کشف کشتی غرق شده با گنجینهای از طلاهای ۱۳۰۰ سال پیش!
بهنقل از هریتیجدیلی؛ باستانشناسان در جریان کاوش یک کشتی غرقشده بیزانسی در نزدیکی جزیره ملیت در کرواسی، مجموعهای کمنظیر از آثار طلایی شامل تزئینات تشریفاتی کمربند، سکههای امپراتوری و یک انگشتر طلایی کشف کردند. این یافتهها اطلاعات تازهای درباره تجارت، سفرهای رسمی و ارتباطات سیاسی امپراتوری بیزانس در دریای آدریاتیک در اوایل قرون وسطی ارائه میکنند.
کشتی غرقشده به اواخر قرن هفتم یا اوایل قرن هشتم میلادی تعلق دارد و زمانی در مسیر دریایی مهمی میان قسطنطنیه و بندرهای ساحل آدریاتیک و شمال ایتالیا حرکت میکرد. با توجه به آثار کشفشده، پژوهشگران معتقدند این کشتی علاوه بر حمل کالاهای ارزشمند، ممکن است یکی از مقامهای بلندپایه بیزانسی را نیز جابهجا کرده باشد.
مؤسسه حفاظت کرواسی نخستین بار در سال ۲۰۱۴ این محوطه را طی یک بررسی زیرآبی شناسایی کرد. وجود آمفوراهای پراکنده در بستر دریا نشان داد که این لاشه به یک کشتی بیزانسی تعلق دارد و پس از آن، پروژهای بلندمدت برای کاوش آن آغاز شد.
کار روی کشتی بهدلیل موقعیت دشوار آن در عمق نزدیک به ۱۴۰ متری و قرار گرفتن روی شیبی تند در زیر آب، با سرعت کمی پیش میرود. محدود بودن زمانهای مناسب غواصی باعث شده است پژوهشگران هر فصل ابتدا جزئیات محوطه را ثبت کنند و سپس آثار را از زیر آب خارج کنند.
یکی از مهمترین یافتههای کاوش، چهار مجموعه کمربند طلایی تزئینشده با زمرد، یاقوت و مروارید است. این کمربندها دارای سگکهای پیچیده و بخشهای تزئینی انتهایی هستند که مقامهای بلندپایه بیزانسی آنها را بهعنوان بخشی از پوشش تشریفاتی خود استفاده میکردند.
مؤسسه حفاظت کرواسی اعلام کرده است تاکنون مجموعهای مشابه از کمربندهای تشریفاتی طلایی در هیچ محوطه باستانشناسی زیرآبیای در منطقه مدیترانه کشف نشده است.
باستانشناسان همچنین مجموعهای از سکههای طلای «سولیدوس» را کشف کردند که در دوره چهار امپراتور از دودمان هراکلیوس ضرب شدهاند. این سکهها علاوه بر ارزش تاریخی، به پژوهشگران کمک میکنند زمان دقیقتر غرق شدن کشتی را مشخص کنند.
اما یکی از جذابترین یافتهها، انگشتر مُهر طلایی با تصویر یکی از امپراتوران دودمان هراکلیوس است. این نوع انگشترها فقط زیورآلات نبودند، بلکه برای تأیید اسناد رسمی و نامههای امپراتوری استفاده میشدند و معمولا در اختیار مقامهای ارشد نظامی یا اداری قرار داشتند.
کشف چنین انگشتری احتمال حضور فردی با جایگاه سیاسی بالا در کشتی را مطرح کرده است. البته پژوهشگران احتمال میدهند این انگشتر بهعنوان هدیه دیپلماتیک نیز حمل میشده و الزاما متعلق به یکی از سرنشینان نبوده باشد.
بررسی محموله کشتی نشان میدهد که این سفر تنها با هدف جابهجایی اشیای ارزشمند انجام نشده است. باستانشناسان آمفوراهای حملونقل، کاسهها و کوزههای سفالی، ترازوهای تجاری و مهرههای بازی ساختهشده از عاج نیز پیدا کردهاند.
برخی یافتهها از ارتباطات سیاسی گستردهتر بیزانس حکایت دارند. یکی از کمربندهای طلایی کشفشده شباهت زیادی به نمونهای دارد که پیشتر در یک گور آواری در سرزمین اصلی کرواسی پیدا شده بود. این شباهت نشان میدهد هر دو اثر ممکن است در یک کارگاه ساخته شده باشند و سپس در میان گروههای اشرافی خارج از مرزهای امپراتوری بیزانس، دستبهدست شده باشند.
کشتی غرقشده ملیت اهمیت ویژهای دارد، زیرا نمونههای باقیمانده از کشتیهای بیزانسی این دوره بسیار محدود هستند. تنها کشتی بیزانسی شناختهشده دیگر در دریای آدریاتیک به قرن یازدهم میلادی تعلق دارد؛ یعنی چند قرن پس از کشتی تازه کشفشده.
کاوش و بررسی تخصصی آثار این محوطه همچنان ادامه دارد و پژوهشگران امیدوارند یافتههای جدید، تصویر دقیقتری از حملونقل دریایی، تجارت و روابط دیپلماتیک بیزانس در دورهای ارائه دهد که شواهد باستانشناسی چندانی از آن در دست نیست.