میمون جدیدی با لبهای نارنجی در جنگلهای کنگو شناسایی شد
به نقل از لایوساینس؛ با گذشت دههها از مطالعه پستانداران آفریقا، پژوهشگران موفق شدهاند گونهای جدید از میمونهای کلوبوس را در اعماق جنگلهای بارانی جمهوری دموکراتیک کنگو شناسایی کنند؛ گونهای که بهدلیل لبهای نارنجیرنگ، صداهای غرّشمانند و خرخرهای خاص خود، از سایر خویشاوندانش متمایز است.
این گونه که Colobus congoensis نام گرفته، پنجمین گونه جدید میمون است که طی ۷۵ سال گذشته در قاره آفریقا بهطور رسمی معرفی میشود. مردم محلی قوم «بالانگا» این حیوان را با نام «لیکولی» (Likweli) میشناسند.
کشفی که از یک عکس مبهم آغاز شد
ماجرا از سال ۲۰۰۸ آغاز شد؛ زمانی که محیطبانان پارک ملی «لومامی» در حوضه کنگو از میمونی ناشناس عکس گرفتند، اما تصویر بهاندازه کافی واضح نبود. ۱۰ سال بعد، در سال ۲۰۱۸، دوربینهای تلهای بار دیگر همان حیوان را ثبت کردند و این بار پژوهشگران تصمیم گرفتند هویت آن را مشخص کنند.
جونیور آمبوکو، پژوهشگر پارک ملی لومامی و انسانشناس دانشگاه فلوریدا آتلانتیک، به همراه همکارانش تصاویر را به ساکنان ۵۲ روستای اطراف پارک نشان دادند. تنها شکارچیان هشت روستا این میمون را میشناختند؛ موضوعی که نشان میداد این گونه پراکنش بسیار محدودی دارد.
آمبوکو میگوید:
مردم این منطقه جانوران و گیاهان جنگل را بهخوبی میشناسند، اما حتی شکارچیانی که این میمون را دیده بودند نیز اطلاعات چندانی درباره آن نداشتند.
لبهای نارنجی و صدایی متفاوت
پژوهشگران بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ در مجموع ۱۱۴ مشاهده از این میمون ثبت کردند. بررسیها نشان میدهد این گونه در محدودهای حدود ۱٬۷۰۰ کیلومتر مربع میان رودخانههای «لومامی» و «لولابا» زندگی میکند و معمولا در گروههایی یک تا ۲۰ عضوی دیده میشود.
بدن میمون لیکولی عمدتا سیاه و براق است، اما ویژگیهایی دارد که آن را بهراحتی از دیگر میمونهای کلوبوس متمایز میکند؛ از جمله:
- لکه نارنجیرنگ اطراف دهان و بینی
- پوست خاکستری بدون مو روی گونهها که ظاهری شبیه ماسک ایجاد میکند
- لکهای سفیدرنگ در اطراف انتهای بدن
کیت دتوایلر، انسانشناس دانشگاه فلوریدا آتلانتیک، میگوید:
اگر از روبهرو به این میمون نگاه کنید، پوست بدون موی نارنجیرنگ صورتش کاملا جلب توجه میکند و اگر از پشت ببینید، لکه سفید انتهای بدنش بهراحتی قابل تشخیص است.
این میمونها علاوه بر ظاهر متفاوت، غرشهای بم و بلندی همراه با صداهای خرخرمانند تولید میکنند که در میان میمونهای کلوبوس بیسابقه است.
آزمایش DNA وجود گونهای جدید را تأیید کرد
برای اطمینان از اینکه این حیوان واقعا گونهای ناشناخته است، پژوهشگران نمونههای ژنتیکی میمونهایی را که توسط شکارچیان برای تجارت غیرقانونی گوشت شکار شده بودند، بررسی کردند. سپس این دادهها با نمونههای موجود در موزهها، جمجمهها، دندانها، پوست و اطلاعات ژنتیکی سایر گونههای کلوبوس مقایسه شد. نتایج آزمایشهای DNA نشان داد این میمون گونهای کاملا جدید است.
دتوایلر درباره نتایج میگوید:
وقتی نتایج ژنتیکی را دیدیم، از میزان تفاوت این گونه با سایر میمونهای کلوبوس واقعا شگفتزده شدیم.
بررسیها نشان میدهد نزدیکترین خویشاوند زنده این گونه، میمون کلوبوس سیاه است که حدود ۱٬۲۰۰ کیلومتر دورتر، در کامرون، گابن و جزیره بیوکو زندگی میکند. به گفته پژوهشگران، این دو گونه حدود ۳٫۴ تا ۵٫۸ میلیون سال پیش از یکدیگر جدا شدهاند که طولانیترین فاصله تکاملی شناختهشده در میان گونههای سرده کلوبوس محسوب میشود.
جاشوا لیندر، انسانشناس و رئیس مؤسسه حفاظت از جنگلهای گرمسیری The Forest Collective که در این پژوهش مشارکت نداشت، میگوید:
امروزه کشف یک گونه کاملا ناشناخته از نخستیها اتفاقی بسیار نادر است؛ چه برسد به گونهای نسبتا بزرگ از میمون.
احتمال وجود گونههای ناشناخته دیگر
بهدلیل محدوده پراکنش کوچک، مشاهدههای اندک و تخریب روزافزون زیستگاه، پژوهشگران پیشنهاد کردهاند Colobus congoensis در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده گونههای در معرض خطر قرار بگیرد.
این دومین گونه جدید نخستی است که طی سالهای اخیر در پارک ملی لومامی شناسایی میشود. پیشتر نیز در سال ۲۰۱۲ گونهای دیگر با نام «لسولا» در همین منطقه معرفی شده بود.
آمبوکو در پایان میگوید:
جنگلهای کنگو بهشتی برای تنوع زیستی هستند. اگر توانستهایم دو گونه بزرگ و جدید از نخستیها را پیدا کنیم، چه کسی میداند چند گونه ناشناخته دیگر از پستانداران، خزندگان، ماهیها یا گیاهان هنوز در این جنگلها منتظر کشف شدن هستند.