کشف محوطهای رازآلود از آیینهای مذهبی و ضیافتهای اشرافی در مقدونیه شمالی
بهنقل از هریتیجدیلی، استانشناسان در جریان کاوشهای جدید در محوطه باستانی گرادیشته (Gradište) در نزدیکی شهر ملادو ناگوریچانه در مقدونیه شمالی، بقایای مجموعهای آیینی از دوره هلنیستی را کشف کردهاند که به گفته پژوهشگران، احتمالا محل برگزاری ضیافتهای مذهبی و آیینهای ویژه اشرافیان بوده است.
این کشف، شواهد تازهای از مناسک مذهبی، ارتباطات تجاری گسترده و جایگاه مهم این محوطه در سدههای چهارم و سوم پیش از میلاد ارائه میدهد.
کاوشهای امسال در بخش «تراس پایینی» محوطه انجام شد؛ جایی که در فصلهای گذشته نیز سازههای سنگتراش، تپهمانندهای سنگی و انبوهی از آثار آیینی متعلق به سده چهارم پیش از میلاد کشف شده بود.
به گفته پژوهشگران، یافتههای جدید این فرضیه را تقویت میکند که گرادیشته یکی از مراکز مهم مذهبی منطقه در دوره هلنیستی بوده است. در شرق یکی از تپههای سنگی شناساییشده، بقایای ساختمانی نمایان شد که در آن تعداد زیادی خمره بزرگ ذخیرهسازی (پیتوس) و دیگر ظروف نگهداری مواد غذایی به دست آمد. یکی از مهمترین یافتههای این فصل، خمرهای بزرگ بود که با نقشهای ایجادشده از اثر انگشت تزئین شده است.
در این نقش، زنی که باستانشناسان او را الهه دمتر، الهه کشاورزی و باروری در اسطورههای یونان باستان، میدانند، در حالی دیده میشود که شاخ فراوانی را در دست دارد و از جامی آیینی، مایعی را روی سهپایهای مخصوص مراسم مذهبی میریزد. پژوهشگران این تصویر را یکی از مهمترین شواهد برگزاری آیینهای مذهبی در این محوطه میدانند.
در بخش جنوبی محوطه نیز باستانشناسان بخشی از دیوار پیرامونی نیایشگاه را شناسایی کردند؛ دیواری که فضای مقدس را از سایر بخشهای سکونتگاه جدا میکرد.
در کنار این دیوار، بقایای اتاق کوچکی کشف شد که به باور پژوهشگران، برای برگزاری ضیافتهای آیینی یا مهمانیهای مذهبی به سبک «سمپوزیوم» یونان باستان استفاده میشده است.
در این اتاق مقدار زیادی استخوان حیواناتی مانند گراز وحشی، بز و گونههای دیگر یافت شد؛ موضوعی که نشان میدهد صرف غذا بهصورت گروهی بخشی از آیینهای مذهبی این مجموعه بوده است.
کاوشگران همچنین مجموعهای ارزشمند از ظروف وارداتی دوره هلنیستی را از این اتاق بیرون آوردند. این مجموعه شامل جامهای تزئینشده، کاسههای لعابسیاه، آمفوراها، چراغهای سفالی و پیکرههای کوچک سفالی است.
در میان یافتهها، بقایای پایه یک میز غذاخوری سنگی و قطعات تزئینی یک تخت ضیافت آیینی (کلینه) نیز دیده میشود. یکی از این تزئینات، پیکرهای از خدایی در حالت تکیهزده را نشان میدهد که ظرف کمعمقی ویژه مراسم نذر و قربانی در دست دارد. پژوهشگران احتمال میدهند این قطعه زمانی بخشی از ترکیبی بزرگتر با موضوع گردهمایی خدایان یا مراسم آیینی بوده باشد.
اگرچه اتاق کشفشده از نظر ابعاد چندان بزرگ نیست، کیفیت بالای تزئینات، ظروف وارداتی و مبلمان آیینی نشان میدهد که این فضا کاربری روزمره نداشته و برای مراسم مذهبی اهمیت ویژهای داشته است.
به گفته گروه کاوش، این مجموعه شباهت زیادی به نیایشگاه دمتر و پرسفونه در شهر باستانی کورینت دارد. همچنین تزئینات تخت ضیافت از جمله یافتههای بسیار کمنظیر این محوطه به شمار میروند؛ زیرا نمونههای مشابه آن تاکنون تنها در گورهای اشرافی شهر پلا و آرامگاههای سلطنتی آیگای، پایتخت باستانی مقدونیه، پیدا شدهاند.
یافتههای تازه، کشفیات سالهای گذشته از جمله ساختمانی با حیاط ستوندار، دیوارنگارههای رنگی، آمفوراهای وارداتی و سفالینههای نفیس را تکمیل میکند و نشان میدهد گرادیشته در شبکههای فرهنگی و تجاری جهان هلنیستی جایگاه مهمی داشته است.
باستانشناسان اکنون قصد دارند کاوشها را گسترش دهند تا مشخص شود آیا در قلب این مجموعه آیینی، معبدی نیز وجود داشته است یا خیر.