چرا آواز پرندگان در نقاط مختلف دنیا متفاوت است؟
پژوهشی تازه نشان میدهد آواز پرندگان در سراسر جهان، با وجود تفاوتهای فراوان میان گونهها و زیستگاهها، از هشت الگوی صوتی مشترک تشکیل شده است. پژوهشگران با بررسی بیش از ۱۱۶ هزار آواز متعلق به ۳ هزار و ۱۶۰ گونه از پرندگان آوازخوان، چارچوبی جهانی برای توضیح تفاوتهای موجود در ارتباطات صوتی پرندگان ارائه کردند.
بهنقل از مجله ساینس، پژوهش جدید تلاش میکند به یکی از پرسشهای مهم زیستشناسی پاسخ دهد: چه عواملی باعث میشوند آواز پرندگان در نقاط مختلف جهان متفاوت باشد؟ پژوهشگران معتقدند پاسخ این سؤال تنها به تکامل گونهها مربوط نیست و عواملی مانند محیط زندگی، نحوه انتقال صدا و رفتارهای اجتماعی نیز در آن نقش دارند.
آواز پرندگان کاربردهای مختلفی دارد؛ آنها از این صداها برای جذب جفت، دفاع از قلمرو و ارتباط با رقیبان استفاده میکنند. بااینحال، دانشمندان تاکنون چارچوبی جامع برای بررسی تنوع جهانی این صداها نداشتند.
هشت الگوی صوتی، پایه مشترک آواز پرندگان
پژوهشگران برای تحلیل آوازها از روشهای خودکار پردازش صدا استفاده کردند و هر آواز را بر اساس الگوهای تغییرات فرکانس و زمان بررسی کردند. آنها دریافتند بیشتر آوازهای پرندگان از ترکیب دو تا هشت الگوی صوتی ساخته میشوند؛ مشابه ترکیب عناصر مختلف در یک قطعه موسیقی.
این هشت الگو شامل سه نوع تریل یا لرزش صوتی با سرعتهای متفاوت، سه نوع سوت با تغییرات مختلف در زیر و بمی صدا و دو ساختار پیچیدهتر به نام نتهای آشوبناک آتونال و دستههای هارمونیک بودند.
پژوهشگران در مقاله خود نوشتند:
بیشتر گونهها (۶۵٫۳ درصد) الگوی غالب خود را در بیش از ۸۰ درصد آوازهایشان استفاده میکنند، درحالیکه گونههای دیگر تنوع بیشتری در ساختار آوازهای خود نشان میدهند.
محیط زندگی مسیر حرکت صدا را تعیین میکند
نتایج مطالعه نشان داد شرایط محیطی تأثیر زیادی بر نوع آواز پرندگان دارد. صدا در جنگلهای انبوه و مرطوب، بهویژه در مناطق استوایی، رفتار متفاوتی نسبت به محیطهای باز دارد.
پرندگانی که در جنگلهای بارانی زندگی میکنند، بیشتر از صداهای سادهتر مانند سوتهای یکنواخت و آهسته استفاده میکنند؛ زیرا این صداها میتوانند مسافتهای طولانیتری را در محیطهای پیچیده طی کنند.
در مقابل، پرندگان مناطق معتدل بیشتر به سمت آوازهای سریعتر و پیچیدهتر مانند تریلهای سریع و سوتهای دارای تغییرات زیاد گرایش دارند. این صداها اطلاعات بیشتری منتقل میکنند، اما در مسافتهای طولانی سریعتر کیفیت خود را از دست میدهند. پژوهشگران این تفاوت را نوعی تعادل میان انتقال اطلاعات بیشتر و توانایی انتشار صدا در محیط میدانند.
تکامل و رفتار اجتماعی نیز بر آواز پرندگان اثر دارند
این مطالعه نشان داد تکامل گونهها مهمترین عامل در تفاوت میان الگوهای آواز پرندگان است و حدود ۸۲ درصد از تغییرات مشاهدهشده را توضیح میدهد. بااینحال، ویژگیهای زیستی و رفتاری نیز نقش قابل توجهی دارند.
برای نمونه، گونههایی که برای ارتباط از فاصلههای دور استفاده میکنند، بیشتر به سراغ سوتهای یکنواخت و تریلهای آهسته میروند. در مقابل، پرندگانی که در فاصله نزدیک ارتباط برقرار میکنند، بیشتر از صداهای پیچیده مانند تریلهای بسیار سریع و ساختارهای هارمونیک استفاده میکنند.
پژوهشگران همچنین ارتباطی میان سیستم جفتگیری و پیچیدگی آوازها پیدا کردند. گونههایی که نرهایشان با چند ماده جفتگیری میکنند، بیشتر از صداهای پیچیدهتر با تغییرات سریع استفاده میکنند.
یک نقشه جهانی برای مطالعه ارتباطات صوتی حیوانات
این پژوهش با استفاده از مجموعهای گسترده از دادههای جمعآوریشده پروژههای علمی شهروندی انجام شد. پرندگان آوازخوان یا گنجشکسانان، که بیش از ۶۰ درصد تمام گونههای پرندگان جهان را تشکیل میدهند، موضوع اصلی این بررسی بودند؛ زیرا تقریبا در همه زیستگاههای خشکی حضور دارند.
البته پژوهشگران اشاره کردند که این مطالعه محدودیتهایی نیز دارد؛ زیرا همه گونههای پرندگان در دادهها حضور نداشتند و استفاده از مجموعههای صوتی عمومی ممکن است در برخی موارد باعث خطا در شناسایی گونهها شود.
با وجود همه محدودیتها، دانشمندان معتقدند این چارچوب میتواند به بررسی گستردهتر ارتباطات صوتی حیوانات کمک کند و نشان دهد چگونه دنیای فیزیکی اطراف موجودات زنده، شیوه ارتباط آنها را شکل میدهد.