کشفی نادر در روسیه؛ مهرههای زنی که پیش از مغولها قدرت داشت
به نقل از هریتیجدیلی؛ باستانشناسان در جریان کاوشهای شهر ولادیمیر روسیه چند مهر سربی کمنظیر کشف کردهاند که به احتمال زیاد به شاهدخت ماریا وسهوولژا تعلق دارد؛ زنی که همسر شاهزاده بزرگ وسهوولود سوم بود و از بانفوذترین زنان روسیه پیش از حمله مغول به شمار میرفت.
پژوهشگران این آثار را در محوطهای حدود ۴۰۰ مترمربعی در خیابان «ولودارسکی» و پیش از ساخت یک هتل جدید پیدا کردند. این کاوش بقایای محلهای متعلق به اواخر سده دوازدهم و اوایل سده سیزدهم میلادی را آشکار کرد؛ محلهای که خانههای مسکونی، خیابانها، گودالهای ذخیرهسازی و اشیای روزمره ساکنان شهر را در خود جای داده بود.
مهمترین یافته این کاوش، دو مهر سربی آویزی بود که در گذشته به اسناد رسمی متصل میشدند. هرچند خود اسناد از بین رفتهاند، این مهرها اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار اداری آن دوران ارائه میکنند.
روی یک طرف هر دو مهر، تصویر مریم مقدس و روی طرف دیگر، تصویر قدیس دیمیتریوس، یکی از قدیسان مشهور مسیحیت، دیده میشود. پژوهشگران میگویند دیمیتریوس قدیس حامی «وسهوولود سوم» بود؛ زیرا او پس از غسل تعمید، نام مسیحی «دیمیتریوس» را برای خود انتخاب کرده بود.
این موضوع فرضیه تعلق مهرهای تازه کشفشده به ماریا را تقویت میکند؛ زیرا در سنت روسیه قرون وسطی، روی مهرهای رسمی خاندان سلطنتی معمولا تصویر قدیسان حامی صاحب مهر نقش میبست؛ قدیسانی که افراد پس از غسل تعمید، نام و حمایت معنوی خود را از آنها میگرفتند.
پژوهشگران میگویند تاکنون بیش از هزار مهر متعلق به شاهزادگان دودمان روریک شناسایی شده است، اما مهرهای متعلق به زنان بسیار نادر هستند. آنها تاکنون فقط حدود ۲۰ گونه مختلف از مهرهای شاهدختها را شناسایی کردهاند و در بسیاری از موارد نیز بهدلیل ثبت نشدن نام مستقل زنان در منابع تاریخی، تعیین صاحب اصلی مهرها دشوار بوده است.
کاوشگران علاوه بر مهرها، قطعات سفال وارداتی، ظروف شیشهای، زیورآلات، دستبندهای شیشهای، ابزار فلزی، چاقو، وزنههای نخریسی و یک صلیب سنگی نیز کشف کردند؛ آثاری که تصویری روشن از زندگی روزمره مردم ولادیمیر در دهههای پیش از حمله مغول ارائه میدهند.
ماریا وسهوولژا مادر ۱۲ فرزند بود و نسل شاهزادگان مسکو بعدها از شاخه خانوادگی او شکل گرفت. مورخان احتمال میدهند او اصالتی آلان یا اوستیایی داشته باشد. همچنین منابع تاریخی از او بهعنوان بنیانگذار صومعه «کنیگین» در حدود سال ۱۲۰۰ میلادی یاد میکنند؛ آرامگاهی که بعدها چند نفر از اعضای خاندان حاکم، از جمله خود ماریا، در آن به خاک سپرده شدند.
پژوهشگران معتقدند مهرهای تازه کشفشده فقط یک یافته باستانشناسی نیستند؛ بلکه نشان میدهند ماریا شخصا در صدور اسناد اداری و حکومتی نقش داشته است. استفاده از مهر اختصاصی، نشانهای از اختیارات رسمی او به شمار میرود؛ اختیاراتی که برای یک زن در روسیه قرون وسطی بسیار کمسابقه بود. این کشف، شواهد ارزشمندی از نفوذ سیاسی یکی از مهمترین زنان روسیه پیش از یورش مغول در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.