کشفی عجیب درباره میمونها؛ آنها مفاهیم هندسی را مثل انسان پردازش میکنند
بهنقل از Popular Science؛ دانشمندان در پژوهشی تازه دریافتند برخی گونههای میمون توانایی درک مفاهیم پایه هندسه را دارند و حتی این مفاهیم را به شیوهای مشابه انسان پردازش میکنند. این یافته میتواند دیدگاه پژوهشگران درباره منشأ تکاملی تفکر فضایی و هندسی را تغییر دهد.
نتایج این مطالعه که در نشریه PNAS منتشر شده است، نشان میدهد درک روابط هندسی احتمالا بسیار قدیمیتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد و ریشه در ساختار ذهنی نخستیها دارد.
پژوهشگران دانشگاه کارنگی ملون، آزمایشی را روی بابونهای زیتونی و میمونهای رزوس ساکن باغوحش سنکا پارک نیویورک طراحی کردند. در این آزمایش، میمونها با استفاده از نمایشگر لمسی باید اشکال هندسی دوبعدی مشابه را تشخیص میدادند و در صورت پاسخ صحیح، پاداش غذایی دریافت میکردند.
هرچند این بازی ساده به نظر میرسد، اما پژوهشگران میگویند تفاوتهای بسیار ظریف میان شکلها باعث میشود انجام آن حتی برای انسانها نیز آسان نباشد.
برای مقایسه نتایج، همین آزمایش روی کودکان پیشدبستانی، ۲۱ بزرگسال آمریکایی و نزدیک به ۸۰ نفر از مردم بومی تسیمانه در بولیوی نیز انجام شد؛ جامعهای که آموزش رسمی رایج را دریافت نکردهاند. این مقایسه به پژوهشگران کمک کرد تأثیر عواملی مانند آموزش، فرهنگ و سن را از توانایی ذاتی افراد در درک هندسه جدا کنند. نتایج نشان داد عملکرد میمونها، کودکان و بزرگسالان در تشخیص روابط هندسی شباهت قابل توجهی دارد.
جسیکا کانتلون، عصبشناس شناختی دانشگاه کارنگی ملون و یکی از نویسندگان پژوهش، میگوید:
آنچه ما را شگفتزده کرد، فقط توانایی میمونها در انجام آزمایش نبود؛ بلکه این بود که میمونها، کودکان و بزرگسالان روابط هندسی را اساسا به یک شیوه پردازش میکنند.
به گفته او، این موضوع نشان میدهد شهود هندسی بخشی از معماری بنیادی ذهن نخستیها است و انسانها پیش از آموزش رسمی نیز درک اولیهای از فضا و شکل دارند.
به باور پژوهشگران، یافتههای جدید با شواهد باستانشناسی نیز همخوانی دارد. برای مثال، سنگی با خطوط منظم که حدود ۷۰ هزار سال پیش در غار بلومبوس آفریقای جنوبی حکاکی شده است و عاج ماموتی با شیارهای منظم متعلق به حدود ۴۰ هزار سال پیش در آلمان، نشان میدهند انسانهای اولیه از دیرباز مفاهیم هندسی را در آثار خود به کار میبردهاند.
پژوهشگران اکنون معتقدند ریشه این توانایی حتی از ظهور انسان خردمند نیز قدیمیتر است و احتمالا در اجداد مشترک نخستیها شکل گرفته است. یکی از جالبترین بخشهای پژوهش به بابونی به نام کالاماتا مربوط میشود. به گفته پژوهشگران، این میمون ساعتها پشت نمایشگر مینشست و داوطلبانه انواع آزمونهای ریاضی و شناختی را انجام میداد.
جیالین لی، یکی از پژوهشگران پروژه، میگوید:
کالاماتا گاهی دو تا سه ساعت بدون وقفه مشغول حل این تمرینها میشد؛ رفتاری که نشان میدهد برخی نخستیها انگیزه بالایی برای یادگیری و حل مسائل شناختی دارند.