ماجرای دیوار سبز چین؛ وقتی درختان دستکاشت شگفتی آفریدند
به نقل از لایوساینس؛ پروژه «دیوار سبز بزرگ» چین که از سال ۱۹۷۸ برای مهار گسترش بیابانهای گُبی و تاکلاماکان آغاز شد، تاکنون به کاشت بیش از ۶۶ میلیارد درخت منجر شده است. اکنون نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد این جنگلهای دستکاشت با سرعتی بیشتر از جنگلهای طبیعی رشد میکنند و در سالهای نخست، ظرفیت بالاتری برای جذب دیاکسید کربن دارند.
محققان با استفاده از دادههای ماهوارهای، رشد جنگلهای طبیعی و دستکاشت را با بررسی «شاخص سطح برگ» (Leaf Area Index) مقایسه کردند؛ شاخصی که میزان تراکم تاج درختان را نشان میدهد و یکی از معیارهای مهم برای سنجش توانایی جنگلها در جذب کربن محسوب میشود. نتایج نشان داد رشد پوشش برگی در جنگلهای دستکاشت بهطور میانگین ۶۶ درصد سریعتر از جنگلهای طبیعی است.
البته اختلاف رشد درختان کاشتهشده و درختان جنگلهای طبیعی، بیش از هر چیز به سن درختان مربوط میشود. ازآنجاکه بیشتر جنگلهای کاشتهشده چین نسبتا جوان هستند، طبیعی است که سرعت رشد بیشتری داشته باشند؛ اما نکته جالب اینجا است که حتی پس از حذف اثر سن و مقایسه جنگلهایی با شرایط مشابه، جنگلهای دستکاشت همچنان حدود ۴٫۶ درصد سریعتر از جنگلهای طبیعی رشد میکردند.
پژوهشگران شیوه مدیریت جنگلهای دستکاشت را دلیل برتری آنها نسبت به جنگلهای طبیعی میدانند. در بسیاری از پروژههای جنگلکاری، گونههای سریعالرشد مانند اکالیپتوس و صنوبر کاشته میشوند و با حذف گیاهان رقیب و گاهی استفاده از کود، شرایط بهتری برای رشد درختان فراهم میشود. همین موضوع باعث میشود درختان بتوانند از افزایش غلظت دیاکسید کربن در جو استفاده مؤثرتری داشته باشند و سرعت رشدشان بیشتر شود.
البته مزیت رشد درختان دستکاشت نسبت به جنگلهای طبیعی، دائمی نیست. بررسیها نشان میدهد بیشترین برتری جنگلهای دستکاشت زمانی دیده میشود که درختان بین ۳۰ تا ۴۰ سال سن دارند. پس از آن، سرعت رشد آنها کاهش پیدا میکند، درحالیکه جنگلهای طبیعی با وجود رشد آهستهتر، روندی پایدارتر دارند و در بلندمدت نقش مهمتری در ذخیره کربن، حفظ تنوع زیستی و مقاومت در برابر تغییرات محیطی ایفا میکنند.
به گفته پژوهشگران، یافتههای اخیر نشان میدهد سیاستهای احیای جنگل نباید فقط بر تعداد درختان کاشتهشده متمرکز باشد. زمان کاشت، انتخاب گونههای مناسب و نحوه مدیریت جنگلها نیز میتواند تأثیر چشمگیری بر میزان جذب کربن و موفقیت پروژههای مقابله با تغییرات اقلیمی داشته باشد. به باور آنها، درک این تفاوتها میتواند به بهبود مدلهای اقلیمی و تصمیمگیریهای آینده برای حفاظت از جنگلها کمک کند.