کشف دو قلوهای باستانی در یک توالت؛ راز عجیب یک آرامگاه
بهنقل از لایو ساینس؛ باستانشناسان در نزدیکی معبد مشهور آرتمیس در شهر باستانی افسوس ترکیه، آرامگاهی کمسابقه متعلق به دو نوزاد را کشف کردهاند که احتمال میرود دوقلوهای نارس بوده باشند. یکی از این نوزادان نیز یک دنده گردنی اضافه داشته؛ ویژگی ژنتیکی نادری که این کشف را از نظر علمی ارزشمندتر کرده است.
پژوهشگران نتایج مطالعه را در مجله Childhood in the Past منتشر کردهاند. آنها بقایای دو نوزاد را در قبری سنگچینشده متعلق به سدههای هشتم تا نهم میلادی، در دوره بیزانس میانه، بررسی کردند.
نکته عجیب این است که این آرامگاه داخل کانال یک توالت عمومی متروکه قرار داشت. این توالت در دوره روم باستان به تالار موسیقی (اودئون) افزوده شده بود؛ بنایی که در محدوده مقدس معبد آرتمیس، یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان، قرار داشت.
باستانشناسان هنگام گشودن قبر، اسکلت دو نوزاد را در کنار یکدیگر یافتند. بررسی اندازه استخوانها نشان میدهد هر دو نوزاد احتمالا در حدود هفته ۳۳ تا ۳۴ بارداری، یعنی نزدیک به هفتونیمماهگی، متولد شده بودند و پیش از موعد جان خود را از دست دادهاند.
پژوهشگران احتمال میدهند این دو نوزاد دوقلو بوده باشند، زیرا سن تقریبی آنها هنگام مرگ یکسان است و در تماس مستقیم با یکدیگر دفن شدهاند. بااینحال، تأیید قطعی موضوع به آزمایشهای DNA در آینده نیاز دارد.
در بررسی استخوانها، اثری از آسیب یا بیماری مشاهده نشد؛ اما یکی از نوزادان یک دنده گردنی اضافه داشت. این ناهنجاری ارثی در حدود یک درصد افراد دیده میشود و معمولا مشکلی ایجاد نمیکند، اما در نوزادان میتواند با اختلال در ژنهای HOX، که نقش مهمی در رشد جنین دارند، ارتباط داشته باشد. چنین اختلالاتی خطر تولد زودرس، مردهزایی یا مرگ ناگهانی نوزاد را افزایش میدهند. پژوهشگران میگویند تاکنون نمونهای از دوقلوهای باستانی دارای این ویژگی ژنتیکی در مطالعات باستانشناسی گزارش نشده بود.
پژوهشگران همچنین معتقدند محل غیرمعمول دفن این دو نوزاد احتمالا به این دلیل انتخاب شده که نوزادان نارس پیش از غسل تعمید جان باخته بودند. به گفته پژوهشگران، این آرامگاه شاید نوعی مصالحه میان آیینهای تدفین مسیحی و سنتهای محلی آن زمان بوده است.
پژوهشگران هیچ نشانهای از دفن مادر این نوزادان در همان محل یا گورستان افسوس پیدا نکردند. آنها میگویند نمیتوان با اطمینان گفت مادر نیز هنگام زایمان جان باخته یا بعدها در جای دیگری دفن شده است؛ اما در آن دوران، مرگ نوزادان و مادران هنگام زایمان بسیار رایج بود.
با وجود محل غیرمعمول دفن، ساختار سنگی قبر باعث شد اسکلت این دو نوزاد بیش از ۱٬۲۰۰ سال سالم باقی بماند. پژوهشگران معتقدند این موضوع نشان میدهد خانواده آنها با احترام و مراقبت، این دو کودک را به خاک سپردهاند و قصد داشتهاند جایگاه کوتاه اما ارزشمندشان را در جامعه به رسمیت بشناسند.