم تخریب دریافت کردهاند، اما اجرای این احکام به دلیل مسکونی بودن با چالشهای اجتماعی همراه است. با این حال، تدوین پرونده زنجیرهای میتواند تمرکز روی این موانع را به حداقل برساند و مسیر ثبت جهانی را هموار کند.